Ἡ ἀναστάσιμη πανδαισία, εἶναι γεγονός πώς γεμίζει τήν ὕπαρξή μας, ἀλλά καί ὁ κόπος τῆς ἀγρυπνίας ὅσων βρισκόμαστε στή μεταμεσονύκτια λειτουργία, κάνει πολλές φορές νά μήν προσέχουμε πολύ τά ἀναγνώσματα τῆς πασχαλινῆς λειτουργίας. Οὔτε τόν «πρῶτον λόγον», ἀπόστολος, οὔτε τό εὐαγγελικό μέ τήν ἐκπληκτική περί τοῦ Λόγου Θεολογία του. Ἔτσι δέν μποροῦμε νά μποῦμε στό βάθος τῶν «λόγων», πού ἐξαγγέλλονται, καί στούς ὁποίους κυριαρχεῖ ὁ «καλός λόγος», δηλαδή τό «Χριστός Ἀνέστη», πού ψάλλουμε πληθωρικά τούτη τή βραδυά.

    Ὁ «πρῶτος λόγος» μέ τόν ὁποῖο ἀρχίζει ὁ σημερινός ἀπόστολος μᾶς παραπέμπει στό εὐαγγελικό κείμενο, πού ἔχει καταγράψει ὁ συγγραφέας τῶν Πράξεων καί πού φυσικά ὁριοθετεῖ τά ὅσα ἔπραξε ὁ Ἰησοῦς, ὁ ὁποῖος ἔγινε σάρκα, ἄνθρωπος τέλειος, καί μπῆκε στή ζωή μας. «Καί ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο καί ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν» (Ἰωάν. 1, 14) θά σηματοδοτήσει ὁ θεολογῶν εὐαγγελιστής. 

   Ἀλλά ἄς δοῦμε κάποια σημεῖα τοῦ ἀποστολικοῦ κειμένου. Ὁ ἀπόστολος τῆς Κυριακῆς τοῦ Πάσχα περιλαμβάνει τά πρῶτα ὀκτώ ἐδάφια τοῦ πρώτου κεφαλαίου τοῦ βιβλίου τῶν Πράξεων τῶν Ἀποστόλων. Συγγραφέας τοῦ βιβλίου εἶναι ὁ εὐαγγελιστής Λουκᾶς. Σημειώνοντας τίς πρῶτες λέξεις τοῦ κειμένου τοῦ βιβλίου του καταλαβαίνουμε ὅτι ὁ «πρῶτος λόγος» εἶναι τό Εὐαγγέλιο πού κατέγραψε.

     Τό Εὐαγγέλιο εἶναι ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ πού βγαίνει μέσα ἀπό τό ἔργο τοῦ Χριστοῦ. Τό ἀποκορύφωμα αὐτοῦ τοῦ ἔργου εἶναι ἀσφαλῶς τό «σωτήριον πάθος καί ἡ ζωηφόρος Ἀνάστασις». Μέ τό γεγονός τῆς Ἀναστάσεως τελειώνει τό ἔργο τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας τοῦ Λόγου. Ὅμως δέν τελειώνει μέχρι ἐκεῖ. Θά ἦταν ἡμιτελές ἄν ἔμενε μέχρι στά γεγονότα αὐτά. Θά ἦταν μιά ἱστορία, πού ἴσως, ἴσως θά τήν διαβάζαμε, καί θά ἀποτελοῦσε μιά διήγηση εὐχάριστη μέν, ἀνέγγικτη δέ γιά καθένα μας.

    Ἄν δέν εἶχε συνέχεια τό ἔργο τῆς σωτηρίας μας, πόσο στ’ ἀλήθεια ἀπελπιστική θά κυλοῦσε ἡ πορεία τοῦ ἀνθρώπου μέσα στόν κόσμο; Ἄν ἡ φροντίδα τοῦ Θεοῦ δέν ἔδινε συνέχεια στά γεγονότα αὐτά, πού συνεχίζονται μέσα ἀπό τήν ἱστορική φανέρωση τῆς Ἐκκλησίας, τοῦ μεγέθους ἐκείνου μέσα στό ὁποῖο μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νά σωθεῖ, καί νά ἀπολαύσει τίς δωρεές τοῦ Σταυροῦ καί τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. Ἄν δέν ὑπῆρχε τότε «ἐλεεινότεροι πάντων τῶν κτισμάτων». Ὅμως τό ἔργο τοῦ Χριστοῦ δέν τελειώνει. Συνεχίζεται μέχρι τῆς συντελείας τῶν αἰώνων καί πέρα ἀπ’ αὐτήν, ἐφόσον τῆς «βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος».

    Τό ἔργο αὐτό ἀρχίζουν σήμερα νά τό ξετυλίγουν οἱ Πράξεις τῶν Ἀποστόλων, τά ὅσα δηλαδή ἐνεργήθηκαν μετά τήν Ἀνάσταση καί Ἀνάληψη τοῦ Χριστοῦ, μέ τούς Ἀποστόλους νά κινοῦνται ἀπό τή Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πρός τόν κόσμο καί τήν ἀθλιότητά του. Καί ναί μέν τό ἔργο τοῦ Χριστοῦ στόν κόσμο εἶχε συγκεκριμένη διάρκεια, τά δωρήματα πού προέκυψαν «παραδίδονται», προσφέρονται ὡς «παρακαταθήκη» γιά τόν κάθε ἄνθρωπο, πού ὅμως πρέπει νά συνεργήσει ὁ ἴδιος γιά νά γίνει μέτοχός τους.

    Οἱ μαθητές τοῦ Χριστοῦ ἔγιναν Ἀπόστολοί του καί ἐκτός τό προφορικό κήρυγμα, καταγράφαν ὁρισμένοι καί κείμενα γιά ἀσφαλή πορεία, ὥστε καί μέσα ἀπό τά γραπτά νά καθοδηγοῦνται οἱ πιστοί στή θωράκιση τῆς πίστεώς τους. Ὁ Λουκᾶς λ.χ. τό καταγράφει αὐτό στό «δεύτερο λόγο», πού ἀργότερα ἡ Ἐκκλησία τοῦ ἔδωσε τήν ὀνομασία «Πράξεις τῶν Ἀποστόλων». Τά δυό κείμενά του ὁ Λουκᾶς τά γράφει γιά κάποιο Θεόφιλο, τόν «κράτιστο Θεόφιλο», πού τοῦ ζητοῦσε γραπτή τή μαρτυρία τῶν ὅσων προφορικά κατηχήθηκε. Αὐτό ἄλλωστε δηλώνεται στά προλογικά τοῦ «πρώτου λόγου»· «ἵνα ἐπιγνῷς περί ὧν ἐκατηχήθης λόγων τήν ἀσφάλειαν» ( Λουκ. 1, 4).

    Ὅλη ἡ Κατήχηση τῶν Ἀποστόλων τοῦ Χριστοῦ ἀποτελεῖ τήν ἀσφαλή διδασκαλία γιά τό γεγονός τῆς Ἀναστάσεως καί πού οἱ Μαθητές τοῦ Χριστοῦ τό ἔζησαν μέ πίστη καί προσπαθοῦν τήν πίστη τους νά τή μεταγγίσουν σέ ἀνθρώπους πίστεως.

    Τό θαῦμα τῆς ἐκ νεκρῶν Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ προσεγγίζεται μόνο μέ τήν πίστη. Εἶναι σφραγισμένο σ’ ὅποιους προσπαθοῦν μέσα ἀπό λογικές κατηγορίες νά ψάξουν τό πῶς τῆς Ἀναστάσεως. Τό θαῦμα προσκυνεῖται. Σάν γεγονός ὑπερβαίνει τήν ἔρευνα «οὐ φέρει τό μυστήριον ἔρευνα», ξεδιπλώνεται μόνο σ’ ἐκείνους πού μέ πίστη τό προσκυνοῦν. Καί ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ τήν προσκυνοῦν ἀμέτρητα πλήθη ἀνθρώπων, πού ὄχι μόνο δέχθηκαν, ἀλλά ἔκαναν καί ζωή τους τήν πίστη αὐτή φθάνοντες καί μέχρι θυσίας τῆς ζωῆς τους. Ἡ Ἐκκλησία ἔχει θεμελιωθεῖ πάνω στή βεβαιότητα αὐτή. Ἡ πίστη τῆς Ἐκκλησίας, τό κήρυγμα τῶν Ἀποστόλων, ἡ ἄθληση τῶν Μαρτύρων, ἡ ἄσκηση τῶν ὁσίων Ἀσκητῶν, ὁ κόπος τῶν Δικαίων, ἡ προσδοκία τῶν πιστῶν, βρίσκουν τή δικαίωσή τους στήν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ.

    Ὁ εὐαγγελιστής Λουκᾶς γράφει τίς Πράξεις καί μέσα σ’ αὐτό τό κείμενο φαίνεται καθαρά πώς μέ τήν Ἀνάσταση τελειώνει τό ἔργο τοῦ Χριστοῦ, «ὧν ἤρξατο ὁ Ἰησοῦς ποιεῖν τε καί διδάσκειν» καί ταυτόχρονα εἶναι ἡ ἀπαρχή τῆς ἀναπλάσεως καί ἀνακαινίσεως τοῦ κόσμου 

    Ἐμεῖς σήμερα ζοῦμε σέ μιά ἐποχή, πού ἐξωτερικά τουλάχιστον δέν εἶναι ὑπάρχει κίνδυνος διώξεων γιά τήν πίστη, ἔχουμε ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς ἐμπεδομένη τήν ἀλήθεια τῆς πίστεώς μας, ὅμως ἡ προσωπική μας πίστη εἶναι ἀναιμική, ριχή καί δέν γνωρίζω ἄν ἐμεῖς σήμερα, πού γιορτάζουμε τήν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ μας ποιές πράξεις θά προσκομίζαμε στό Ἐκκλησιαστικό γεγονός.

    Ψάλλουμε τό «Ἀνάστασιν Χριστοῦ θεασάμενοι». Ἡ «θέα» τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ δέν εἶναι μιά τυπικότητα, εἶναι βίωμα ζωῆς, ἐμπειρία τῶν ὑπεραίσθησιν. ἔλεγχος πραγμάτων ἀδιαπραγματεύτων μέ λογικά κατηγορήματα. Στίς ἀναστάσιμες ὧρες ἄς ἀφήσουμε τήν καρδιά μας ἀνοιχτή. Χρειάζεται νά πλημμυρίσει ἀπό τό ἀνέπερο φῶς.

    Ὄχι μόνο νά ἀνάψουμε τή λαμπάδα πού κρατοῦμε στό χέρι, μά προπάντων ν’ ἀνάψουμε τήν καρδιά μας. Ἀμήν.

(πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2008)

    Ἕνας ὕμνος τῆς περασμένης Παρασκευῆς, σημειώσε τό τέλος τῆς πνευματικῆς περιόδου τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς: «Τήν ψυχωφελῆ πληρώσαντες Τεσσαρακοστήν καί τήν ἁγίαν καί τήν ἁγίαν ἑβδομάδα τοῦ πάθους σου αἰτούμεθα κατιδεῖν φιλάνθρωπε…», καί μαζί δίνει καί τό στίγμα τῆς ἐνάρξεως τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος. Σήμερα Κυριακή τῶν Βαῒων πατοῦμε, λοιπόν τό κατώφλι τῆς εἰσόδου μας σ’ αὐτήν. Ὅσοι πᾶμε σήμερα στή θεία Λειτουργία παίρνουμε στά χέρια τρυφερά κλαδιά δάφνης ἤ φοινίκια πού εἶναι σταυρωτά πλεγμένα, σύμβολα τοῦ θριαμβευτῆ Χριστοῦ καί τοῦ ἐρχομοῦ τῆς βασιλείας του.

    Λέγεται, ὅτι ἡ ἱστορία τοῦ παλαιοῦ Ἰσραήλ ὁλοκληρώθηκε μέ τή θριαμβευτική εἴσοδο τοῦ Χριστοῦ στά Ἱεροσόλυμα, καί ὅτι ἔφθασε στήν πλήρωσή του τό σχέδιο τοῦ Θεοῦ. Ὁ προφητικός λόγος βρῆκε τήν ἐκπλήρωση του, καί σήμερα εἰσέρχεται στά Ἱεροσόλυμα «πραῢς», ἐπιβαίνων «ἐπί πώλου ὄνου», ἐγκαθιστώντας μιά κυριαρχία τῆς ὁποίας ἡ ἰσχύς θεμελιώνεται ὄχι στήν ἐξωτερικότητα καί τή δύναμη, ἀλλά στήν καρδιά τοῦ ἀνθρώπου. Ὅσα σήμερα γίνονται, δείχνουν τό ἀσύμπτωτο τῆς κοσμικῆς ἀντιλήψεως περί κυριαρχίας, καί τῆς βουλήσεως τοῦ Θεοῦ γιά μιά καινούργια, «καινή», πραγματικότητα, «ὁ Θεός τῆς εἰρήνης ἔσται μεθ’ ἡμῶν», ὅπως σημειώνεται στό ἀποστολικό ἀνάγνωσμα.

    Τήν Κυριακή τῶν Βαΐων τιμοῦμε αὐτή τήν ἐγκαθίδρυση τῆς «Καινῆς Βασιλείας» καί κρατοῦντες τά κλαδιά τῶν δένδρων ταυτιζόμαστε μέ τά παιδιά τῶν Ἑβραίων, πού μέσα ἀπό τήν ἁπλότητά τους, ξεπέρασαν τούς τύπους τῶν πατεράδων τους, καί δέχονται, «ἐν ἀφελότητι καρδίας» τόν «εὐλογημένον ἐν ὀνόματι Κυρίου».

    Στή σημερινή ἡμέρα σηματοδοτοῦνται κάποια μηνύματα. Πρῶτα ἀπ’ ὅλα, ἡ ὁμολογία μας ὅτι ὁ Χριστός εἶναι ὁ Βασιλιάς καί Κύριός μας. Ὅτι ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἔχει ἤδη ἐγκατασταθεῖ στή γῆ.  «Ἐνεργεῖται». Καί ὅτι ἀπό τή στιγμή πού βαπτισθήκαμε ἔχουμε ὑποσχεθεῖ ἀφοσίωση καί ἀκολουθία της. Μιά ἄλλη φανέρωση εἶναι, ὅτι ὁ Χριστός γιά λίγες στιγμές στή συγκεκριμένη πόλη δέχθηκε τό φανέρωμα αὐτῆς τῆς πραγματικότητος μέσα στά ὅρια ἑνός κοσμικοῦ θριάμβου. Τά Ἱεροσόλυμα ἔγιναν τό μυστηριακό κέντρο ὅλου τοῦ κόσμου. Τό ἑστιακό σημεῖο ὅλης τῆς ἱστορίας γιά τή σωτηρία τοῦ «σύμπαντος κόσμου».

    «Ἡ βασιλεία σου Χριστέ βασιλεία πάντων τῶν αἰώνων καί ἡ δεσποτεία σου ἐν πάσῃ γενεᾷ καί γενεᾷ» διακηρύσσει ἡ Ἐκκλησία κάθε στιγμή, καί σήμερα Κυριακή τῶν Βαῒων εἰσοδεύουμε σέ μιά σημαντική γεγονότων, πού ἐπιβεβαιώνουν αὐτή τήν πίστη. Ἡ βασιλεία πού ἐγκαινιάζεται στά Ἱεροσόλυμα, εἶναι μιά καινούργια ἀρχή, πού ἀγκαλιάζει κάθε ἄνθρωπο. Λίγες μόνο ὧρες κράτησαν τά γεγονότα τοῦ Σταυροῦ καί τῆς Ἀναστάσεως. Στάθηκαν ὅμως οἱ ὧρες αὐτές, ἀποφασιστικός χρόνος μιά καί φανερώθηκε ἐπί τῆς γῆς ἡ «ὥρα τοῦ Ἰησοῦ», ἡ ὥρα τῆς ἐκπληρώσεως ἀπό μέρους τοῦ Θεοῦ ὅλων τῶν ὑποσχέσεών του. Τό «τέλος» ὅλων ὅσων ὁ Θεός ὑποσχέθηκε γιά τόν ἄνθρωπο. Οἱ λιγοστές στιγμές πού ἀφήνει ὁ Χριστός νά φανεῖ ὁ θρίαμβος ἀποκτοῦν αἰώνιο νόημα καί εἰσαγάγουν τήν πραγματικότητα τῆς βασιλείας στό δικό μας πεπερασμένο χρόνο. Αὐτή ἡ φανέρωση τῆς βασιλείας κρίνει καί μεταμορφώνει τήν ἀνθρώπινη Ἱστορία.

    Ὅταν λοιπόν στή σημερινή λειτουργία θά πάρουμε ἀπό τόν ἱερέα τό κλαδί δάφνης φανερώνουμε, ἀλλά καί ἀνανεώνουμε τό δεσμό μας μέ τόν Ἰησοῦ Χριστό. Ὁμολογοῦμε ὅτι ἡ παρουσία της ἀνάμεσά μας δίνει οὐσιαστικό νόημα στή ζωή μας, μιά  καί ὅ,τι ὑπάρχει στόν κόσμο ἀνήκει στό Χριστό καί τίποτε δέν μπορεῖ νά ἀφαιρεθεῖ ἀπό τό μοναδικό κτήτορά τους. Ἐμεῖς ἁπλά «λειτουργοῦμε» σ’ αὐτή τήν κτίση. Ἡ κίνηση μας αὐτή ἐπιβεβαιώνει τήν παγκόσμια, τήν καθολική εὐθύνη τῆς Ἐκκλησίας στήν ἀνθρώπινη Ἱστορία. Οἱ Ἰουδαῖοι ζητωκραύγασαν τότε τόν Χριστό, πού ὅμως πορευόταν ὄχι γιά νά καθίσει σέ θρόνο ἐξουσίας, ἀλλά γιά νά δώσει τή ζωή του θυσία «ὑπέρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς καί σωτηρίας». 

    Ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ δέν ἔρχεται «μετά παρατηρήσεως», εἶναι κρυμμένη καί χρειάζονται καθαρά αἰσθητήρια μας γιά νά τή δοῦμε, «ψυχαῖς καθαραῖς καί ἀρυπώτοις χείλεσιν». Ὅτι ὁ κόσμος ζεῖ καί κινεῖται γύρω ἀπό τήν παχυλότητα ὅσων οἱ αἰσθήσεις μας ἀντιλαμβάνονται, εἶναι μιά τραγικότητα. Ἡ ἀμεριμνησία μας σάν νά μή θυσιάστηκε ὁ Χριστός στό Σταυρό, σάν νά μήν ἀναστήθηκε, εἶναι τραγωδία.  Ὅμως αὐτά τά  «ὑπέρ αἴσθησιν» ὑπῆρξαν καί πραγματοποιοῦνται ἀνεξάρτητα ἀπό τό δικό μας θέλω, αὐτά πού τελικά οὐσιώνουν τή ζωή, τά «ὅσα ἀληθῆ, τά σεμνά, τά δίκαια, τά ἁγνά, τά προσφιλῆ, τά εὔφημα» (Φιλ. 4, 8-9), ἄς τά ξυπνήσουμε στήν καρδιά μας καί εἰσοδεύοντες στήν Ἁγία Ἑβδομάδα, νά γευθοῦμε τήν ἀνυπέρβλητη δύναμή τους. 

(πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2008)

    Θά μπορούσαμε νά ποῦμε, πώς τό σημερινό ἀποστολικό ἀνάγνωσμα, στό ὁποῖο δεσπόζει ἡ πολύ οὐσιαστική διατύπωση: «τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ… καθαριεῖ τήν συνείδησιν ἡμῶν ἀπό νεκρῶν ἔργων», ὅτι ἔρχεται σάν ἡ συνέχεια τοῦ ἀποστολικοῦ ἀναγνώσματος τῆς περασμένης Κυριακῆς.

   Οἱ αἱματηρές θυσίες, πίστευαν ὅλοι οἱ λαοί, ὅτι καθάριζαν τόν ἄνθρωπο καί αὐτό στηριζόταν στήν πεποίθηση, ὅτι τό αἷμα εἶχε μιά ἱερότητα. Τό θεωροῦσαν, ὅτι ἀποτελοῦσε τήν ἕδρα τῆς ζωῆς, καί ἀκόμη τό αἷμα ἀποτελεῖ θεῖο στοιχεῖο πού κατοικεῖ στόν ἄνθρωπο. Πολλές ἀπ’ αὐτές τίς ἀντιλήψεις, παρά τίς ἐξελίξεις στή βιολογία καί τήν ἰατρική, πού ἔχουν διατυπώσει ξεκάθαρα, ὅτι τό αἷμα εἶναι ἕνας ἱστός ἀνάμεσα στούς τόσους ἄλλους, πού συγκροτοῦν τό σῶμα, ἐξακολουθοῦν οἱ παγανιστικές αὐτές θεωρήσεις νά ἐπηρεάζουν μέχρι καί σήμερα πολλούς ἀνθρώπους.

    Οἱ ἄνθρωποι στά παλαιά χρόνια πίστευαν, ὅπως διασώζει ὁ Παῦλος, πώς «χωρίς αἱματοχυσίας οὐ γίνεται ἄφεσις» (Ἑβρ. 9, 22). Ἡ ἀντίληψη αὐτή εἶχε περάσει καί στούς Ἑβραίους, γι’ αὐτό ἔχουμε καί ἐκεῖ προσφορές θυσιῶν ζώων γιά λατρευτικούς, καί καθαρτικούς σκοπούς. Εἶναι γνωστή ἡ ἑορτή τοῦ Ἐξιλασμοῦ, κατά τήν ὁποία μόνος ὁ ἑβραῖος Ἀρχιερεύς «εἰσήρχετο ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ» στά Ἅγια τῶν Ἁγίων, ραντίζοντας μέ αἷμα ἀπό τά θυσιαζόμενα ζῶα «ὑπέρ ἑαυτοῦ καί τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων» (Ἑβρ. 9, 7).

    Τό αἷμα ὅμως τῶν ζώων, ἀκόμη καί τό ἀνθρώπινο, δέν ἦταν δυνατό νά γίνει ὁ καταλύτης, πού θά μποροῦσε νά ξεπλύνει τήν ἁμαρτία τοῦ ἀνθρωπίνου. Τό γένος χρειαζόταν τό αἷμα κάποιου, πού δέν θά ἦταν φορέας τῆς ἀρρώστειας ἀπό τήν ὁποία ἔπασχε. Καί αὐτό ἦταν τοῦ Θεανθρώπου Χριστοῦ, πού σαρκωμένος «ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καί τῆς Μαρίας τῆς Ἁγίας Θεοτόκου», θά γινόταν ὁ μοναδικός ἐξιλασμός μας, ἡ ὀντολογική θεραπεία μας

    Μόνο τό Αἷμα τοῦ Χριστοῦ μπορεῖ νά καθαρίζει οὐσιαστικά καί αἰώνια τήν πανανθρώπινη κατάρα. Ἡ Σταυρική Θυσία τοῦ Γολγοθᾶ καταργεῖ ὅλες τίς παλαιές θυσίες, πού τελικά ἦταν «τύπος» καί «σκιά τῶν μελλόντων ἀγαθῶν», καί κομίζει τή λύτρωση κάθε ἀνθρώπου.

    Τό αἷμα τῶν προσφερομένων ζώων δημιουργοῦσε μόνο πρόσκαιρη ἡρεμία στήν καρδιά τοῦ ἀνθρώπου, «ἡγίαζε πρός τήν τῆς σαρκός καθαρότητα» καί τίποτε περισσότερο. Τό πολυτιμότερο αἷμα εἶναι αὐτό τοῦ Χριστοῦ, πού δέν δημιουργεῖ μιά πρόσκαιρη εὐεξία, ἀλλά προβαίνει στή ριζική μεταστοιχείωση τοῦ εἶναι τοῦ ἀνθρώπου.

    Τό πανανθρώπινο πρόβλημα δέν εἶναι ἡ μόνο ἡ βιολογική ἐπιβίωση, οὔτε κάποια παράταση τοῦ χρόνου αὐτῆς, εἶναι ἡ ὑπέρβαση τοῦ προβλήματος τοῦ θανάτου. Ὁ θάνατος εἶναι ἀπόρροια τῆς ἁμαρτίας. Μέσα στήν πορεία τῆς ζωῆς του συνεχῶς ἁμαρτάνει. Ἡ ὑπέρβαση αὐτή μόνο μέσα ἀπό τή συνεχή ἄσκηση, πού ὑποβοηθεῖται ἀπό τό Σῶμα καί Αἷμα τοῦ Χριστοῦ, μπορεῖ νά μειώσει τό ἄγος τῆς ἁμαρτίας. Γι’ αὐτό καί πολυτίμητο Αἷμα τοῦ Χριστοῦ ὄχι μόνο δημιουργεῖ τήν καθαρότητα τῆς συνειδήσεως, ἀλλά παρέχει καί τή ζωοποίηση τοῦ ὅλου ἀνθρώπου. Μιά ζωοποίηση πού ἔρχεται μέ τήν κοινωνία αὐτοῦ τοῦ Σώματος καί Αἵματος, μέσα ἀπό τά ἁπλά εἴδη τοῦ Ἄρτου καί τοῦ Οἴνου.

   Εἶναι χαρακτηριστικό, ὅτι ὁλόκληρη ἡ ζωή τῆς Ἐκκλησίας στηρίζεται πάνω σ’ αὐτή τήν ἀλήθεια. Ἡ θεολογία τῆς Ἐκκλησίας πλέκεται γύρω ἀπό τή μαρτυρία τοῦ Σταυροῦ καί τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. Γι’ αὐτό καί τό μυστήριο τῆς θείας Εὐχαριστίας ἀποτελεῖ τό κομβικό σημεῖο τῆς ζωῆς της. Χωρίς τή θεία Εὐχαριστία ὅλη ἡ Θεολογία μετατρέπεται σ’ ἕνα σύστημα λόγων, χωρίς δυνατότητα ὑπερβάσεως τοῦ ζωτικοῦ μας προβλήματος. Ὁ ἀποστολικός πατέρας, ἅγιος Ἰγνάτιος, ἐπισημαίνοντας τήν πραγματικότητα αὐτή διακήρυσσε, ὅτι μέσα ἀπό τή λήψη, τή μετάγγιση, τοῦ εὐχαριστιακοῦ γεγονότος παίρνουμε τό «ἀντίδοτον τοῦ μή ἀποθανεῖν».

    Φάρμακο ἀθανασίας, φάρκακο γιά νά ζήσουμε εἶναι τό Σῶμα καί τό Αἷμα τοῦ Χριστοῦ.

    Ἤδη ἡ πορεία μας μέσα στήν Ἁγία Τεσσαρακοστή μᾶς φέρνει στά κοσμοσωτήρια γεγονότα τοῦ Σταυροῦ καί τῆς Ἀναστάσεως καί πολλοί χριστιανοί ἑτοιμάζονται νά κοινωνήσουν, νά γευθοῦν τῆς ἀθανάτου βρώσεως καί πόσεως. Κάποιοι ἔχουν βαθειά ἐπίγνωση τοῦ μυστηρίου καί τό προσεγγίζουν μέ ἐπίγνωση τῆς ἀλήθειας πού ἔχει. Καί κάνουν οὐσιαστική συμμετοχή. Πολλοί πάλι κάνουν μιά κίνηση τυπικότητος, σάν νά τούς παρακινεῖ τό ἔθιμο, καί μιά φορά τό χρόνο κοινωνοῦν ἔτσι γιά τό καλό.

    Ὅλα αὐτά γράφονται γιά νά δείξουν στούς χριστιανούς τά δωρήματα ἀπό τή θεία Μετάληψη. Σημειώνονται, γιά νά δείξουν τήν τραγικότητα ὅσων ἀδιαφοροῦν, πού τελικά ἐπισημειώνουν τήν ἀδιαφορία γιά τή σωτηρία μας. Ὁ Χριστός διαρκῶς μᾶς προσκαλεῖ. Τήν πρόσκληση αὐτή μή τήν ἀποποιούμαστε καί μή τήν ἀφήνουμε νά περνᾶ ἀνενέργητη ἀπό δίπλα μας.

    Ἄς κάνουμε τό σωτήριο βῆμα, κι ἄν κάτι πιό περισσότερο χρειαστοῦμε γιά τήν ἐπάξια συμμετοχή μας, ἄς συμβουλευθοῦμε τόν πνευματικό μας.         

(πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2008)

    Κάθε φορά πού προσεγγίζουμε τίς Ἐπιστολές τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, δέν πρέπει νά μᾶς διαφεύγουν οἱ λόγοι, πού ἔκαναν τόν Ἀπόστολο νά ἀφήνει γιά λίγο τήν προφορική διδασκαλία, καί νά καταφεύγει στό δύσκολο ἐγχείρημα νά καταγράφει ἐπιστολές στίς τοπικές Ἐκκλησίες ἤ σέ πρόσωπα γιά ποιμαντικούς κυρίως λόγους. Τό γράψιμο τά χρόνια ἐκεῖνα ἦταν πολύ δύσκολη ὑπόθεση. Ἡ γραφική ὕλη π.χ. ἦταν εἶδος πολυτελείας. Τό προνόμοιο νά διαθέτουν τά ἀπαραίτητα γραφικά εἴδη τό εἶχαν μόνο οἱ πλούσιοι. Ἄν μάλιστα ἀναλογισθοῦμε ἐδῶ καί τίς συνθῆκες ζωῆς τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, μέ τά ταξίδια, (συνεχεῖς μετακινήσεις γιά τή διάδοση τοῦ Εὐαγγελίου), ἡ φροντίδα για τίς τοπικές ἐκκλησίες «ἡ μέριμνα πασῶν τῶν ἐκκλησιῶν», ἀλλά καί οἱ διωγμοί, οἱ φυλακίσεις, οἱ ἀρρώστειες καί ὅσα τοῦ συνέβαιναν κάθε στιγμή, καταλαβαίνουμε τή δυσκολία νά γράφει τοῦ ἀθλήματος τῆς γραφῆς ἀπό μέρους του. Μέ πόσο κόπο καταγράφηκαν τά ἱερά αὐτά κείμενα. 

    Ἡ ἵδρυση τῶν τοπικῶν ἐκκλησιῶν ἔφερναν καί ἀναπόφευκτα πλῆθος προβλημάτων, πού ἔπρεπε νά βρίσκουν τή λύση τους, εἰδάλλως δέν γνωρίζουμε ποιά θά ἦταν ἡ συνέχεια τῆς Ἐκκλησίας. Σήμερα γιά παράδειγμα ἀκούγεται στή θεία λειτουργία ἕνα ἀπόσπασμα ἀπό τήν πρός Ἑβραίους Ἐπιστολή. Στούς χριστιανούς πού προέρχονταν ἀπό τούς Ἑβραίους, ἀνάμεσα στά ἄλλα προβλήματα πού τούς ἀπασχολοῦσαν, ἦταν πώς ἔπρεπε νά διαγράψουν ἀπό τή ζωή τους, πολλά ἀπ’ ὅσα ἀποτελοῦσαν τά αὐτονόητα τῆς φυλῆς τους. Ἕνα ἀπ’ αὐτά ἦταν ὁ Ναός καί τό ἱερατεῖο τῶν Ἱεροσολύμων. Καί ὅσοι ἔχουμε μιά αἴσθηση τῆς παραδόσεως μποροῦμε νά καταλάβουμε, τί σημαίνει νά διαγράφεις τήν παράδοσή σου καί νά ἀκολουθεῖς μιά καινούργια παράδοση μέ ἄλλες προοπτικές.

    Κηρύσσοντας ἀρχικά στούς ὁμοεθνεῖς του, ἀλλά καί γράφοντας τήν Ἐπιστολή αὐτή, ἀνάμεσα στ’ ἄλλα θέματα πού θίγει, ἔρχεται νά διαφοροποιήσει ριζικά τή μοναδικότητα τῆς Ἀρχιερωσύνης τοῦ Χριστοῦ, ἀπ’ ὅλες τίς ἰουδαϊκές, ἀλλά καί τίς εἰδωλολατρικές ἀντιλήψεις γιά τήν ἱερωσύνη. Καί εἶναι γνωστό ὅτι ὅλες οἱ θρησκεῖες εἶχαν τό ἱερατεῖό τους, τό ὁποῖο θεωροῦσαν σάν φορέα ὑπερφυσικῆς ἐξουσίας, πού μέσα ἀπό τίς διάφορες ἐξιλεωτικές πράξεις μέ ἀποκορύφωμα τίς θυσίες μποροῦσε νά ἐξευμενίζει τό θεῖο καί νά τό συμφιλιώνει μέ τό λαό. Τό ἱερατεῖο καί ἡ ἰδιότητά του δημιουργοῦσε στά μάτια τῶν ἁπλῶν ἀνθρώπων κάτι τό ξεχωριστό, τό μαγικό πολλές φορές. Ἡ ἀντίληψη τῶν ἀνθρώπων γιά θεότητες τρομερές, πού ἐξακοντίζουν κεραυνούς καί καταδυναστεύουν τούς ἀνθρώπους, χρειάζονταν τούς σχετικούς μεσίτες ἱερεῖς γιά συμφιλίωση καί εἰρήνευση. Ἀλλά καί στό ἑβραϊκό ἱερατεῖο, παρά τή διαφοροποίηση του σέ σχέση μέ τήν εἰδωλολατρία, εἶχαν εἰσβάλει ἀνάλογες ἐπιδράσεις, πού ὅμως δέν μποροῦσαν οἱ θυσίες αὐτοῦ τοῦ εἴδους νά σηκώσουν τό βάρος τῆς ἁμαρτίας.                        

    Ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Ἀληθινοῦ Θεοῦ ἔφερε νέα δεδομένα στή αἴσθηση περί Θεοῦ, ἀλλά καί στή θεραπεία τῆς ἀσθενούσης ἀνθρωπίνης φύσεως. Ὁ Θεός δέν εἶναι ὁ δυνάστης, οὔτε ὁ ἐκδικητής. Εἶναι ἡ σώζουσα καί θυσιαστική ἀγάπη. Τά νέα πού κομίζει ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Λόγου εἶναι πολλά, ἕνα ἀπ’ αὐτά εἶναι ὅτι ὁ Θεός δέν χρειάζεται καμμιά συναλλαγή, προκειμένου νά γίνουμε οἰκεῖοι μαζί του. Ὁ Θεός εἶναι «ἀνενδεής» καί «ἀποσδεής». Δέν χρειάζεται τίποτε ἀπό μᾶς. Ὡς ἡ μοναδική ἀλήθεια καί ἀγάπη προσφέρει τά πάντα στόν ἄνθρωπο. Χορηγεῖ τή ζωή καί χαριτώνει τόν κάθε ἄνθρωπο.

    Τό ἀποκορύφωμα ὅλων τῶν θείων ἐνεργειῶν ὑπῆρξε ἡ σταυρική θυσία τοῦ Χριστοῦ. Ἡ θυσία αὐτή προσφέρθηκε ὄχι γιά ἐξιλέωση τοῦ θείου, ὅπως νομίζουν κάποιοι, ἀλλά γιά νά γίνει τό ἀντίδοτο γιά τή θεραπεία τῆς ὑπαρξιακῆς ἀσθενείας μας. Νά γίνει τροφή δική μας ὁ Χριστός, πού τρώγοντας καί πίνοντας τόν Ἴδιο νά παίρνουμε τή θεραπεία. Ὅσο ἀντινομικό κι ἄν φαίνεται αὐτό, ἦταν ἡ μοναδική λύση τοῦ παναθρωπίνου προβλήματος.

    Μέσα ἀπό τή μετάληψη τοῦ Κυριακοῦ Σώματος καί Αἵματος νικιέται ὁ πνευματικός θάνατος καί κατακτιέται ἡ ζωή. Ἔτσι ὁ βιολογικός μας θάνατος μεταβάλλεται σέ ἔξοδο ἀπό τήν κατάσταση τῶν «δερματίνων χιτώνων», στήν εἴσοδο τῆς ἀφθαρσίας καί ζωῆς. Πράγματι ὁ Χριστός διά τοῦ «πάθους, τό θνητόν ἐνδύει τῆς ἀφθαρσίας τήν εὐπρέπειαν».

    Ὁ Χριστός γίνεται ὁ μοναδικός ἱερεύς. Ἀρχιερεύς ἀποκαλεῖται ἀπό τόν Παῦλο, ὁ ὁποῖος γίνεται ἡ «ὁδός» ἐπαναγωγῆς τῶν κατακομματιασμένων ἀνθρωπίνων ἀτομικοτήτων σέ ἑνότητα καί ἐπανεμφάνιση τῆς ἀκέραιης φύσεως μας στόν Δημιουργό καί Πλάστη μας. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός μέσα ἀπό τή μοναδικότητα τῆς Ἀρχιερωσύνης του, καί μπορεῖ νά τήν προσαγάγει στό Θεό  καί Πατέρα μας, καί ἐμεῖς μέσα ἀπό τήν κοινωνία τῆς ἀγάπης νά ἐπαναποκτοῦμε τή θέωσή μας.

    Ὅλα αὐτά πού ἐπιγραμματικά σημειώνονται ἐδῶ δείχνουν τή νέα ἀντίληψη πού εἰσαγάγει στόν κόσμο ἡ παρουσία τοῦ Χριστοῦ, πού ἐκτός τῶν ἄλλων διαφοροποιεῖ καί κάθε ἰδιότητα Ἀρχιερέως καί ἱερέως ἀπό τίς προχριστιανικές ἤ ἐξωχριστιανικές ἀντιλήψεις.

    Κατά συνέπεια ὁ ἱερεύς στήν Ἐκκλησία δέν ἐξευμενίζει τό θεῖο μέσα ἀπό πράξεις καί ἐνέργειες , ἀλλά πρῶτα καί κύρια τελεῖ τήν «ἀναίμακτον ἱερουργίαν» τῆς θείας Λειτουργίας στήν ὁποία ὁ ἄνθρωπος, καί μάλιστα ὁ πιστός, γεύεται τή σάρκα καί τό Αἷμα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ γιά νά ζήσει καί ὁ ἴδιος, ἀλλά καί ὁ κόσμος.

(πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2008)

     Στή γλώσσα τῆς πολιτικῆς καί διπλωματίας ἡ λέξη εἰρήνη εἶναι σέ ἡμερήσια διάταξη. Στούς χώρους βέβαια αὐτούς ἡ εἰρήνη θεωρεῖται μέσα ἀπό τήν ἀρνητική της πλευρά καί αὐτό  γιατί ἡ εἰρήνη σάν προσπάθεια περιορισμοῦ τῶν μικρῶν ἤ μεγάλων συγκρούσεων ἀνάμεσα σέ λαούς καί ἔθνη. Καί εἶναι ἀκόμη κοινή διαπίστωση, ὅτι τά διάφορά κράτη δαπανοῦν τό μισό σχεδόν προϋπολογισμό τους σέ ὅπλα καί ἐξοπλισμούς. Καί παρ’ ὅλα αὐτά ἡ πολυπόθητη εἰρήνη παραμένει τόση εὔθραστη ὑπόθεση.

    Στό κατάντημα αὐτό τοῦ ἀνθρώπου γιά ἐξοπλισμούς καί ἀμυντικές δαπάνες, ἔχει δώσει ὁ Θεός ἕνα ὅπλο πολύ ἁπλό, ἀλλά περισσότερο ἀποτελεσματικό, πού ὅμως ὁ ἄνθρωπος τό ἀποφεύγει. Τό ὅπλο αὐτό εἶναι ὁ Τίμιος Σταυρός καί ἡ εἰρήνη πού χορηγεῖ. Γιά τό λόγο αὐτό τή σημερινή ἡμέρα πού γιορτάζεται ἡ «Σταυροπροσκύνηση» ἀπ’ ὅλη τήν Ἐκκλησία, τό ἀποστολικό ἀνάγνωσμα προτρέπει νά πηγαίνουμε ὅλοι μέ «παρρησία» μέ ἐλευθερία δηλαδή βουλήσεως καί ἐκφράσεως στό «θρόνο τῆς χάριτος». Ὁ θρόνος τῆς χάριτος λεκτικά μόνο θυμίζει θρόνο. Γιατί ἐδῶ δέν ἔχουμε νά κάθεται κάποια ἐπίγεια δύναμη πού ἐξουσιάζει, ἀλλά τό Σταυρό τοῦ Χριστοῦ, πού ὅσο ἀντιφατικά κι ἄν ἀκούγεται βάφτικε μέ τό Αἷμα τοῦ Χριστοῦ γιά νά μποροῦμε, μέ «παρρησία» νά τόν πλησιάζουμε, ἀντλώντας ζωή καί ἀθανασία. 

    Θρόνος καί ὅπλο ὁ Σταυρός. Θρόνος τοῦ Χριστοῦ, ὅπλο τοῦ κάθε πιστοῦ, πού ὅμως δέν θανατώνει, ἀλλά ζωοποιεῖ. Ἕνας θανατώθηκε πάνω σ’ αὐτόν, καί ἔδωσε στόν ἄνθρωπο πού τόν ἀποδέχεται τό δικαίωμα στήν «ὄντως ζωή». «Ὁ θάνατος σου, Κύριε, ἀθανασίας γέγονεν πρόξενος…».

    Ὁ θάνατος αὐτός ἦταν ἄδικος, ὅμως μέσα ἀπό τό θεληματικό «πάθος τοῦ ἀπαθοῦς…, ὁ ἰός τοῦ ὄφεως ἀποπλύνεται· καί κατάρα λέλυται καταδίκης δικαίας». Λυπούμαστε σάν χριστιανοί γιατί ἐξαιτίας τῆς παρακοῆς τοῦ προπάτορος Ἀδάμ, ὁ Θεάνθρωπος Κύριος γεύεται τό φρικτό πάθος.

    Εἶναι μεγάλο σέ μέγεθος τό σταυρικό μυστήριο καί ὁ μοναδικός δρόμος προσπελάσεώς του εἶναι ἡ πίστη μας στήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, πού προσφέρει τό μονογενή Του Υἱό στό διά σταυροῦ θάνατο, προκειμένου νά ἀποκτήσουμε ὅλοι ἐμεῖς τή δυνατότητα τῆς ζωῆς. Ὁ Χριστός πεθαίνει, ὅμως ἡ ἱστορία δέν σταμάτησε στό σταυρό καί τό θάνατο. Ἀκολούθησε ὁ θρίαμβος τῆς Ἀναστάσεως, πού εἶναι ἡ νίκη κατά τοῦ διαβόλου καί τῶν ἀντιθέων δυνάμεών του, καί μάλιστα τοῦ θανάτου. Τό θανατερό κεντρί ἔχασε τήν πικρία του, ὁ θάνατος ἔκτοτε  ἔχει γίνει ὕπνος καί ἀναμονή ἀναστάσεως. 

    Πάντοτε ὁ Τίμιος Σταυρός εἶναι ἕνα μάθημα. Σήμερα ὅμως, πού ἡ Ἐκκλησία τόν ἐμφανίζει στή λατρευτική σύναξη γιά προσκύνηση, στό «μεσοσαράκοστο» θέλει νά διδάξει. Ἐπιδιώκει νά μᾶς πεῖ, ὅτι ὁ Σταυρός τοῦ Χριστοῦ εἶναι σημεῖο κρίσεως γιά ὅλους μας.

   Κάτω ἀπό τίς τετραπέρατες διαστάσεις του «κρινόμαστε». Ἤ  καταλήγουμε στήν ἀλήθεια τῆς ζωῆς ἤ μπαίνουμε στήν περιπέτεια τοῦ πνευματικοῦ θανάτου. Γι’ αὐτό ὁ Σταυρός τοῦ Χριστοῦ ἔχει νόημα καί περιεχόμενο ὑπαρξιακό. Διδάσκει καί φρονιματίζει.

    Ὁ Σταυρός τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἕνα γεγονός συνεχῶς παρόν μέσα στόν κόσμο. Παραμένει ἡ μεγαλειώδης φανέρωση τῆς θείας στοργῆς καί τό ἀποκορύφωμα τῶν ἀκτίστων ἐνεργειῶν τοῦ Θεοῦ γιά τή λύτρωση μας.

    Μπροστά στό σταυρικό μυστήριο πού δείχνουν οἱ δυό κεραῖες του καλούμαστε ὅλοι νά πάρουμε τήν ἀνάλογη στάση. Ἀδιάφορος δέν μπορεῖ νά μείνει κανείς. Ἡ ἄρνηση τῆς λυτρωτικῆς προσφορᾶς τοῦ Χριστοῦ, σημαίνει ἀσύγνωστη ἄγνοια γιά τήν τραγική κατάσταση στήν ὁποία μᾶς ὁδηγεῖ ἡ ἁμαρτία, κατάσταση φθορᾶς καί θανάτου. Σημαίνει τέλος τήν ἀχάριστη διάθεση μας, καί αὐτό νομίζω, πώς εἶναι καί τό πιό σημαντικό ἀπέναντι στή θυσιαζομένη θεία ἀγάπη.

    Μέσα ἀπό τήν ἐλευθερία τῆς ἐπιλογῆς μας ἤ κερδίζουμε, ὅτι ὁ μετανοημένος ληστής, ἤ χάνουμε ὅσα ἔχασε ὁ λοίδορος καί ἀμετανόητος ληστής.

(πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2008)

    Ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ ἔγινε ἄνθρωπος σέ μιά ὁρισμένη χρονική στιγμή. Ἡ στιγμή αὐτή ἦταν ἀναμενόμενη καί ἀποτελοῦσε «παγκόσμια καί πανανθρώπινη ἀναμονή». Στό σημερινό ἀποστολικό ἀπόσπασμα, σημειώνεται μιά λέξη, πού δείχνει ὄχι μόνο τήν προσμονή, ἀλλά καί τήν ἀπό μέρους τοῦ Θεοῦ προετοιμασία γι’ αὐτήν. «Ἐλαλήθη». Εἰπώθηκε ἀπό τό Θεό μέ ὁρισμένα γι’ αὐτό ὄργανα μαί μάλιστα μέσω τῶν Ἀγγέλων Του, σέ ἅγια πρόσωπα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, παράμετροι τοῦ «σεσιγημένου μυστηρίου» . Καί ὅταν  ἦλθε τό πλήρωμα τοῦ χρόνου ἀποκαλύφθηκε σ’ ἐμᾶς. Καί εἴμαστε ἰδιαίτερα εὐλογημένοι ὅλοι ἐμεῖς, πού ζοῦμε τό «φανερωθέν μυστήριον», πού ἄλλοι συνάνθρωποί μας πρίν, ἔζησαν μονάχα μέ προσμονή.

    Ἡ θεία Ἐνανθρώπηση ἀποτελεῖ ἕνα γεγονός αὐτοφανερώσεως τοῦ Θεοῦ στόν κόσμο. Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, ὁ ἔνσαρκος Θεός Λόγος εἶναι στήν ἡ «σεσαρκωμένη παναλήθεια», γι’ αὐτό καί ἡ φανέρωσή Του μαζί μέ τό Εὐαγγέλιο πού ἔφερε στόν κόσμο, δέν μποροῦν νά συγκριθοῦν μέ τήν Παλαιά Ἀποκάλυψη, στήν ὁποία μιλεῖ πάλι ὁ ἴδιος, ἀλλά μέσα ἀπό πρόσωπα πού χρησιμοποιεῖ «ἐν νόμου σκιᾷ».

    Στά πρόσωπα μέσα ἀπό τά ὁποῖα «ἐλαλήθη», χρησιμοποιήθηκαν καί οἱ ἅγιοι Ἄγγελοι. Ἡ ἀποστολή τους πασιφανής. Γι’ αὐτό καί ὁ Παῦλος σημειώνει γι’ αὐτούς ὅτι εἶναι «λειτουργικά πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διά τούς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν». Οἱ Ἄγγελοι ὑπηρετοῦν στό σχέδιο τῆς Οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ γιά τή σωτηρία μας.

    Οἱ ἅγιοι Ἄγγελοι εἶναι καί αὐτοί δημιουργήματα τοῦ Θεοῦ, κτίστηκαν ἀπό τόν Τριαδικό Θεό μας, μέ κύριο μέλημά τους τήν «τρισάγιον δοξολογίαν» τοῦ Παναγίου Ὀνόματος τοῦ Θεοῦ. Βλέπουν τό «ἄρρητον κάλλος τῶν θείων ἐνεργημάτων» καί διακονοῦν τό θεῖο ἔργο. Ὁ Θεός εἶναι «ἀνενδεής», δέν ἔχει ἀνάγκη κανενός, γι’ αὐτό ἡ διακονία αὐτή πού ἐπιτελοῦν, ἐκφράζεται σάν λειτουργία τῶν ἄλλων λογικῶν κτισμάτων τοῦ Θεοῦ, δηλαδή τῶν ἀνθρώπων, ἀλλά καί τῆς ἐξαγγελίας ἀπό μέρους τοῦ Θεοῦ τῶν μεγάλων γεγονότων τῆς θείας Οἰκονομίας. Ὁ Ἀρχάγγελος Γαβριήλ ἀποστέλλεται πρός τήν κόρη τῆς Ναζαρέτ νά τῆς ἐξαγγείλλει τόν Εὐαγγελισμό. Ἀκόμη διαδραματίζουν βοηθητικό ρόλο στήν ὅλη προσπάθεια τοῦ ἀνθρώπου νά ἐπιτύχει τή λύτρωσή του καί νά γίνει μέτοχος τῆς ἄρρητης μεγαλειότητος τοῦ Θεοῦ. Ὁ ὑμνογράφος τῆς Ἐκκλησίας τό διατυπώνει καθαρά, «Οἱ ἄγγελοί σου, Χριστέ, τῷ θρόνῳ τῆς μεγαλωσύνης, ἐν φόβῳ παρεστῶτες, καί τῇ σῇ φωτοχυσίᾳ ἀεί λαμπόμενοι, ἐν τοῖς ὑψίστοις ὑμνωδοί σου καί τῆς βουλῆς σου λειτουργοί, ὑπό σοῦ ἐκπεμπόμενοι, νέμουσι φωτισμόν ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν».

    Οἱ ἄγγελοι σέ σχέση μέ τόν ἄνθρωπο εἶναι ἀσώματοι καί ἄϋλοι. Αὐτό τό ἄϋλό τους δέν ὁμοιάζει μέ τό ἄϋλο τοῦ Θεοῦ.  Ὁ ἄγγελος ἔχει σωματικότητα, πού ὅμως εἶναι αἰθέρια, «πυροειδής», ὅπως τή ὀνομάζει ἡ πατερική σκέψη, δηλαδή πολύ πιό λεπτή ἀπό τήν γνωστή μας ὑλικότητα. Τό ἀγγελικό αὐτό σῶμα εἶναι «λεπτότερον» τῆς γνωστῆς ὕλης. Αὐτό δείχνει, ὅτι ἡ σωματικότητα τῶν ἀγγέλων ἔχει συγγένεια μέ τήν ὑλικότητα. Βέβαια δέν πρέπει νά μᾶς παραξενεύει αὐτό. Ἡ ὑλικότητα δέν εἶναι μόνο μιά παχυλότητα. Ἡ σύγχρονη Φυσική (μικροφυσική) λέει πώς τό πρόβλημα τῆς ὕλης εἶναι πολύ διαφορετικό καί ξένο ἀπό αὐτό πού οἱ αἰσθήσεις μας κατανοοῦν καί ἀγγίζουν, καί οἱ διάφορες ὑλιστικές θεωρίες προσπαθοῦν κάθε φορά νά διατυπώσουν. Ἡ κβαντομηχανική ἔχει ἀνατρέψει τό λεγόμενο αἰτιοκρατικό οἰκοδόμημα, καί δείχνει, ὅτι μέσα στόν «μικρόκοσμο» τά ἴδια πράγματα παρουσιάζονται πότε σάν σωματίδια, πότε σάν ἡλεκτρομαγνητικά κύματα. Καί φαίνεται τελικά ὅτι, αὐτό πού λέμε ὕλη, ἔχει περισσότερο πνευματική διάσταση ἀπ’ αὐτό, πού οἱ αἰσθήσεις μας μποροῦν νά ψηλαφήσουν.

    Οἱ ἄγγελοι λοιπόν, δέν δημιουργήθηκαν σέ κατάσταση πού νά ἔχει προοπτική τῆς τελειώσεώς τους, ὅπως ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος καί προπτωτικά, ἀλλά πολύ περισσότερο μεταπτωτικά νά τείνει σέ τελείωση. Δημιουργήθηκαν ἀναλλοίωτοι, μόνο πού τό στοιχεῖο αὐτό ἔχει σχέση μέ τή σύσταση καί κατασκευή τους, καί ὄχι μέ τήν προαίρεσή τους. Μόνο τό ἄκτιστο εἶναι ἀμετάβλητο καί ἀναλλοίωτο. Στούς ἀγγέλους δόθηκε ἡ δυνατότητα «μένειν καί προκόπτειν ἐν τῷ ἀγαθῷ» ἤ «ἐπί τό χεῖρον τρέπεσθαι». Σ’ αὐτή ἀκριβῶς τή δυνατότητα τοποθετεῖται καί ἡ πτώση τοῦ Ἑωσφόρου.

    Ἡ ὑπεροχή τῶν Ἀγγέλων σέ σχέση πρός τόν ἄνθρωπο μετά τήν πτώση του ἦταν μεγάλη, ὅμως μετά τήν Ἐνανθρώπηση τοῦ Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ πάλι νά φτάσει στή θέωση καί νά ξεπεράσει τή μακαριότητα τῶν Ἀγγέλων. Ἤδη μιά ἀνθρώπινη ὕπαρξη, ἡ Κυρία Θεοτόκος, ὑπέρκειται ὅλων τῶν Ἀσωμάτων Δυνάμεων. Ἡ Παναγία εἶναι ἡ «τιμιωτέρα τῶν Χερουβίμ καί ἐνδοξοτέρα ἀσυγκρίτως τῶν Σεραφείμ».

(πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2008)

    Εἶναι εὔκολη ἡ διαπίστωση πώς καμμιά πίστη στό κόσμο αὐτό δέν πολεμήθηκε τόσο ὅσο τό Εὐαγγέλιο τοῦ Χριστοῦ καί κατά συνέπεια ὅλοι ὅσοι πιστεύουν σ’ αὐτό.

    Καί ἡ ἐχθρότητα φάνηκε μέ μύριους τρόπους πού μηχανεύεται ὁ καταχθόνιος νοῦς τοῦ μεταπτωτικοῦ ἀνθρώπου. Ὁ Ἴδιος ὅμως, ὁ Χριστός, δίνει καί τίς παραμέτρους, πού ἔχει ἡ παρουσία του στόν κόσμο «ἐγώ νενίκηκα τόν κόσμον» (Ἰωάν. 16, 33), καί φυσικά μίλησε καί γιά τήν ἀδάμαστη παρουσία τῆς Ἐκκλησίας Του στόν κόσμο «πύλαι ἅδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς» (Ματθ. 16, 18). Ὅλοι ὅμως ὅσοι πολέμησαν τήν Ἐκκλησία φάνηκε πρός στιγμή νά ἐπικρατοῦν, ὅμως τό ἀποτέλεσμα ἦταν διαφορετικό, ὅλοι αὐτοί χάθηκαν καί ἔμειναν στήν Ἱστορία σάν «θεομάχοι».

    Σήμερα ἡ Ἐκκλησία μας γιορτάζει ἤ καλύτερα ὑπενθυμίζει τό θρίαμβο τῆς ἀλήθειάς της. Ὁ θρίαμβος αὐτός ἔρχεται μέσα ἀπό ἕνα φαινομενικά ἐξωτερικό, ἀλλά πολύ οὐσιαστικό γεγονός, πού γίνεται μέ τήν ἀναστήλωση τῶν ἁγίων Εἰκόνων.

    Ἡ Εἰκόνα αὐτή καθ’ ἑαυτήν ἀποτελοῦσε ἕνα σημάδι τιμῆς καί λατρείας πρός τόν Πανάγιο Θεό. Οἱ λεγόμενοι εἰκονομάχοι ἦταν τελικά ἡ τελική κατάληξη ὅλων τῶν χριστολογικῶν αἱρέσεων καί ἡ ὕπαρξή τους ἀποτέλεσε τήν ἀφορμή γιά ἔνα νέο κύκλο ἀντιπαραθέσεως τῶν κακοδόξων αἱρετικῶν μέ τήν καθάρια ἀλήθεια πού ἐκφράζεται μέσα ἀπό τήν ὀρθοδοξία τῆς ἁγίας μας Ἐκκλησίας. Ἡ ἐμφάνιση καί λειτουργική χρήση τῆς Εἰκόνος «ἐσήμαινε», σημειογραφοῦσε, τήν ἱστορική καί πραγματική ἐναν-θρώπηση τοῦ Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ. Ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ θά πεῖ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος «ἑαυτόν ἐκένωσεν μορφήν δούλου λαβών, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος καί σχήματι εὑρεθείς ὡς ἄνθρωπος» (Φιλ. 2, 7). Καί μέσα ἀπ‘ αὐτή τήν πραγματικότητα θά διδάξει ἡ πατερική σκέψη: «Πάλαι μέν ὁ Θεός, ὁ ἀσώματός τε καί ἀσχημάτιστος, οὐδαμῶς εἰκονίζετο. Νῦν δέ σαρκί ὀφθέντος Θεοῦ, καί τοῖς ἀνθρώποις συναναστραφέντος, εἰκονίζω Θεοῦ τό ὁρώμενον. Οὐ προσκυνῶ τῇ ὕλῃ, προσκυνῶ δέ τόν ὕλης δημιουργόν, τόν ὕλην δι’ ἐμέ γενόμενον, καί ἐν ὕλῃ κατοικῆσαι καταδεξάμενον, καί δι’ ὕλης τήν σωτηρίαν μου ἐργασάμενον, καί σέβω οὐ παύσομαι τήν ὕλην, δι’ ἧς ἡ σωτηρία μου εἴργασται» σημειώνει ὁ ἱερός Δαμασκηνός (Ὑπέρ εἰκόνων, 1,16).

    Βέβαια ἡ χρήση τῆς Εἰκόνος συνάντησε ἀρκετές ἀντιδράσεις μέχρι νά ἐπικρατήσει ἡ χρήση της. Οἱ ἀντιδράσεις αὐτές δημιούργησαν τήν εἰκονομαχική ἔριδα. Ἄν δοῦμε τό πρόβλημα, διαπιστώνουμε εὔκολα ὅτι ἡ εἰκονομαχική ἔριδα ἦταν ἡ ἀπόρροια, τό ἀποκορύφωμα, τῶν χριστολογικῶν αἱρέσεων. Στήν Εἰκόνα δέν ἀναπαριστάνεται ὁ Τριαδικός Θεός, πού εἶναι ἀπερίγραπτος στήν Οὐσία, ἀλλά καί τά Πρόσωπα. Σάν μορφή εἰκονίζεται μόνο ὁ Υἱός καί Λόγος μετά τήν ἐνανθρώπησή Του. Ὁ Θεάνθρωπος Κύριος, δηλαδή ὁ Ἰησοῦς Χριστός, σάν πρόσωπο προῆλθε μέσα ἀπό τήν μοναδική ἕνωση τῆς θείας καί ἀνθρώπινης φύσεως, ὁπότε καί ἡ εἰκόνα ἀποτελεῖ τή σχηματική παράσταση τοῦ μοναδικοῦ αὐτοῦ γεγονότος. Εἰκονίζεται ὁ Χριστός μέ τό πρόσωπο πού στήν ἐπίγεια ζωή του, ἦταν ὁ φορέας τῶν δυό φύσεων (θείας καί ἀνθρώπινης).    

   Πιθανότατα, οἱ εἰκονομάχοι πού ξεκίνησαν ἀπό περιοχές τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, νά εἶχαν δεχθεῖ ἐπιρροές ἀπό Ἰουδαίους καί Μωαμεθανούς τῶν ὁποίων οἱ θρησκευτικές πεποιθήσεις πρέσβευαν τό ἀνεικόνιστο τῆς θεότητος. Ἀλλά καί ὁρισμένοι αὐστηροί χριστιανοί καταδίκαζαν τίς εἰκόνες, ἐπειδή νόμιζαν, ὅτι πίσω ἀπό αὐτές ὑπῆρχε μιά λανθάνουσα εἰδωλολατρία. Ὅταν οἱ Ἴσαυροι μέ ἐπικεφαλῆς τῆς δυναστείας τόν Λέοντα Γ’ τόν Ἴσαυρο (717-741) μέ τίς εἰσηγήσεις κάποιων κακῶν συμβούλων του ἀρχίζουν τήν πολεμική κατά τῶν ἱερῶν εἰκόνων.

    Ἡ περίοδος  τῆς εἰκονομαχίας, εἶχε διάρκεια 120 χρόνια, καί εἶχε δυό φάσεις. Ἡ πρώτη ξεκίνησε τό 726, ὅταν ὁ αὐτοκράτορας Λέων ὁ Ἴσαυρος ἄρχισε τήν πολεμική κατά τῶν εἰκόνων, καί ἔληξε τό 780, ὅταν ἡ αὐτοκράτειρα Εἰρήνη ἔδωσε τέλος στή διαμάχη αὐτή. Στά 787 συνεκλήθη ἡ Ζ’ ἁγία Οἰκουμενική Σύνοδος, πού δικαίωσε τούς εἰκονολάτρες. Σύμφωνα μέ τίς ἀποφάσεις τῆς Ἁγίας Ζ’ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, οἱ εἰκόνες πρέπει νά βρίσκονται στίς Ἐκκλησίες καί στά σπίτια τῶν πιστῶν καί πρέπει νά τούς ἀποδίδεται ὁ ἴδιος σεβασμός πού ἀποδίδεται στόν Τίμιο Σταυρό καί τό ἱερό Εὐγγέλιο.

    Ἡ διαμάχη παρά ταῦτα δέν κόπασε. Μιά καινούργια φάση, ἡ Δευτέρα ἀρχίζει μέ τήν ἐπίθεση, πού ἐξαπολύει κατά τῶν εἰκονολατρῶν, ὁ αὐτοκράτορας Λέων ὁ Ε’ ὁ Ἀρμένιος τό 815 καί συνεχίστηκε μέχρι τό 843, ὅταν οἱ ἱερές Εἰκόνες ἀναστηλώθηκαν πλέον μόνιμα ἀπό τήν αὐτοκράτειρα Θεοδώρα. Ἡ ὁριστική ἀποκατάσταση τῶν Εἰκόνων εἶναι γνωστή ὡς «ὁ θρίαμβος τῆς Ὀρθοδοξίας» καί γιορτάζεται μέ ἰδιαίτερη τιμή τήν Α’ Κυριακή τῶν Νηστειῶν, πού ὀνομάζεται καί σάν Κυριακή τῆς Ὀρθοδοξίας. Νά σημειώσουμε καί τοῦτο, ὅτι στήν πρώτη φάση τῆς εἰκονομαχίας πρωταγωνιστικό ρόλο διαδραμάτισε ὁ Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνό, καί στή δεύτερη ὁ ἅγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης.   

    Εἰκονίζοντας τόν Ἰησοῦ Χριστό βεβαιώνουμε τήν πραγματι-κότητα τῆς ἐνανθρωπήσεώς Του.

    Ἡ εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ ἀποτελεῖ μιά ὁμολογία πίστεως, πού σχετίζεται ἄμεσα μέ τήν ἀλήθεια τοῦ Εὐαγγελίου.

(πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2008)

    Τήν Κυριακή τῆς Τυρινῆς, πού ἀποτελεῖ τό κατώφλι στήν εἴσοδό μας στόν πνευματικό στίβο τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, διαβάζεται, ὅπως ὁρίζει τό Τυπικό τῆς Ἐκκλησίας ἡ περικοπή ἀπό τήν πρός Ρωμαίους ἐπιστολή, καί στήν ὁποία δίνονται κάποιες κατευθύνσεις ἤ καλύτερα προτροπές πρός τούς πνευματικούς ἀγωνιστές τῆς περιόδου, ὥστε νά πετάξουν ἀπό πάνω τους τά σκοτεινά ἔργα, πού κυριολεκτικά πλημμυρίζουν τήν κάθε ψυχή.

    Σήμερα ὅμως 9 Μαρτίου, κατά καλή συγκυρία, ἡ Ἐκκλησία μας τιμᾶ καί τή μνήμη τῶν ἁγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων. Τό ἀποστολικό ἀνάγνωσμα πού εἶναι καθιερωμένο γιά τή σημερινή Κυριακή, δέν θά διαβασθεῖ, ἀντ’ αὐτοῦ διαβάζεται ἐκεῖνο, πού ἔχει ὁρισθεῖ γιά τή μνήμη τῶν ἁγίων, καί πού εἶναι ἀπόσπασμα ἀπό τήν πρός Ἑβραίους Ἐπιστολή.

    Τόσο ἡ μνήμη τῶν ἁγίων μαρτύρων, ὅσο καί ἡ ἀποστολική περικοπή, δείχνουν μέ τρόπο μοναδικό τόν ξεχασμένο ἀπ’ ὅλους μας θυσιαστικό τρόπο ζωῆς. Οἱ ἅγιοι Μάρτυρες κινούμενοι ἀπό πόθο ἔνθεο δέν δείλιασαν μπροστά στά φρικτά μαρτύρια, πού τούς ὑπέβαλε ὁ τύραννος. Ἀψήφησαν τόν ἴδιο τό θάνατο, καί ὅλα αὐτά γιατί στήν καρδιά τους ἦταν ριζωμένη  ἀκλόνητη ἡ πίστη στό Χριστό. Πίστευαν σ’ αὐτό, πού ἕνας ἄλλος ἀθλητής τοῦ Χριστοῦ, ὁ Παῦλος, εἶχε σημειώσει αὐτό πού βίωνε συνεχῶς, «τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπό τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; θλῖψις ἤ στενοχωρία ἤ διωγμός ἤ λιμός ἤ γυμνότης ἤ κίνδυνος ἤ μάχαιρα… πέπεισμαι γάρ οὔτε θάνατος οὔτε ζωή… δυνήσεται χωρῆσαι ἀπό τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν» (Ρωμ. 8, 35-39).   

    Ἡ θέση καί ζωή τοῦ Παύλου, ἀλλά καί ἡ στάση τῶν ἁγίων μαρτύρων τῆς πίστεώς μας φαίνεται ἀκατανόητη στόν ἄνθρωπο τῆς ἐποχῆς μας, πού βυθισμένος στό πνεῦμα τῆς καλοπέρασης καί τοῦ καταναλωτισμοῦ, δέν κατανοεῖ τό νόημα τῆς θυσίας, καί θεωρεῖ κάθε θυσιαζόμενο «κορόϊδο». Δές τε τούς σαράντα νέους ἀνθρώπους, πού σήμερα ὁμολογοῦν ἀπερίφραστα τήν βαθειά τους πίστη στό Χριστό. Δέν ἐπαινοῦνται. Τιμωροῦνται.

    Δέν ἀποτελεῖ δικαίωμα κάθε ἀνθρώπου ἡ θρησκευτική πίστη;

    Κι ὅμως οἱ κρατοῦντες, καί τότε καί σήμερα, ἀρνοῦνται νά τό δεχθοῦν. Καί ἄς διακηρύσσονται ἀτομικά δικαιώματα καί προσωπικά δεδομένα. Ἡ σκοπιμότητα τά παραθεωρεῖ. Ἀναρίθμητοι χριστιανοί ἔχουν ὁδηγηθεῖ στό μαρτυρικό θάνατο. Θάνατος καί γιά τούς σαράντα νέους, πού ὁλόγυμνοι ὁδηγήθηκαν στήν παγωμένη λίμνη τῆς Σεβαστείας.

    Ἡ ἐξουσία θεωρεῖ τήν πίστη στό Χριστό ἀντιδραστική καί ἀντικοινωνική, καί τιμωρεῖ ἀνελέητα. Μέσα ἀπό τά μαρτυρολόγια, παλαιά καί σύγχρονα διαβάζουμε τά ἀπάνθρωπα μαρτύρια πού ἔχουν ὑποβληθεῖ οἱ χριστιανοί μάρτυρες. Κανείς θεσμός ἤ νόμος δέν μπορεῖ νά γλυτώσει τόν ἀδύναμο ἄνθρωπο ἀπό τόν ἰσχυρό, πού θέλει νά ἐπιβληθεῖ δυναμικά. Ἀνθρώπινα δικαιώματα στά παλαιά χρόνια δέν ὑπῆρχαν, μά καί στό σήμερα, πού σάν καραμέλα πιπιλίζουμε μεγαλόστομες διακήρυξεις περί προστασίας τοῦ ἀνθρώπου, εἶναι πάμπολλες οἱ περιπτώσεις, πού γίνεται καταπάτησή τους, καί μάλιστα ἀπό τούς ἴδιους τούς «κράχτες» αὐτῶν τῶν διακηρύξεων.

    Στό Εὐαγγέλιο τοῦ Χριστοῦ ὁ κόσμος ἀντιδρᾶ. Ὁ Χριστός εἶναι «σημεῖον ἀντιλεγόμενον» καί διώκεται ἤ θεωρεῖται ξεπερασμένος. Ἡ ἴδια ἡ διαβεβαίωση τοῦ Χριστοῦ, «εἰ ἐμέ ἐδίωξαν καί ὑμᾶς διώξουσιν» (Ἰωάν. 15, 20), φανερώνει τήν πραγματικότητα. Ὁ κόσμος ἀντιδρᾶ, γιατί τό πνεῦμα τοῦ «νέου» πού κομίζει ἡ παρουσία τοῦ Χριστοῦ, δέν μπορεῖ νά τό κατανοήσει ἡ ἁπλή ἀνθρώπινη λογική, πού εἶναι βουτηγμένη στό συμφέρον καί στό δίκαιο τῆς ὑπεροχῆς. Τό Εὐαγγέλιο ζητάει τήν ὑπέρβαση τῆς ἀπό κάθε συμβιβασμό. Κάθε ξεπέρασμα τῶν ἀδυναμιῶν. Αὐτό ὅμως ἀπαιτεῖ θυσία. Ἐμεῖς ὅμως, οἱ πιό πολλοί, δέν εἴμαστε διατεθειμένοι νά μποῦμε σέ τέτοιου εἴδους περιπέτειες. Καί μένουμε ἀποτελματωμένοι στό πρόσκαιρο, στό κίβδηλο, καί στρουθοκαμηλίζοντες τό θεωροῦμε σίγουρο.

    Τίς ἡμέρες αὐτές πού ἐνῶ ἡ Ἐκκλησία σαλπίζει πνευματική ἑτοιμότητα, γύρω μας γίνεται ξεφάντωμα, φωνές, μέθη, κραιπάλη ἁμαρτωλά ξενύχτια, πνευματικό δηλητήριο κρυμμένο σέ χρυσωμένα χάπια, ὅλα αὐτά σάν μιά ἁλυσίδα μᾶς τραβοῦν ξεγελώντας μας. Ὅλα αὐτά ὁδηγοῦν στήν ἀδρανοποίηση τῶν πνευματικῶν μας ἀντιστάσεων. Ὅμως ὅσοι ζοῦμε τήν πίστη στό Χριστό, τή βεβαιότητα πού εἶναι ἀποτυπωμένη στό Θεανδρικό του πρόσωπο, ἀντιστέκονται στή λαίλαπα αὐτή. Καί μπαίνουν μέ θάρρος στό στάδιο τοῦ πνευματικοῦ ἀγώνα. Στούς ἀγωνιστές, ἀλλά καί σ’ ὅσους ἀκόμη διστάζουν ἡ Ἐκκλησία, «νῦν καιρός εὐπρόσδεκτος, νῦν καιρός σωτηρίας».

    Ὁ πνευματικός στίβος ἄνοιξε. Οἱ ἅγιοι Τεσσαράκοντα, ἀλλά καί ὅλοι οἱ πιστοί τόν διατρέχουν μέ σπουδή καί παρρησία.

    Ἄς τολμήσουμε καί ἐμεῖς μέσα στό πέρασμα στήν πνευματική παλαίστρα τῆς Ἁγίας Τεσσαρακοστῆς νά ἀντιληφθοῦμε τήν ὀμορφιά του.

    «Ἰδού καιρός εὐπρόσδεκτος…».   

(πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2008)

    Ἡ σημασία τοῦ συνανθρώπου μας, ἀλλά καί ἡ παρουσία του δίπλα μας, στήν ἱερή προσπάθεια τῆς σωτηρίας μας, εἶναι οὐσιαστική. Ὁ συνάνθρωπος εἶναι  πάνω ἀπ’ ὅλα κοινωνός τῆς ἴδιας φύσεως μέ τή δική μας, ἀνεξάρτητα, ἀπό φυλή καί γλώσσα. Διδάσκει λοιπόν, ἡ Ὀρθόδοξη Ἀνθρωπολογία ὅτι οἱ ἄνθρωποι, εἴμαστε πλασμένοι «κατ’ εἰκόνα καί ὁμοίωσιν» μέ τόν Τριαδικό Θεό, ὁ Ὁποῖος εἶναι «ἐν μιᾷ φύσει καί τρισίν ὑποστάσεσιν». Μία φύση ἤ οὐσία σέ τρία θεία Πρόσωπα ἤ ὑποστάσεις (Πατέρας, Υἱός καί Ἅγιον Πνεῦμα). Ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ἔχουμε τήν ἴδια οὐσία ἡ ὁποία κοινωνεῖται σέ ἀναρίθμητα πρόσωπα, μοναδικά, ἀνόμια καί ἀνεπανάλειπτα.      

    Ὁ συνάνθρωπός μας δέν εἶναι κάτι τό ξένο πρός ἐμᾶς, εἶναι ἀδελφός κοινωνός τῆς ἴδια φύσεως μ’ ἐμᾶς. Δέν εἶναι μόνο ἀδελφός ὁ κατά σάρκα ἀδελφός μας, αὐτός πού γεννήθηκε ἀπό τόν ἴδιο μ’ ἐμᾶς πατέρα, ἀλλά καί ὅλοι οἱ ἄνθρωποι εἴμαστε ἀδελφοί, ἀφοῦ ἔχουμε γεννήτορα τόν ἴδιο, τόν προπάτορα Ἀδάμ, καί διά μέσου αὐτοῦ τόν Δημιουργό μας. Ἔτσι μέσα ἀπ’ αὐτήν τήν ὀπτική γωνία πρέπει νά βλέπουμε καί νά ἀντιμετωπίζουμε τήν πραγματικότητα αὐτή.

    Ἡ προπατορική ἁμαρτία στάθηκε καταλυτική στήν ἁρμονία τῆς κοινωνίας τοῦ ἀνθρώπου, πού τελικά ὁδήγησε ὅλους μας στόν ἐγκλεισμό μας στήν κατάρα τῆς ἀτομικότητος, πού ἀπό προσώπου ἐλευθέρου μεταποιεῖται σέ δεσμώτη τοῦ ἐγωκεντισμοῦ. Ὁ ἐγωκεντρισμός ἔφερε καί τήν διάλυση τῆς κοινωνίας τοῦ πρώτου ἀνθρώπου καί ὅλων τῶν ἀπογόνων του. Ἡ περιγραφή πού κάνει ὁ Μέγας Βασίλειος εἶναι ἐξόχως χαρακτηριστική «γεγενήμεθα καθ’ ἑαυτόν ἕκαστος, ὥσπερ ἡ ψάμμος, οὐ συνημμένοι ἀλλήλοις, ἀλλ’ ἕκαστος καθ’ ἑαυτόν, διηρημένοι».

    Παρά τή διαστρεβλωτική παρέμβαση τῆς ἁμαρτίας, ἡ συγγένεια παραμένει καί χάρη σ’ αὐτή τή δυναμική πού ἔχει, στέκεται ἡ παρέμβαση τοῦ Θεοῦ, πού δημιουργεῖ τίς προϋποθέσεις γιά νά ξαναβρεῖ ὁ ἄνθρωπος τή δυνατότητα προσεγγίσεώς του μέσα ἀπό τήν Ἐκκλησία. Ἡ ἐκκλησιαστική κοινωνία ἔρχεται καί δημιουργεῖ νέες λεπτές μά οὐσιαστκότερες σχέσεις. Χρειάζεται ὅμως πάλι ἡ προσοχή μας στό σεβασμό τῆς ἰδιοπροσωσίας τοῦ ἄλλου. Καί νομίζω, πώς αὐτά εἶχε μεταξύ ἄλλων στό μυαλό του ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, ὅταν σημείωνε στούς χριστιανούς τῆς Κορίνθου τήν εὐθύνη νά μή χαθεῖ ὁ ἄλλος ἐξαιτίας κάποιων δικῶν μας ἐπιλογῶν καί ἰδιοτροπιῶν. Καί παίρνοντας ἀφορμή τήν κατανάλωση τῶν εἰδωλοθύτων, συνήθεια πού ἐπικρατοῦσε τότε στήν Κόρινθο, ἀλλά καί σ’ ὅλες τίς περιοχές γιά νά ἐπισημάνει τήν προσοχή νά μή σκανδαλισθεῖ ὁ ἀδελφός καί χαθεῖ μέσα ἀπό μιά δική μας ἀντίληψη ἤ πράξη.

    Τά εἰδωλόθυτα ἦταν τά κρέατα πού περίσσευαν ἀπό τίς θυσίες στούς βωμούς τῶν θεῶν. Τά κρέατα εἴτε τά ἔψηναν καί τά πρόσφεραν ἕτοιμα γιά κατανάλωση, εἴτε τά μοίραζαν ἄψητα καί στή συνέχεια τά μαγείρευαν οἱ πανηγυριστές στά σπίτια τους. Ἐδῶ στή Κόρινθο φαίνεται, ὅτι κάποιοι νέοι χριστιανοί σκανδαλίστηκαν βλέποντας κάποιους χριστιανούς νά βρίσκονται στά «εἰδωλεῖα», χῶροι πού βρίσκονταν οἱ ψευτοθεοί καί οἱ χῶροι παραθέσεως (ἑστιατόρια) τῶν ψημένων εἰδωλοθύτων.

    Τό πρᾶγμα πῆρε διαστάσεις, μέ ἀποτέλεσμα κάποιων χριστιανῶν ἡ πίστη νά κλονίζεται καί ἀποχωροῦσαν ἀπό τήν Ἐκκλησία ἐπανερχόμενοι στήν εἰδωλολατρεία. Ὁ Παῦλος πλη-ροφορεῖται τή δραματική αὐτή κατάσταση καί ἀναγκάζεται νά σημειώσει, ὅλα ὅσα ἀναγράφονται στή σημερινό ἀποστολικό ἀνάγνωσμα. Ἡ ἐπισήμανση ὅτι «εἰς Χριστόν ἁμαρτάνετε» εἶναι τό καίριο σημεῖο τοῦ προξενουμέμου σκανδαλισμοῦ. Κάθε ἐνέργεια μας πού προκαλεῖ, ἔστω κι ἄν ἐμεῖς τή θεωροῦμε αὐτονόητη, μπορεῖ νά δημιουργήσει μεγάλο κακό στόν ἀδελφό μας. Καί βλέπουμε ὅτι τή λέξη «ἀδελφός» τή χρησιμοποιεῖται τρεῖς φορές στό ἀπόσπασμα αὐτό.

    «Οὐ μή φάγω κρέα εἰς τόν αἰώνα, ἵνα μή τόν ἀδελφόν μου σκανδαλίσω». Θυσιαστική ἡ πράξη. Ἁπλή ἤ ἔστω ἀνοησία κάποιων, ὅμως στό βάθος της ὑποδηλώνεται ἡ σημασία πού ἔχει κάθε μας κίνηση στή στήριξη τοῦ ἀδελφοῦ μας. Καί συνεξεταζόμενα αὐτά  μέ ὅσα ἀναφέρονται στό σημερινό Εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα, μέ τήν περικοπή τῆς μελλούσης κρίσεως, φανερώνεται ἡ σπουδαιότητα τῶν πρακτέων μας θετικῶν ἤ ἀρνητικῶν μιά καί ἔχουν ἄμεσο ἀποδέκτη τόν «ἀδελφό».

    Στήν Ἐκκλησία, ὁ ἀδελφός ἔχει καταλυτική σημασία, ἐπειδή ὁ θεωρούμενος ξένος ἄνθρωπος, (ἀλλοεθνής, ἀλλόθρησκος) εἶναι ὄχι μόνο συν-άνθρωπος σέ γενική καί ἀκαθόριστη πολλές φορές ἔννοια, ἀλλά εἶναι ὁ ἀδελφός μας. Γι’ αὐτό στήν ἔμπονη περίοδο τῆς μεγάλης Σαρακοστῆς ἡ κυριαρχοῦσα προσευχή τοῦ Ἁγίου Ἐφραίμ τοῦ Σύρου σημειώνει χαρακτηριστικά «Ναί, Κύριε βασιλεῦ, δώρησαί μοι τοῦ ὁρᾶν τά ἐμά πταίσματα καί μή κατακρίνειν τόν ἀδελφόν μου…». 

(πΚΦ )

    Ἡ Κόρινθος κατά τή δεύτερη ἀποστολική του περιοδεία ἀποτέλεσε κομβικό σημεῖο στήν ὅλη ἱεραποστολική δραστηριότητα τοῦ μεγάλου ἀποστόλου. Παρά τήν εἰδωλολατρική της χροιά, ἀλλά καί τή μεγάλη διαφθορά πού ὑπῆρχε στίς τάξεις τῶν κατοίκων της, ὁ Παῦλος κατόρθωσε νά φυτεύσει μιά σημαντική Ἐκκλησία.

    Μιά νεότευκτη ἐκκλησιαστική κοινότητα εἶχε πολλές ἀπαιτήσεις καί ἔπρεπε συνεχῶς νά ὑπάρχει ἐπαγρύπνηση. Ἡ ἐμπέδωση τῆς λειτουργίας της χρειαζόταν σημαντικό σθένος. Πέρα ὅμως ἀπό τά ζητήματα αὐτά χρειαζόταν πολύ προσοχή ἀπό ἐπιδράσεις τῶν εἰδωλολατρικῶν ἐπιρροῶν, καί ἀπό τά ὅσα καθημερινά διαδρα-ματίζονταν στήν πόλη αὐτή, μέ πρῶτο καί σημαντικότερο τήν προφύλαξη τῶν νέων πιστῶν ἀπό τή διαφθορά.

    Ἡ πορνεία ἦταν μιά μάστιγα πού κυριαρχοῦσε στήν πλειοψηφία τῶν κατοίκων. Πολλές οἰκογένειες εἶχαν διαλυθεῖ. Ἀλλά καί τά ἀφροδίσια νοσήματα θέριζαν στήν κυριολεξία. Ἔχοντας ὅλα αὐτά στό μυαλό του, ὁ Παῦλος, δίνει μέσα ἀπό τήν ἐπιστολή του αὐτή  τίς κατάλληλες νουθεσίες στή νεόφυτη Ἐκκλησία τῆς Κορίνθου. Βέβαια ὅλες οἱ ἐπιστολές τοῦ Παύλου εἶχαν καί ἔχουν μιά εὐρύτερη σημασία, ἀφοῦ τά θέματα πού θίγονται σέ κάθε μιά ἀπ’ αὐτές ἀφοροῦν ὅλους τούς χριστιανούς.

    Ὁ Ἀπόστολος εἶχε πληροφορηθεῖ ἀπό ἀνθρώπους τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κορίνθου, γιά τά σχίσματα πού παρουσιάστηκαν, ἀλλά καί τίς ἐπιδράσεις κάποιων χριστιανῶν ἀπό τή μάστιγα τῆς πορνείας, μέ δυσάρεστα ἀποτέλεσμα. Ἤδη σέ κάποια νεότευκτα μέλη ἄρχισε νά ἐκλείπει ἡ προσωπική ἁγνότητα καί  ἁγιότητα.

    Μάλιστα κάποιοι ἄρχιζαν νά δικαιολογοῦν τήν ἐλευθερία στίς γενετήσιες σχέσεις μέ τήν ἑξῆς ἀρχή, «πάντα μοι ἔξεστι», δηλαδή τά πάντα βρίσκονται στήν ἐξουσία μου καί κατά συνέπεια μπορῶ νά κάνω, ὅτι θέλω. Ἔτσι ἡ πορνεία, οἱ ἐπιδράσεις ἀπό κάποια εἰδωλολατρικά κατάλοιπα μέσα ἀπό τό πρῖσμα τῶν προσωπικῶν ἐπιλογῶν ὁδηγοῦσε πολλές καταστάσεις, ξένες πρός τό πνεῦμα τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ. Δέν ἄργησε νά κάνει τήν ἐμφάνισή της ἡ ἀσέβεια.

    Ἐν πάσῃ περιπτώσει γιά νά μή ξεφεύγουμε σέ γενικότητες, στό σημερινό ἀποστολικό ἀνάγνωσμα, πού εἶναι παρμένο ἀπό τή μεγάλη αὐτή ἐπιστολή, θίγει τήν κεφαλαιώδη σημασία τοῦ  διαρκοῦς ἀγώνα, πού πρέπει νά κάνει ὁ πιστός, προκειμένου νά κυριαρχεῖ στίς κακές ροπές πού κυριαρχοῦν τήν μεταπτωτική μας ἀνθρώπινη ὕπαρξη. Βασική προτροπή εἶναι ἡ ἀνάγκη νά δοθεῖ ἡ σωστή διάσταση τοῦ σώματός μας, πού κατά τόν Παῦλο εἶναι ὁ ναός τοῦ ἐν ἡμῖν κατοικοῦντος Ἁγίου Πνεύματος.

    Δέν πλάστηκε τό σῶμά μας γιά ἐντρυφᾶ στίς διάφορες πρόσκαιρες ἀπολαύσεις πού τοῦ στεροῦν τή δυνατότητα νά δεῖ τά οὐσιώδη, τήν προοπτική του δηλαδή, νά ἑνωθεῖ μέ τό Θεανθρώπινο Σῶμα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Γι’ αὐτό θίγοντας τό θέμα τῆς νηστείας, θεωρεῖ ὅτι ἡ δυνατότητα ἀποχῆς ἀπό τίς τροφές, δίνει τή δυνατότητα χαλιναγωγήσεως καί τῶν κακῶν μας ροπῶν. Ἡ ὀρθόδοξη ἀσκητική παράδοση ἔχει αὐτό ἀκριβῶς τό στόχο. Νά βοηθιέται ἄνθρωπος νά κάνει τήν ὑπέρβαση ὅλων ἐκείνων τῶν καταστάσεων πού βρίσκονται στήν περιοχή τοῦ «πάντα μοι ἔξεστι», καί νά βρίσκει ἐκεῖνα, πού ἀπαιτεῖ τό τελικό μας συμφέρον.

    Εἶναι πασίδηλο ὅτι ἀποτέλεσμα τῶν κακῶν μας ροπῶν εἶναι καί τά σαρκικά πάθη, πού δέν θά πρέπει ὁ ἄνθρωπος καί μάλιστα «ὁ κατά Χριστόν ἄνθρωπος» νά τά ὑποθάλπει, ἐπειδή μᾶς ὁδηγοῦν μόνο στήν προσκαιρότητα τῆς εὐζωίας μέ τελικά κατάληξη τήν κτηνωδία τῶν σαρκικῶν ἀπολαύσεων. Ὁ Παῦλος ζητᾶ τή  μεταποίηση τοῦ σώματος ἀπό σκεῦος ἡδονῆς, φέρνει καί τήν ὑποδούλωσή μας στά πάθη.

    Αὐτός εἶναι ὁ λόγος, πού ὁ Παῦλος καί ὅλη γενικά ἡ ἐκκλησιαστική μας παράδοση, βλέπει τό σῶμα πιό ὑψηλότερο, ἀπό μιά μόνο σαρκική μείξη. Τό σῶμα πλαστούργημα τοῦ Θεοῦ.     

(πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2008)