Πρόλογος
Εἶναι πολὺ δύσκολο νὰ ἐφαρμόσουμε τὸ «ἄρατε τὸν σταυρὸν ὑμῶν καὶ ἀκολουθεῖτέ με». Ὅταν ἀποφασίσουμε νὰ ἀκολουθήσουμε τὸν Χριστό, καθημερινὰ ἡ ζωή μας γίνεται μέρα παθημάτων, δακρύων καὶ πόνων. Ἡ ψυχὴ ἀφημένη μέσα στὴ θεϊκὴ πρόνοια, μέσα στὴν ἄπειρη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, σηκώνει τὸ σταυρό της δοξάζοντας τὸν Θεὸ ποὺ τὴν ἀξιώνει νὰ ὑποφέρει γι’ Αὐτόν. Ὁ πόνος γίνεται γλυκὺς γιατὶ τὸν γλυκαίνει ἡ ἀγάπη Του. Ξέρει ὅτι πρὶν ἀπὸ τὸν σταυρὸ προηγεῖται ἡ Γεθσημανῆ, γιατὶ ἐκεῖ πρέπει νὰ ὁδηγηθοῦμε. Ἡ προσευχή μας, δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἀτομική, ἀλλὰ γιὰ ὁλόκληρο τὸν κόσμο. Αὐτὸ ποὺ θὰ μᾶς ὁδηγήσει σ’ αὐτὴν τὴν προσευχὴ τῆς Γεθσημανῆ, εἶναι νὰ ἀγαπήσουμε τὸν πλησίον μας ὅπως τὸν ἑαυτό μας καὶ νὰ ζοῦμε σύμφωνα μὲ τὶς ἐντολὲς τοῦ Χριστοῦ.
Μέσα στοὺς βίους τῶν Ἁγίων μας βλέπουμε ὅτι κανεὶς δὲν πῆρε τὴν χάρη χωρὶς νὰ ἔχει πρῶτα σηκώσει ἕναν σταυρό. Τὸν σταυρὸ τοῦ πόνου, τῆς ἀσθένειας, τοῦ μαρτυρίου.
Ἡ Γερόντισσα Ματρώνα, σήκωσε ἀπὸ πολὺ μικρὴ αὐτὸ τὸν σταυρό. Ὄχι μόνο τυφλὴ ἀλλὰ ἀόμματη καὶ ἀνάπηρη, ἔγινε σκεῦος τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἀγάπη της γιὰ τὸ Θεὸ περνοῦσε μέσα ἀπὸ τὴν ἀγάπη της γιὰ τοὺς πονεμένους ἀνθρώπους. Ἔκανε τὰ προβλήματα τῶν ἄλλων δικά της, καὶ μὲ τὴν προσευχή της, μὲ τὴν δύναμη τοῦ χαρίσματος ποὺ τῆς δόθηκε, τοὺς βοηθοῦσε, τοὺς γιάτρευε, τοὺς παρηγοροῦσε, τοὺς συμβούλευε.
Ὡς δοχεῖον τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ γνώριζε τὰ σημεῖα τῶν καιρῶν, ἔβλεπε μὲ τὰ μάτια τῆς ψυχῆς της τὰ βάθη τῆς γῆς, τῆς θάλασσας, γνώριζε τὸ παρελθὸν τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον.
Γι’ αὐτὸ ἄξια ὁ ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κροστάνδης χωρὶς νὰ τὴν γνωρίζει τὴν ὀνόμασε ὄγδοο στῦλο τῆς Ῥωσίας. Ὄχι μόνο ὅταν ζοῦσε ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸν θάνατό της παραμένει βοηθὸς τοῦ πονεμένου ῥωσικοῦ λαοῦ.
Καθημερινὰ σχηματίζονται οὐρὲς ἀπὸ πιστοὺς μπροστὰ στὰ ἅγια λείψανά της, ἄλλοι νὰ τὴν εὐχαριστήσουν καὶ ἄλλοι νὰ ζητήσουν τὴν βοήθειά της προσφέροντάς της ἕνα λουλούδι, ὅπως ἡ ἴδια τὸ ζήτησε.
Εὔχομαι σ’ ὅλους, ὅσους διαβάσουν τὸν βίον τῆς Ἁγίας καὶ τὰ θαύματά της καὶ ζητήσουν τὴν βοήθεια τῆς ἁγίας, νὰ βροῦν ἄμεση ἀνταπόκριση στὸ αἴτημά τους, ὥστε νὰ δοξασθεῖ ὁ πανάγαθος Θεὸς διὰ μέσου τῆς ἁγίας Ματρώνας.
Εὔχομαι νὰ γίνει στὸν καθένα μας, ἡ σχέση μὲ τὴν ἁγία τόσο αἰσθητή, καὶ νὰ τὴν νοιώθουμε τόσο κοντά μας, ὥστε νὰ τὴν ὀνομάζουμε Ματρωνίτσα, ὅπως ἀκριβῶς καὶ ὁ ῥωσικὸς λαὸς τὴν ἀποκαλεῖ, λόγῳ τῆς οἰκειότητας ποὺ νοιώθει.
Ο βίος της γερόντισσας Ματρώνας
Η μακαριστή Γερόντισσα Ματρώνα γεννήθηκε το 1881 στο χωριό Σέμπινο Επιφανίσκαγια του νομού της Τούλα, που τώρα λέγεται Κιμόφσκι. Στα είκοσι χιλιόμετρα από την τοποθεσία αυτή έγινε η περίφημη μάχη της Κουλικόβα.
Οι γονείς της ελέγοντο Δημήτριος και Ναταλία.
Ήταν χωρικοί, ευλαβείς, τίμιοι, δούλευαν και ζούσαν φτωχικά. Είχαν τέσσερα παιδιά, τον Ιβάν, τον Μιχαήλ, τη Μαρία και τη Ματρώνα. Η Ματρώνα ήταν η πιο μικρή.
Όταν γεννήθηκε η Ματρώνα, οι γονείς της ήταν σε προχωρημένη ηλικία και αρκετά φτωχοί. Σε αυτή τη φτώχεια που ζούσαν, το τέταρτο παιδί ήταν ένα πρόβλημα, γι’ αυτό η μητέρα του πριν το γεννήσει αποφάσισε να το δώσει κάπου να το μεγαλώσουν, γιατί το να κάνει έκτρωση στην πατριαρχική οικογένεια που ζούσαν ήταν κάτι αδιανόητο. Υπήρχαν τότε πολλά κρατικά ορφανοτροφεία στα οποία μεγάλωναν φτωχά παιδιά. Σκέφτονταν, λοιπόν, να το δώσουν στο ορφανοτροφείο που λεγόταν Γκολΐτσιν και βρισκόταν στο γειτονικό χωριό.
Μετά από αυτές τις σκέψεις η μητέρα της Ματρώνας Ναταλία είδε στ’ όνειρο της ότι ήλθε και κάθησε πάνω στο δεξί της χέρι ένα άσπρο πουλί με ανθρώπινη μορφή αλλά χωρίς μάτια. Τότε η θεοφοβούμενη γυναίκα, θεώρησε τ’ όνειρο της ως σημείο από τον Θεό, ότι το παιδί που θα γεννήσει θα είναι σκεύος εκλογής κι έτσι αποφάσισε να μη το δώσει στο ορφανοτροφείο. Πράγματι το κοριτσάκι γεννήθηκε τυφλό αλλά η μητέρα του το αγάπησε πολύ.
Η Ματρώνα από την αρχή σήκωσε ένα βαρύ σταυρό τον οποίο με την ταπείνωση και την υπομονή τον κράτησε σε όλη της την ζωή. Στη βάπτιση της πήρε τ’ όνομα της οσίας Ματρώνας της Κωνσταντινουπόλεως.
Το ότι αυτό το παιδί ήταν σκεύος εκλογής, το αντιλήφθησαν όλοι όσοι παρευρέθηκαν στη βάπτιση- την ώρα που ο ιερέας την έβαζε στην κολυμβήθρα, είδαν πάνω από το κορίτσι να σχηματίζεται ένα ανάλαφρο σύννεφο που ανέδιδε ευωδία. Σχετικά με αυτό μαρτύρησε κι ένας συγγενής της Ματρώνας, ο Πάβελ Ιβάνοβιτς Προχόροφ, που παρευρέθηκε στη βάπτιση. Ο ιερέας π. Βασίλειος, τον οποίο όλοι σέβονταν ως ευλαβή και προορατικό, είπε ότι βάπτισε πολλά παιδιά, αλλά πρώτη φορά είδε κάτι τέτοιο σαν αυτό που συνέβηκε. Σίγουρα, είπε, αυτό το κορίτσι θα προοδεύσει πνευματικά. Επίσης είπε στη Ναταλία, την μητέρα της Ματρώνας, ό,τι ζητήσει η Ματρώνα να πάνε να του το πουν, και μάλιστα τους προείπε ότι η Ματρώνα θα τους αναγγείλει την ημέρα του θανάτου του. Έτσι κι έγινε. Μια νύχτα, η Ματρώνα εκεί που καθόταν είπε στη μητέρα της ότι πέθανε ο π. Βασίλειος. Η μητέρα της απόρησε. Όταν πήγε στο σπίτι του ιερέα, διαπίστωσε ότι την ώρα που είχε πει η Ματρώνα πέθανε ο π. Βασίλειος.
Όταν η Ματρώνα ήταν έξι χρονών, μια φορά έβγαλε τον σταυρό από πάνω της και η μητέρα της την μάλωσε. Τότε η Ματρώνα της είπε: «Μητέρα μου γιατί με μαλώνεις; Εγώ έχω τον δικό μου σταυρό.» Πράγματι, επάνω στο στήθος της είχε ένα εξόγκωμα σε σχήμα σταυρού.
Μια φίλη της μητέρας της έλεγε ότι η Ναταλία της έκανε παράπονα πως όταν η Ματρώνα ήταν μικρή και ξημέρωνε Τετάρτη και Παρασκευή δεν ήξερε τι να κάνει, γιατί η Ματρώνα δεν έτρωγε τίποτα. Κοιμόταν συνέχεια, ήταν σχεδόν αδύνατον να την ξυπνήσεις. Σιγά-σιγά, τα μάτια της όχι μόνο δεν άνοιγαν αλλά διαπίστωσαν ότι δεν υπήρχαν ούτε καν κόρες.
Όταν η Ματρώνα ήταν μικρή έπαιζε με τα παιδιά, καθώς όμως ήταν τυφλή, τα παιδιά την κορόιδευαν, τη μάλωναν, τη κτυπούσαν και την έριχναν μέσα σε λάκκους, για να γελούν και να βλέπουν πώς θα βγει από μέσα. Η Ματρώνα πάντα κατάφερνε κι έβγαινε από τους λάκκους και πήγαινε στο σπίτι της. Έτσι από μικρή σχεδόν, έπαψε να βγαίνει έξω να παίζει με τα παιδιά, κι έμενε μέσα στο σπίτι. Το μόνο μέρος που πήγαινε, χωρίς παράλειψη ήταν η εκκλησία. Η μητέρα της, όταν δεν την έβρισκε στο σπίτι, ήξερε ότι η Ματρώνα βρισκόταν στην εκκλησία. Η Ματρώνα όταν πήγαινε στην εκκλησία στεκόταν πάντα στην ίδια θέση κι έψαλε μαζί με τους ψάλτες έχοντας το χάρισμα της αδιάλειπτου προσευχής.
Από την ηλικία των έξι-επτά ετών, της είχε δοθεί το προορατικό και διορατικό χάρισμα. Γνώριζε τις ασθένειες των ανθρώπων, τι προβλήματα είχαν, τις αμαρτίες τους, τι θα συνέβαινε στον καθένα, κι έτσι τους προειδοποιούσε, τους συμβούλευε και τους γιάτρευε.
Πολύς κόσμος πήγαινε στην Γερόντισσα και τους βοηθούσε. Της πήγαιναν διάφορα πράγματα. Έτσι ο φόβος της μητέρας της, πως το τέταρτο στόμα στο σπίτι θα δημιουργήσει πρόβλημα στο φαγητό δεν επαληθεύθηκε γιατί τους έφερναν τόσα τρόφιμα που είχαν και περίσσευμα.
Μια μέρα η Ματρώνα με τον πατέρα της δεν πήγαν στην εκκλησία και πήγε μόνο η μητέρα της. Στον δρόμο πήγαινε, αλλά και στην εκκλησία σκεφτόταν διάφορα πράγματα. Όταν γύρισε στο σπίτι, λέει η Ματρώνα στη μητέρα της:
- Μητέρα, γιατί δεν πήγες στην εκκλησία;
- Πώς δεν πήγα παιδί μου; Να, τώρα βγάζω τα ρούχα μου. Ο πατέρας σου δεν πήγε.
- Ο πατέρας ήταν εδώ και προσευχόταν, ενώ εσύ που πήγες στην εκκλησία, ο νους σου ήταν άλλου.
Η μητέρα της την λυπόταν και συχνά της έλεγε: «Κακομοίρα μου, παιδάκι μου….», άλλ’ όμως η Ματρώνα της απαντούσε: «Δεν είμαι εγώ κακομοίρα, αλλά τ’ άλλα δύο σου παιδιά είναι κακόμοιρα, ο Ιβάν και ο Μιχαήλ».
Κάποιο φθινόπωρο η Ματρώνα καθόταν έξω στην αυλή και της λέει η μητέρα της:
- Πέρνα μέσα παιδί μου, κάνει κρύο.
- Μητέρα, δεν μπορώ μέσα γιατί μου βάζουν φωτιά…
- Ποιος σου βάζει φωτιά;
- Δεν κατάλαβες μητέρα, έρχονται οι δαίμονες και όχι μόνο με πειράζουν, αλλά και με τρυπάνε με τις πηρούνες.
Μια φορά λέει η Ματρώνα στη μητέρα της: «Μητέρα, σήμερα θα έχουμε γάμο». Εκείνη έκπληκτη της λέει: «Τι γάμο;» Ήξερε ότι ήταν τυφλή και δεν μπορούσε να δει κάτι τέτοιο, όμως η Ματρώνα όταν είπε εκείνη την ημέρα ότι «θα έχουμε γάμο» εννοούσε ότι θα μαζευτεί πολύ κόσμος. Πράγματι, από εκείνη την ημέρα άρχισε να έρχεται πολύς κόσμος να ζητάει τη συμβουλή και τις προσευχές της Ματρώνας. Οι άνθρωποι έρχονταν από μακρυά με τα κάρα τους, για να πάρουν την ευλογία της. Όταν άρχισε να μαζεύεται ο κόσμος, λέει η μητέρα της: «Τι είναι όλος αυτός ο κόσμος που έρχεται» και λέει η Ματρώνα: «Μητέρα, δεν σου είπα ότι σήμερα θα έχουμε γάμο;»
Μια συγγενής της Ματρώνας, η Ξένια Ιβάνοβνα Σιφάροβα έλεγε ότι κάποτε που βρέθηκε στο σπίτι τους, είπε στη μητέρα της: «Όταν θα φύγω θα πιάσει μεγάλη φωτιά, αλλά εσείς δεν θα πάθετε τίποτα». Έτσι κι έγινε. Όταν η φωτιά έφθασε στο σπίτι τους, πέρασε απέναντι και ήταν το μόνο σπίτι στο χωριό που δεν κάηκε.
Η Ματρώνα επισκέφθηκε πολλά προσκυνήματα σε ολόκληρη τη Ρωσία μαζί με μία πλούσια γυναίκα. Κάποια φορά, από τα προσκυνήματα που πήγαιναν, βρέθηκαν και στον άγιο Ιωάννη της Κροστάνδης, που τότε ζούσε ακόμη. Χωρίς να δει τη Ματρώνα, όταν μπήκαν στην εκκλησία, είπε ν’ ανοίξουν χώρο και φώναξε: «Ματρώνα έλα εδώ»… χωρίς να τη γνωρίζει ποια είναι. Εκείνη ήταν τότε δεκατεσσάρων ετών. Και συνέχισε ο άγιος Ιωάννης: «Αυτή θα είναι η διάδοχος μου. Αυτή είναι ο όγδοος στύλος της Ρωσίας». Κανείς δεν κατάλαβε αυτά τα λόγια, όμως ο άγιος Ιωάννης ήξερε ότι η Ματρώνα θα ήταν βοηθός στους ανθρώπους, στους δύσκολους καιρούς που θα έρχονταν, όταν το κράτος θα κατεδίωκε την Εκκλησία.
Σε ηλικία δεκαεπτά ετών η Ματρώνα, όχι μόνο δεν έβλεπε, αλλά σταμάτησε και να περπατάει. Αυτό το γνώριζε από πριν, γιατί της δόθηκε σημείο σχετικά με το πότε θα της συμβεί. Ήξερε ότι κάποια μέρα, που θα περνούσε από κοντά της μια συγκεκριμένη γυναίκα, θα έμενε παράλυτη, όπως και έτσι έγινε. Κάποια μέρα, μετά την Θεία Μετάληψη, ένοιωσε αυτή τη γυναίκα να περνάει από κοντά της και κατάλαβε ότι έφθασε η στιγμή που θα έμενε παράλυτη, όπως και έτσι έγινε.
Παρ’ όλα αυτά, ποτέ της δεν παραπονιόταν και έλεγε ότι είναι πνευματική η αιτία για όλα αυτά που της συμβαίνουν και μόνον ο Θεός γνωρίζει τις αιτίες. Έτσι τον ευχαριστούσε, τον δοξολογούσε, χωρίς να γογγύζει για τον σταυρό που της έδωσε ο Χριστός. Μετά την παράλυση της έζησε 50 χρόνια.
Η Ματρώνα είχε πει πως η Ρωσία θ’ αλλάξει καθεστώς κι ότι θα γίνει επανάσταση, ότι πολλοί θα προσπαθήσουν να αρπάξουν όση γη μπορούν, αλλά μετά από λίγο καιρό θα παραιτηθούν και ο καθένας θα πάει όπου του πρέπει. Έτσι, για παράδειγμα, είχε πει σ’ έναν πλούσιο άνθρωπο να φύγει από τη Ρωσία, για να μη δει αυτά που θα γίνουν. Εκείνος όμως δεν την άκουσε και παρέμεινε, και πράγματι είδε να τον κλέβουν, να καταστρέφουν την περιουσία και το σπίτι του. Μάλιστα πέθανε πολύ νέος κι η κόρη του πέθανε πάμφτωχη.
Λίγο πριν γίνει η επανάσταση πήγε κάποιος στη Ματρώνα και της λέει:
- Θέλω να κτίσω ένα καμπαναριό σε κάποια εκκλησία.
- Δεν θα το κτίσεις, του απάντησε εκείνη.
- Μα πώς! Έχω λεφτά, έχω αρχιτέκτονα, μου έκανε τα σχέδια, όλα είναι έτοιμα…
Τελικά δεν κτίσθηκε το καμπαναριό, επειδή έγινε η επανάσταση.
Κάποτε η Ματρώνα είχε πει ότι στο σπίτι ενός Ιερέα, σε κάποιο ράφι, υπάρχει ένα βιβλίο που έχει μέσα μία εικόνα, την «Αμαρτωλών Σωτηρία» και ότι η Παναγία παρακαλεί να έλθει στην εκκλησία μας. Λέει, λοιπόν, στη μητέρα της: «Σκέφτομαι πως πρέπει να την ζωγραφίσουμε και μάλιστα να την κάνουμε ωραία, επειδή την βλέπω συνέχεια στον ύπνο μου». «Πώς να την ζωγραφίσουμε; Ούτε λεφτά έχουμε, ούτε τίποτα», απάντησε η μητέρα της. Την επόμενη μέρα, η Ματρώνα ευλόγησε τις γυναίκες και πήγανε στα χωριά ζητώντας λεφτά, όπου και μαζέψανε αρκετά. Όταν γυρνούσανε στα χωριά, βρήκαν δύο αδέλφια πολύ πλούσια και ο ένας βγάζει και δίνει ένα ρούβλι, όχι όμως με την καρδιά του, και ο άλλος για ν’ αστειευτεί δίνει ένα καπίκι. Όταν φέρανε τα λεφτά στη Ματρώνα, αυτή έψαχνε αρκετή ώρα και όταν βρήκε αυτό το καπίκι και το ρούβλι λέει: «Να πάτε πίσω και να τους δώσετε αυτά τα λεφτά, γιατί αυτά μου τα χαλάνε όλα τ’ άλλα που έχω».
Ήλθε ο ζωγράφος, του οποίου τ’ όνομα δεν θυμάται κανείς και του λέει η Ματρώνα: «Μπορείς να μου ζωγραφίσεις αυτή την εικόνα που θέλω;»… «Αν και δεν έχω χρόνο, θα την ζωγραφίσω», απάντησε εκείνος. «Πήγαινε πρώτα εξομολογήσου, νήστεψε, κάνε προσευχή, και τότε ν’ αρχίσεις να ζωγραφίζεις». Εκείνος πήγε και εξομολογήθηκε κρύβοντας όμως κάποια αμαρτία, κι άρχισε να ζωγραφίζει. Περνάει μια εβδομάδα, ένας μήνας, δύο μήνες, όμως δεν κατάφερε να συνεχίσει. Έρχεται τότε στην Ματρώνα και της λέει: «Δεν μπορώ, κάτι δεν μου πάει καλά και δεν ξέρω γιατί»… Και του απαντά εκείνη: «Δεν σου είπα να εξομολογηθείς; Άραγε κάτι έκρυψες κι αυτό το ξέρεις πολύ καλά».
[Σημείωμα ἐπιμελητῆ: ἀπόσπασμα· ἡ διήγηση συνεχίζεται στὸ βιβλίο.]
Πηγή: Ἀπὸ τὸ βιβλίο «Η ΑΓΙΑ ΓΕΡΟΝΤΙΣΣΑ ΜΑΤΡΩΝΑ – Η ΑΟΜΜΑΤΗ – Ο 8ος ΣΤΥΛΟΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ», ἔκδ. Ἱερᾶς Καλύβης Ἁγίου Χαραλάμπους, Νέα Σκήτη, Ἅγιον Ὄρος [ἔτος: 2002].
