Ιστολόγιο

    Ὁ μεγαλύτερος ἐχθρός τῆς σωτηρίας μας εἶναι ὁ διάβολος. Αὐτό εἶναι μιά βασική ἀλήθεια πού διδάσκεται ἀπό τήν Ἐκκλησία μας. Ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ ἔγινε ἄνθρωπος γιά νά καταργήσει τή δύναμη καί τά ἔργα τοῦ διαβόλου. “Εἰς τοῦτο ἐφανερώθη ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, ἵνα λύσῃ τά ἔργα τοῦ διαβόλου” (Α’ Ἰωάν. 3,8).

    Ὑπάρχουν ὅμως ἄνθρωποι στήν ἐποχή μας πού ἀντιδροῦν σ’ αὐτήν τή σαφή θέση καί λένε, ὅτι δέν ὑπάρχει ὁ διάβολος σάν προσωπική ὕπαρξη, καί μιλᾶνε γιά παρουσία τοῦ κακοῦ μέ μιά γενικότητα. Ἄλλοι πάλι πιστεύουν στό Σατανᾶ καί τό ἔχουν κάνει θεό τους. Κάνουν μάγια, τελετές στίς ὁποῖες τόν ἐπικαλοῦνται καί ζητοῦν τή συνεργεία του. Στίς ἡμέρες μας ἔρχονται κατά καιρούς φρικτές ἀποκαλύψεις γιά σατανιστικές τελετές, γιά μαύρη μαγεία μέ θυσίες ἀκόμη καί ἀνθρώπων στό σατανά.

  Οἱ ἀληθινοί χριστιανοί, πιστεύουμε στήν προσωπική ὕπαρξη τοῦ σατανά καί προσευχόμαστε στό Θεό νά μᾶς λυτρώσει ἀπό τήν κακία καί τά ἔργα του.

    Στή σημερινή περικοπή, ἀλλά καί ἄλλα σημεῖα τῶν ἱερῶν Εὐαγγελίων διαπιστώνουμε τόν τρόπο μέ τόν ὁποῖο ἐνεργεῖ ὁ Χριστός, ὅταν βλέπει τή δαιμονική ἐπήρεια πάνω στόν ἄνθρωπο. Ὁ πατέρας ζεῖ μιά συμφορά βλέποντας τό καθημερινό μαρτύριο τοῦ παιδιοῦ του. Δέν εἶναι εἰδικός σέ θέματα ἰατρικῆς, ὅμως δέν χρειάζεται πολύ νά δεῖ τή σοβαρότητα τῆς ἀρρώστειας πού βασανίζει τό παιδί του. Ἔτσι μιλάει γιά σεληνιασμό. Ὅταν τελικά φέρνει τό παδί στόν Χριστό, ἀλλάζουν τά πράγματα, ὁ παντογνώστης Κύριος ὁμιλεῖ γιά δαιμονική κατοχή καί προστάζει τόν δαίμονα νά ἐλευθερώσει τό νεαρό βλαστάρι ἀπό τήν κυριαρχία του. Ὁ λόγος γίνεται ἔργο εὐθύς καί τό παιδί ἀποδίδεται ὑγιέστατο στόν πατέρα του.

    Ἡ περί  διαβόλου διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας εἶναι βασική καί θεμελιώδης καί ἀξίζει τόν κόπο νά κάνουμε ἐδῶ κάποιες ἁπλές νύξεις αὐτῆς. Δίχως τήν ὕπαρξη τοῦ διαβόλου εἶναι ἀκατανόητα καί τελικά ἀπορριπτέα μεγάλα τμήματα τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Ἔτσι θά παρέμενε ἀνεξήγητη ἡ διδασκαλία γιά τήν πτώση τοῦ ἀνθρώπου, ἀδικαιολόγητη ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Θεοῦ, δίχως νόημα ὁ ἀγώνας τῶν Ἁγίων. Ἀκόμη εἶναι ἄχρηστη καί μέ δίχως περιεχόμενο ἡ προσευχή καί ἡ λατρεία τῆς Ἐκκλησίας. Στή λεγόμενη “Κυριακή Προσευχή” ὑπάρχει ἀναφορά “καί μή εἰσενέγκης ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλά ρῦσαι ἡμᾶς ἀπό τοῦ πονηροῦ“. Ὁ πειρασμός δέν γεννᾶται μέσα στή φύση τοῦ ἀνθρώπου, ἄν κάτι τέτοιο συνέβαινε θά ἤμασταν ἠθικῶς ἀνεύθυνοι. Ὁ πειρασμός εἶναι ὁ ἀντικείμενος. Εἶναι ὁ Σατανᾶς, πού προσβάλλει τήν ὕπαρξη μας. Καί ὁ Σατανᾶς δέν εἶναι μιά ἁπλή γενικότητα τοῦ κακοῦ. Εἶναι ὁ πονηρός στό πρόσωπο τοῦ ἐκπεσόντος Ἑωσφόρου. Ὁ Ἑωσφόρος πρίν τήν πτώση του ἦταν ἀνάμεσα στά μεγαλύτερα οὐράνια πνεύματα. Ἡ ὀνομασία του θά πεῖ αὐτός πού μεταφέρει τό φῶς καί εἶχε θέση στό ὕψιστο σημεῖο τῆς δημιουργημένης τελειότητος. Πρίν ἀπό τή δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου, εἶχε συμβεῖ ἕνας χωρισμός στούς δρόμους τοῦ νοητικοῦ χώρου. Ὁ Ἑωσφόρος μαζί μέ τό ἀγγελικό τάγμα στό ὁποῖο ἦταν ἐπικεφαλής θέλησε νά στήσει δικό του θρόνο πάνω ἀπό τόν θρόνο τοῦ Θεοῦ. Ἡ κίνηση αὐτή ἔφερε τήν ἔκπτωσή του ἀπό φωτεινό ἄγγελο σέ σκοτεινό δαίμονα καί τό ἀγγελικό τάγμα σέ δαιμονικό.

    Νά σημειώσουμε, ὅτι μιλᾶμε μέ μιά εἰκονολογική γλώσσα προκειμένου νά καταδειχθεῖ ἡ ἀλαζονεία τῶν πνευματικῶν αὐτῶν ὑπάρξεων σ’ αὐτή τήν ἐλεύθερη τους ἐπιλογή. Ὁ Σατανᾶς, ὅπως καί ὅλες οἱ στρατιές τῶν ἁγίων Ἀγγέλων, εἶναι πνευματική ὕπαρξη, βρίσκεται πέρα ἀπό τή φθορά τοῦ χρόνου, εἶναι ἀνεξάρτητος, ἄϋλος, αὐτάρκης· ἐξαρτᾶται μόνο ἀπό τόν Θεό καί ἀπό τίποτε ἄλλο. Πῶς λοιπόν, καί γιατί ἔνα τέλειο, δυνατό καί λαμπρό ὄν διάλεξε νά γίνει ὁ ἄρχοντας τῆς καταδίκης καί τῆς καταστροφῆς, ἀκόμη καί τό ἴδιο νά καταστραφεῖ τελείως; Ὁ Τριαδικός Θεός ὄντας τέλειος ἔδωσε ἐλευθερία σέ ὅλα τά δημιουργήματά του. Ἤθελε νά τόν ἀγαποῦν τά κτίσματά Του ἐλεύθερα, χωρίς καμμιά πίεση καί ὑποχρέωση. Ἔδωσε σέ ὅλα τά νοήμονα δημιουργήματα, τό δικαίωμα νά κατευθύνουν πρός τά πάνω ἤ πρός τά κάτω τήν ἀγάπη τους. Ὁ Ἑωσφόρος εἶχε πλήρη ἐπίγνωση αὐτῆς τῆς πραγματικότητος καί ἀγάπησε αὐτό πού ἦταν. Ἡ ἀγάπη αὐτή τόν ἔκανε νά ἀρνηθεῖ ὅ,τι βρίσκονταν πιό πάνω ἀπό τή δική του ἀγγελική φύση καί παρέμεινε γαντζωμένος στήν ὀμορφιά τῆς δικῆς του φύσεως. Ἀναπαυμένος σ’ αὐτή εὕρισκε μιά αὐτοϊκανοποίηση. Ὅμως τό αἴσθημα αὐτό ἄνοιγε τό δρόμο τῆς ὑπερηφάνειας. Ὁ Ἑωσφόρος ἀπομόνωσε τόν ἑαυτό του τελείως ἀπ’ ὅλα καί ἀπ’ αὐτόν τόν Θεό. Ἡ ἁμαρτία του δηλαδή ὁριοθετεῖται, μέσα σ’ αὐτήν τήν ὑπερβολική ἀγάπη πρός τόν ἑαυτό του, ἡ ὁποία τόν ἔκανε νά φθάσει στό σημεῖο νά ἀποκλείσει τούς πάντες. Καί ὄχι μόνο αὐτό ἀλλά εἶπε καί τό πιό φρικτό. Τό διασώζει ὁ προφήτης Ἡσαΐας: “σύ δέ εἶπας ἐν τῇ διανοίᾳ σου, εἰς οὐρανούς ἀναβήσομαι, ἐπάνω τῶν ἄστρων τοῦ οὐρανοῦ θήσω τόν θρόνον μου, καθιῶ ἐν ὄρει ὑψηλῷ ἐπί τά ὄρη τά ὑψηλά τά πρός βορρᾶν, ἀναβήσομαι ἐπάνω τῶν νεφελῶν, ἔσομαι ὅμοιος τῷ ὑψίστῳ. νῦν δέ εἰς ᾅδου καταβήσῃ καί εἰς τά θεμέλια τῆς γῆς” (14, 13-15).

    Αὐτή εἶναι ἡ ὑπερήφανη στάση, ἀλλά καί ἡ καταδίκη του, καθώς καί ὅλων ἐκείνων πού τόν ἀκολούθησαν, εἴτε ἀπό τά ἀγγελικά τάγματα, εἴτε ἀπό τό ἀνθρώπινο γένος.

    Ὁ πεσών Ἑωσφόρος ἔγινε ὁ Σατανᾶς, δηλαδή ὁ ἐναντιούμενος στό ἔργο τοῦ Θεοῦ. Μετά τήν πτώση του, ἔχει μιά ἀδηφάγα μανία, μιά ἀγριότητα, ἐπειδή ἡ μόνη δύναμη πού τοῦ ἀπέμεινε εἶναι περιορισμένη ἐπί τῆς γῆς. Καί γνωρίζει καλά, πώς ὅταν ὁ κόσμος αὐτός ἤ καλύτερα τό σχῆμα τοῦ κόσμου αὐτοῦ, πού βρίσκεται σέ ἐκπτώση, ἔχει τέλος. Τό τέλος αὐτό θά σημάνει καί δική του ἐξουσία. 

Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,

    Ὁ Ἑωσφόρος εἶναι ὁ ἀρχηγός τῶν ἐκπεσόντων ἀγγέλων, πού ἔγιναν δαίμονες. Κατά τή διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας ἡ πτώση τῶν ἀγγέλων δέν εἶναι ἕνα ἁπλό παραμύθι, ἀλλά μιά πνευματική ἀλήθεια, πού δυστυχῶς ἐξαπατᾶ κάθε ἀνθρώπινο πλᾶσμα πού μαγεύεται ἀπό τήν πλάνη του γλώσσα.

   Τό παιδί πού ἀναφέρεται στό σημερινό Εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα, ἦταν ὑπό τήν ἐπήρεια τοῦ δαίμονα καί εἶναι ἕνα ἀληθινό περιστατικό.

   Ὁ μόνος πού μπορεῖ νά ἀπαλλάξει τόν ἄνθρωπο ἀπό τή δαιμονική κυριαρχία, ὅπως τό ταλαίπωρο βλαστάρι εἶναι ὁ Χριστός. Ἡ καταφυγή μας στόν “δυνάμενον συμπαθῆσαι ταῖς ἀσθενείας” μας ἀποτελεῖ τή μοναδική μας ἐλπίδα νά ξεφύγουμε τῶν πολυπλόκων παγίδων του.

(πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2003)

        Τό εὐαγγελικό κείμενο τῆς σημερινῆς Κυριακῆς εἶναι ἡ συνέχεια τοῦ θαύματος τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν πέντε ἄρτων.

     Σημειώνει ὁ ἱερός εὐαγγελιστής, ὅτι ὁ Ἰησοῦς ἀμέσως μετά τό θαυματουργικό αὐτό χορτασμό, ἔδιωξε τούς μαθητές του μέ τό πλοιάριο στήν ἀπέναντι μεριά τῆς λίμνης Γεννησαρέτ. Τό καραβάκι μέ τούς μαθητές, ξεκίνησε σχεδόν σούρουπο, ἀπό τό χῶρο τοῦ θαύματος τοῦ χορτασμοῦ τῶν πέντε χιλιάδων ἀνδρῶν, καί ὁ ἴδιος μένει ἐκεῖ “ἕως οὗ ἀπολύσῃ τούς ὄχλους“. Ὁ Χριστός δέν ἦταν μαζί τους στό ταξίδι αὐτό.

    Τό πλῆθος τῶν ἀνθρώπων εἶχε μείνει ἐκστατικό μπροστά στό μεγάλο θαῦμα τοῦ κορεσμοῦ τῆς πείνας του καί θέλει νά μένει κοντά του. Ὁ κόσμος αὐτός πού βρέθηκε μάρτυρας τοῦ θαύματος τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν πέντε ἄρτων βρίσκονταν σ’ ἕνα παραλήρημα ἐνθουσιασμοῦ. Νόμισαν, ὅτι ὁ Ἰησοῦς μποροῦσε νά τούς ταΐζει χωρίς αὐτοί νά καταβάλλουν κόπο, χωρίς ν’ ἀγωνιοῦν γιά τίς καθημερινές τους ἀνάγκες, νά θεραπεύει τούς ἀρρώστους, κινήθηκε νά τόν ἀνακηρύξει βασιλιά Καί εἶναι καί αὐτός ἕνας ἐπιπλέον πειρασμός, πρός τόν ὁποῖο ἀντεπεξέρχεται ὁ Ἰησοῦς μέ τήν ἀναχώρησή του στό ὄρος γιά προσευχή.

    Μιά ὅμως τέτοια ἐντύπωση θά μποροῦσε νά σημάνει τό τέλος τοῦ ἔργου τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὄχι γιατί δέν ἐνδιαφέρεται γιά τίς καθημερινές ἀνάγκες μας, ἀλλά μιά τέτοια μόνο προοπτική ἀφαιρεῖ ἀπό τόν ἄνθρωπο ζωτικές πρωτοβουλίες, πού τόν καθιστοῦν ἐλεύθερη προσωπικότητα. Κάθε παθητικότητα ὅπου κι ἄν αὐτή παρουσιασθεῖ, ἀλλοτριώνει τήν ἐνεργητικότητα τοῦ ἀνθρώπου. Ἔτσι ὁ Κύριος μας μέ πολύ ἡρεμία  κατορθώνει νά διαλύσει τό πλήθος καί ὁ ἴδιος ὅπως σημειώνει τό κείμενο ἀνεβαίνει στό βουνό πού βρίσκεται στήν περιοχή ἐκείνη γιά νά προσευχηθεῖ.

    Οἱ μαθητές ξεκίνησαν νά ταξιδεύουν μέ τή βάρκα ὅμως στό μυαλό τους στριφογύριζε τό ἐντυπωσιακό θαῦμα. Ἡ θέα τοῦ θαυμαστοῦ γεγονότος εἶναι χαραγμένη βαθειά στήν καρδιά τους. Καί ἀσφαλῶς γύρω ἀπό τό γεγονός αὐτό θά εἶχαν κάποιες συζητήσεις, μιά καί οἱ ἴδιοι πρίν ἀπό λίγο εἶχαν ὑπηρετήσει τό μεγάλο θαῦμα, μεταφέροντας πρός τούς πεινασμένους ἀνθρώπους τό ψωμί καί τά ψάρια. Πέντε χιλιάδες ἄνδρες, ξεχωριστά οἱ γυναῖκες καί τά παιδιά. Ὅλοι αὐτοί ἔφαγαν καί χόρτασαν ἀπό πέντε ψωμιά καί δυό ψάρια.

    Ἡ βάρκα μέ τούς μαθητές, σούρουπο πιά, ἔχει ξεκινήσει γιά τήν ἀντίπερα ὄχθη. Οἱ μαθητές, σάν ψαράδες  πού ἦταν μέ πρῶτο τόν Πέτρο, γνώριζαν καλά τίς συνθῆκες, πού ἐπικρατοῦν στή λίμνη τῆς Γεννησαρέτ. Τή βραδιά αὐτή δέν προδίκαζε κάτι τό ἔκτακτο. Καί ἐνῶ ὅλα κυλοῦσαν μιά χαρά, ἕνα ξαφνικό μπουρίνι ξεσπᾶ καί τά πελώρια κύματα πού ξεσηκώνει κτυποῦν ἀλύπητα τή βάρκα τῶν μαθητῶν. Ἡ βάρκα σάν καρυδότσουφλο κτυπιέται ἀπό  ἀέρα καί τό κύμα, πού μιά τούς ἀνεβάζει στά ψηλά, μιά τούς ρουφᾶ τό χάος τῆς μανιασμένης λίμνης. Ὁ κίνδυνος νά ἀνατραπεῖ τό καΐκι καί νά πνιγοῦν εἶναι ὁρατός. Οἱ στιγμές βασανιστικές. Οἱ ἔμπειροι ψαράδες βρίσκονται σέ ἄμεση ἀπειλή. Μόνο ὅποιος ἔχει ταξιδέψει μέ μεγάλη τρικυμία μπορεῖ νά ἀντιληφθεῖ τόν πανικό τῶν μαθητῶν.

    Κι ἐνῶ ὅλα δείχνουν, ὅτι ἀπό στιγμή, σέ στιγμή βουλιάζουν, ξαφνικά μιά σιλουέτα βαδίζει πάνω στά κύματα  καί πλησιάζει πρός τή βάρκα τους. Ἡ ἐμφάνιση μιᾶς μορφῆς πάνω στά μανιασμένα κύματα προκαλεῖ τό δέος στούς κινδυνεύοντας μαθητές. Κάποιοι ἀπό τήν παραίσθηση τοῦ πανικοῦ θεωροῦν, ὅτι εἶναι φάντασμα καί κραυγάζουν. Φωνές καί κινήσεις πανικοῦ κυριαρχοῦν. Στό βαθύ σκοτάδι ἀδυνατοῦν νά διακρίνουν τή μορφή τοῦ Χριστοῦ, καί “ἐταράχθησαν λέγοντες, ὅτι φάντασμά ἐστι, καί ἀπό τοῦ φόβου ἔκραξαν“. Ἡ γνώριμη ὅμως φωνή τοῦ Χριστοῦ “θαρσεῖτε, ἐγώ εἰμι“, τούς καθησυχάζει, δημιουργεῖ τήν ἀλλαγή στόν ψυχισμό τῶν μαθητῶν. Μέ τό λόγο τούς ἐνθαρρύνει “μή φοβεῖσθε“. Τούς δίνει ὄχι μόνο θάρρος· ἀλλά σταματᾶ καί τή θαλασσοταραχή.  

    Τό φόβο τόν διαδέχεται ἡ χαρά. Ἡ παρουσία τοῦ Χριστοῦ γεμίζει τήν καρδιά μέ ἐμπιστοσύνη.

    Ὁ Πέτρος μέσα στό φόβο του καί ἀφοῦ ἀναγνωρίζει τήν παρουσία τοῦ Χριστοῦ ζητᾶ κάτι τό παράτολμο, νά πάει κοντά του περπατώντας πάνω στό μανιασμένο κύμα. Καί ἐνῶ ἀρχίζει τό βάδισμα του πάνω στό ὑγρό στοιχεῖο, συνειδητοποιεῖ τό παράτολμο τοῦ ἐγχειρήματος, καί δειλιᾶ. “Καί ἤρξατο καταποντίζεσθαι“. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι ὁ Θεός καί δεσπόζει τοῦ κράτους τῶν ὑδάτων τῆς θαλάσσης καί κατασιγάζει τό σάλο τῶν κυμάτων· εἶναι ἡ “φωνή Κυρίου ἐπί τῶν ὑδάτων“· εἶναι ὁ ἐνυπόστατος Λόγος καί τό δημιουργικό του πρόσταγμα τό ὁποῖο ὅπως κατά τή στιγμή τῆς δημιουργίας “πᾶν ὕδωρ ἐπείγεται ὑπουργεῖν“, ὅπως σημειώνει στήν Ἑξαήμερό του ὁ Μέγας Βασίλειος.

    Στήν περιπέτεια αὐτή τῶν μαθητῶν μποροῦμε νά δοῦμε μέσα ἀπό μιά εἰκονολογική γλώσσα κάποιες ἀλήθειες. Ἡ πορεία τῆς ζωῆς μας μοιάζει νά εἶναι πορεία πάνω στή ρευστότητα καί τρεπτότητα τῶν ἐγκοσμίων. Ὑπάρχει ἡ γαλήνη καί ἡ ὀμορφιά, ἔρχονται ὅμως καί οἱ δυσκολίες τοῦ καταποντισμοῦ. Κραυγάζουμε μέ ἀπελπισία καί τότε ψάχνουμε τόν σωτῆρα.  

   Τά στοιχεῖα τοῦ κόσμου μέ τή μανία τους μᾶς καταποντίζουν στή θανατερή τους ἀγκαλιά. Καί ἐνῶ ὅλα φαίνονται, ὅτι χάνονται, πλησιάζει Αὐτός, πού μόνιμα στέκεται στό πλευρό τοῦ καθενός μας. Τείνει τό χέρι Του, γιά νά μᾶς κρατήσει. Εἶναι ὁ Σωτῆρας. ” Ἡ βαθειά παντοδυναμία Του εἶναι ἡ μυστική βοήθεια στήν ψυχή μας γιά νά φτάσει στήν ὡριμότητα καί νά ὁπλιστεῖ μέ τή γνήσια κι ἀταλάντευτη πίστη“, θά σημειώσει σύγχρονος ἑρμηνευτής.

Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,

    Εἶναι ἀναρίθμητες οἱ φορές πού ἔχουμε βρεθεῖ σέ ζάλες καί τρικυμίες. Καθένας μας “ναυτιᾷ τῷ σάλῳ τῶν βιοτικῶν μελημάτων“.  Στίς ταραχές αὐτές καί στούς κινδύνους κραυγάζομε σάν τούς μαθητές. Ὁ Χριστός εἶναι δίπλα μας καί συνεχῶς μᾶς παρηγορεῖ δίνοντάς μας κουράγιο στήν κάθε ταλαιπωρία μας. “Θαρσεῖτε, μή φοβεῖσθε” λέει στόν καθένα μας.

     Καταφυγή μας σωστική εἴθε νά γίνεται αὐτή ἡ γλυκειά Του φωνή, μιά καί “ὁ ἴδιος ἐντυγχάνει ὑπέρ ἡμῶν” κάθε στιγμή πού διαπλέουμε τό πέλαγος τῆς ζωῆς καί βασανιστικά ὑψώνονται τά κύματα τῆς καθημερινότητος καί μᾶς ταλαιπωροῦν “ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης“.  

(πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2003)

      Ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία προσφέρει  μοναδική  τιμή σέ μέγεθος, ἀλλά καί μέ περισσή εὐλάβεια στέκεται μπροστά στή μορφή τῆς Παναγίας μας. Μέσα ἀπό αὐτή τήν τιμή ἐμφανίζεται καί ἡ στενή σχέση τῆς Παναγίας πρός τόν ἄνθρωπο. Καί αὐτό γιατί ἡ Παναγία ἀποτελεῖ τό λαμπρότερο καί ἀξιότερο δῶρο, πού μπόρεσε ποτέ νά προσφέρει ὁλόκληρη ἡ ἀνθρωπότητα πρός τόν Θεό.

    Πράγματι ἡ ὕπαρξή της εἶναι ὁ καλύτερος καί καθαρότερος, ὁ πιό ὑπέροχος, ἀλλά καί ἁπλός καρπός τῆς ἀνθρωπίνης ἱστορίας. Μέ τή δική της καθαρότητα ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ γίνεται “σαρκοφόρος“. Ἐμφανίζεται στήν ταλαίπωρη ἀνθρωπότητα γιά νά προσφέρει τή λύτρωση καί σωτηρία.

    Ἡ ἴδια γέννησε στόν κόσμο τόν Υἱό καί Λόγο τοῦ Θεοῦ, πού ἔκτοτε εἶναι ὄχι μόνο Υἱός τοῦ Θεοῦ, ἀλλά καί υἱός ἀνθρώπου. Ἔγινε ὁ Χριστός  ὁ δικός μας, ἡ παραμυθία μας.

    Ὁ Χριστός εἶναι τέλειος, ἀληθινός, ἄνθρωπος καί ὄχι κάποια φανταστική ὕπαρξη ἤ κάποιο ἀσώματο φαινόμενο. Φανερώθηκε μέσα ἀπό τήν σάρκωση Του ὅμοιος μέ ἐμᾶς, ἐκτός ἁμαρτίας, κατά τίς διατυπώσεις τῶν ἁγίων Πατέρων τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων καί ἔκτοτε παραμένει αἰωνίως ἑνωμένος μαζί μας μέσα ἀπό τήν ἀνθρώπινη φύση Του, πού προσέλαβε ἀπό τήν Ὑπεραγία Θεοτόκο.

    Αὐτές εἶναι σκέψεις, ἀλλά καί διαπιστώσεις, πού ἀναπόφευκτα γεννιοῦνται στήν καρδιά μας, σήμερα πού ἡ Ἐκκλησία μας γιορτάζει τήν Κοίμησή της, καί κυριαρχεῖ ἡ θεσπέσια μορφή Της.

    Ἡ Κοίμηση εἶναι τό ἐπίγειο τέλος τῆς ζωῆς τῆς Παναγίας, ἀλλά καί ἡ ἀνατολή τῆς καινῆς, τῆς καινούργιας ζωῆς της κοντά στόν Υἱό καί Θεό της.

    Βέβαια ὁ θάνατος κάποιου ἀνθρώπου προξενεῖ θλίψη καί αἰσθήματα πόνου. Στήν περίπτωση τοῦ θανάτου τῆς Μητέρας τῆς Ζωῆς συμβαίνει τό ἀντίθετο. Ἡ Κοίμησή της προξενεῖ χαρά, γι’ αὐτό καί κυριαρχεῖ τήν ἡμέρα αὐτή ἡ χαρά καί ὄχι ἡ λύπη, τό πανηγύρι κι ὄχι τά δάκρυα. Ἔτσι ἄν δοῦμε τή σχετική ὑμνογραφία τῆς Ἐκκλησίας πού ψάλλεται τή σημερινή ἡμέρα εὔκολα διαπιστώνουμε τόν εὐφρόσυνό της χαρακτήρα. Πανηγυρισμός ἐπικρατεῖ ἀπ’ ἄκρου σ’ ἄκρο. Πράγματι οἱ ὕμνοι μιλοῦν γιά ἔνδοξη κοίμηση, πού χαίρεται οὐρανός καί γῆ·  “Τῇ ἐνδόξῳ κοιμήσει σου οὐρανοί ἐπαγάλλονται καί ἀγγέλων γέγηθε τά στρατεύματα· πᾶσα ἡ γῆ δέ εὐφραίνεται…”. Ὁ τάφος της γίνεται  δρόμος γιά τόν οὐρανό: “ἡ πηγή τῆς ζωῆς ἐν μνημείῳ τίθεται καί κλῖμαξ πρός οὐρανόν ὁ τάφος γίνεται…”. Δέν ὑπάρχει ἡ θανατερή δυσοσμία, ἀλλά ἡ εὐωδία τῆς ζωῆς, ἀφοῦ τό σῶμα πού βάστασε τόν “βαστάζοντα πάντα”  δέν μπορεῖ νά καταβληθεῖ ἀπό τή φθορά: ” Ἐν τῇ γεννήσει σου σύλληψις ἄσπορος, ἐν τῇ κοιμήσει σου νέκρωσις ἄφθορος, θαῦμα ἐν θαύματι διπλοῦν συνέδραμε Θεοτόκε, πῶς γάρ  ἀπείρανδρος βρεφοτρόφος ἁγνεύουσα, πῶς γάρ ἡ μητρόθεος νεκροφόρος μυρίζουσα;” ψάλλουμε τή σημερινή ἡμέρα.

    Στή γιορτή τῆς Κοιμήσεως δέν ὑπάρχουν μοιρολόγια, οὔτε κραυγές ἀπελπισίας, ὑπάρχει μιά ἄνοδος, μιά κίνηση, ἀπό τόν κόσμο τῆς φθορᾶς στόν κόσμο τῆς ἀφθαρσίας. Τό βλέπουμε νά αὐτό ἐμφανίζεται μέσα ἀπό μιά μοναδική ἔκφραση στήν εἰκόνα τῆς Κοιμήσεώς της, ὅπου πάνω ἀπό τή νεκρική κλίνη τῆς Παναγίας, καί μέσα στό ὑπερκόσμιο φῶς τυλιγμένος ὁ ἴδιος ὁ Χριστός κρατεῖ στά χέρια Του τή Μητέρα του ζωντανή, καί αἰώνια δεμένη μαζί Του: “ταῖς ἁγίαις χερσί Αὐτοῦ τήν ψυχήν της παραθεμένην” κατά τήν ὑμνογραφική διατύπωση.

    Ὁ Νικητής τοῦ θανάτου, δέν ἀφήνει τή Μητέρα του στά ζοφερά βασίλεια τοῦ ἅδη, πού ἄλλωστε ἔχουν συλληθεῖ.  Σάν θυγατέρα τῆς προμήτορος Εὔας γεύεται καί ἡ ἴδια τό θάνατο. Ὅμως ὁ θάνατος δέν μπορεῖ νά κρατήσει τή μοναδική ἐκείνη γυναίκα, πού πρόσφερε σάρκα στόν ἄσαρκο γιά νά σαρκωθεῖ καί νά λυτρώσει “τούς ἐξ Ἀδάμ“. Ὁ Νέος Ἀδάμ μέ τή λυτρωτική Του κένωση ἔκανε ἀνίσχυρο τόν ἐχθρό τοῦ γένους καί ἔκτοτε ὁ θάνατος ἔγινε ἐπισόδειο ζωῆς. Τά σκεύη τοῦ ἰσχυροῦ ἔχουν διασπασθεῖ καί διασκορπισθεῖ. Τό πανάγιον σκεῦος τῆς Θεομήτορος “τό χωρῆσαν τόν ἡμῖν ἀθεώρητον Κύριον”   ὁδεύει πρός τά οὐράνια σκηνώματα.

    Ἀπό τόν Οὐρανό ἡ Μητέρα τοῦ Κυρίου μας, ἡ Μητέρα τοῦ κάθε ἀνθρώπου, εἶναι ἡ ἀρραγής προστασία μας· “πρεσβεία θερμή καί τεῖχος ἀπροσμάχητον...”. Βρίσκεται συνεχῶς κοντά μας καί εἶναι ἄπειρες οἱ ἐμφανίσεις καί ἐπεμβάσεις της σέ δύσκολες στιγμές τῆς ζωῆς μας.

   Ὅλοι μας ἔχουμε κάποια προσωπική πεῖρα γι’ αὐτό. Σ’ ὁποιαδήποτε εἰκόνα τῆς Παναγίας κι ἄν κοιτάξουμε θά διαπιστώσουμε αὐτή τήν πραγματικότητα, μέ τά πολλά καί ποικίλα ἀφιερώματα πού ἡ εὐχαριστία τοῦ κάθε εὐεργετηθέντος ἀφιερώνει σ’ αὐτήν. Πολλές εἶναι καί οἱ θαυματουργικές ἐπεμβάσεις της γιά τή διάσωση πόλεων καί χωριῶν πού κινδύνευσαν. Ἡ περίπτωση τῆς θαυματουργικῆς διάσωσης τοῦ Ὀρχομενοῦ Βοιωτίας ἀπό τή χιτλερική θηριωδία εἶναι πολύ χαρακτηριστική.  Ἀλλά καί πόσες φορές δέν διέσωσε καράβια πού βρίσκονταν στόν κίνδυνο νά βυθισθοῦν αὔτανδρα; Τό κανδήλι μέ τό χρυσό καραβάκι στήν Μεγαλόχαρη τῆς Τήνου εἶναι ἀκόμη μιά ἀδιάψευστη μαρτυρία.

Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,

    Ὅσα ἀναφέρθηκαν ἐδῶ εἶναι μιά σταγόνα στό πρόσωπο τῆς Παναγίας. Στό Πρόσωπο ἐκεῖνο πού λειτούργησε τό μυστήριο τῆς σωτηρίας μας. Ἕνα μυστήριο πού βρίσκεται σέ ἐξέλιξη. Πράγματι ἡ Παναγία μητέρα μας ἔρχεται ἀρωγός κάθε στιγμή στή ζωή μας, ὄχι μόνο γιά τά καθημερινά μας προβλήματα, ἀλλά καί γιά τή σωτηρίας μας. Ποτέ δέν ἐγκαταλείπει κανένα. Τό Ἀπολυτίκιο πού ἡ Ἐκκλησία μας ψάλλει τήν ἡμέρα τῆς Κοιμήσεως ἀπηχεῖ τήν πίστη αὐτή, ὅτι δηλαδή καί μετά τήν κοίμησή της ἡ Παναγία Μητέρα μας ποτέ δέν ἐγκαταλείπει τόν κόσμον καί τόν ἄνθρωπο · “Ἐν τῇ γεννήσει τήν παρθενίαν ἐφύλαξας· ἐν τῇ κοιμήσει τόν κόσμον οὐ κατέλιπες Θεοτόκε. Μετέστης πρός τήν ζωήν , μήτηρ ὑπάρχουσα τῆς ζωῆς· καί ταῖς πρεσβείαις ταῖς σαῖς λυτρουμένη ἐκ θανάτου τάς ψυχάς ἡμῶν“.

(πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2003)

    Τό θαῦμα τοῦ πολλαπλασιασμοῦ “τῶν πέντε ἄρτων καί τῶν δύο ἰχθύων“, καί μαζί τόν ἀσύλληπτο γιά τή λογική μας χορτασμό τόσου μεγάλου ἀριθμοῦ ἀνθρώπων, “ἄνδρες ὡσεί πεντακισχίλιοι χωρίς γυναικῶν καί παιδίων“, μᾶς διηγεῖται καί σήμερα ὁ ἱερός εὐαγγελιστής Ματθαῖος.

    Τό θαυμαστό αὐτό γεγονός σύμφωνα ἔγινε στή Γαλιλαία, λίγο μετά τόν ἀποκεφαλισμό τοῦ Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστῆ, μπροστά στά ἔκπληκτα μάτια ἀρκετῶν χιλιάδων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔφαγαν ἀπό τό ψωμί καί τά ψάρια, πού εὐλόγησε ὁ Χριστός, καί χόρτασαν τήν πεῖνά τους.

“ἑπτά ἄρτοι καί λίγα ὀλίγα ἰχθύδια“

    Τό θαῦμα τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν πέντε ἄρτων καί τῶν δύο ἰχθύων τό διηγοῦνται καί οἱ τέσσερις Εὐαγγελιστές. Ὑπάρχει καί μιά ἄλλη παρόμοια διήγηση, πού τήν διασώζουν μόνο οἱ Εὐαγγελιστές, Ματθαῖος καί Μᾶρκος. Στή δεύτερη αὐτή διήγηση σημειώνεται, ὅτι εὐλογήθηκαν “ἑπτά ἄρτοι καί λίγα ὀλίγα ἰχθύδια“, καί χόρτασαν “τετρακισχιλίοι ἄνδρες χωρίς παιδίων καί γυναικῶν“. Στή διήγηση τοῦ πρώτου θαύματος σημειώνεται ὅτι: “ἦραν τό περισσεῦον τῶν κλασμάτων δώδεκα κοφίνους πλήρεις“. Ἐνῶ στή δεύτερη διήγηση “τό περισσεῦον τῶν κλασμάτων ἦραν ἑπτά σπυρίδας πλήρεις“, δηλαδή ἑφτά γεμάτα κοφίνια. Καί τό δεύτερο θαῦμα τοῦ πολλαπλασιασμοῦ ἔγινε στή Γαλιλαία λίγο μετά τήν μετάβαση τοῦ Κυρίου “εἰς τά μέρη Τύρου καί Σιδῶνος” καί τήν ἐκεῖ θεραπεία τῆς θυγατέρας τῆς Χαναναίας.

“Τί διαλογίζεσθε ἐν ἑαυτοῖς, ὀλιγόπιστοι, ὅτι ἄρτους οὐκ ἐλάβατε; οὔπω νοεῖτε, οὐδέ μνημονεύετε τούς πέντε ἄρτους τῶν πεντακισχιλίων καί πόσους κοφίνους ἐλάβετε; οὐδέ τούς ἑπτά ἄρτους τῶν τετρακισχιλίων καί πόσας σπυρίδας ἐλάβατε;” (Ματθ. 16, 8-10)

    Ὅταν κάποια στιγμή οἱ μαθητές ἀποθαρρημένοι, πού βρέθηκαν στήν ἐρημιά χωρίς φαγητό, ὁ Χριστός,  τούς ὑπενθύμισε καί τά θαύματα τοῦ πολλαπλασιασμοῦ, πού φαίνεται νά εἶχαν ξεχάσει τούς εἶπε χαρακτηριστικά· “Τί διαλογίζεσθε ἐν ἑαυτοῖς, ὀλιγόπιστοι, ὅτι ἄρτους οὐκ ἐλάβατε; οὔπω νοεῖτε, οὐδέ μνημονεύετε τούς πέντε ἄρτους τῶν πεντακισχιλίων καί πόσους κοφίνους ἐλάβετε; οὐδέ τούς ἑπτά ἄρτους τῶν τετρακισχιλίων καί πόσας σπυρίδας ἐλάβατε;” (Ματθ. 16, 8-10), πού δείχνουν τήν πραγματοποίηση τῶν δυό αὐτῶν ξεχωριστῶν θαυμάτων.

    Τό θαῦμα τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν πέντε ἄρτων, ἔχει νά κάνει μέ τούς μαθητές. Κάποια δηλαδή στιγμή εἶχαν σταλεῖ οἱ μαθητές σέ μιά περιοδεία σέ χωριά τῆς Γαλιλαίας. Μετά τήν ἐπιστροφή τους δέχθηκαν τήν πρόταση τοῦ Χριστοῦ νά μεταβοῦν γιά ἀνάπαυση σέ μιά ἀπομακρυσμένη περιοχή. Ἡ μετάβαση αὐτή εἶχε τό σκοπό καί τή σωματική ἀνάπαυση καί τόν πνευματικό τους ἀνεφοδιασμό. Ὅπως ὁ Ἰησοῦς ἔτσι καί οἱ μαθητές “οὐδέ φαγεῖν ηὐκαίρουν“, ἐπειδή “ἦσαν οἱ ἐρχόμενοι  καί ὑπάγοντες πολλοί“, ἔτσι καί τώρα τήν μετάβαση στήν ἐρημιά ἐκεῖνο, πού ἤθελαν ἦταν ἡ ξεκούραση γι’ αὐτό καί μαζί τους πῆραν λίγες προμήθειες. Ὅμως “ἀκούσαντες οἱ ὄχλοι ἠκολούθησαν πεζοί ἀπό τῶν πόλεων“. Στήν ἐρημιά αὐτή τό πλῆθος ἀνθρώπων μαζεύτηκε γύρω ἀπό τό Χριστό. Ὁ ἁπλός κόσμος ἐπιθυμοῦσε ν’ ἀκούσει λόγο παρακλήσεως καί νά χορτάσει ἡ καρδιά του τήν ὑπαρξιακή της πεῖνα. Ὁ κόσμος αὐτός χόρτασε ἀπό τήν παρουσία καί τό λόγο παρακλήσεως τοῦ Χριστοῦ. Ὅμως κάποια στιγμή χρειάστηκε φαγητό γιά νά χορτάσει καί τή σωματική του πεῖνα. Θέλησαν ὅλο αὐτό τό πλῆθος κάτι νά φάει, ὅμως ἐκεῖ στήν ἐρημιά τοῦ τόπου δέν ὑπῆρχε κάτι, πού θά μποροῦσε νά χορτάσει τήν πεῖνα ὅλου αὐτοῦ τοῦ πλήθους.

    Ὁ χορτασμός τους θά γίνει θαυματουργικά μέσα ἀπό τήν εὐλογία τοῦ ἄρτου. Τά λίγα ψάρια καί τά πέντε ψωμιά θά γίνουν τροφή στούς πεινασμένους.

   Ἡ εὐλογία αὐτή εἶναι καί μιά τυπολογική πράξη. Τήν ὥρα ἐκείνη, οὔτε οἱ μαθητές κατάλαβαν τήν προέκτασή της. Ἀργότερα μέσα ἀπό τόν φωτισμό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος κατανόησαν τήν πράξη τῆς εὐλογίας τοῦ ἄρτου ἀντιστοιχίζοντας μέ τόν ἄρτο τῆς θείας Εὐχαριστίας.

    Αὐτή ἡ διατροφή στήν ἔρημο εἶναι μιά προτύπωση τοῦ χορτασμοῦ ὅλων μας ἀπό τόν εὐχαριστιακό ἄρτο, μέσα ἀπό τό μυστήριο μέ τό ὁποῖο ἐπιτελεῖται ἡ τροφοδοσία τῆς ζωῆς μας ἀπό τήν τροφή, πού εἶναι τό μοναδικό ἀντίδοτο κατά τοῦ θανάτου. 

    Σύμφωνα μέ τήν ἰουδαϊκή παράδοση ὁ χορτασμός τῶν πεινασμένων ἀποτελεῖ τό σημάδι τῆς μεσσιανικότητος Ἐκείνου πού θά τό ἐπιτελοῦσε.

    Ἡ Ἐκκλησία εὐθύς ἐξ’ ἀρχῆς εἶδε στό θαῦμα αὐτό τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ πρός τούς πεινασμένους τήν παρουσία τοῦ “ἄρτου τῆς Ζωῆς“, πού τρώγωντάς τον ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νά ζεῖ αἰώνια. Ὁ Εὐαγγελιστής Ἰωάννης ἀμέσως μετά τήν καταγραφή τοῦ θαύματος  διασώζει μιά ὁμιλία τοῦ Χριστοῦ στήν ὁποία γίνεται λόγος γιά τήν βρώση τοῦ ἄρτου τῆς ζωῆς: “ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς… ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς· ἐάν τις φάγῃ ἐκ τούτου τοῦ ἄρτου, ζήσεται εἰς τόν αἰῶνα” (Ἰωάν. 6, 48, 51).

    Ὁ ἱερός Χρυσόστομος ἑρμηνεύοντας τό θαῦμα τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν πέντε ἄρτων σημειώνει, ὅτι σ’ αὐτό ἔχουμε τήν προτύπωση τοῦ μυστηρίου τῆς θείας εὐχαριστίας. Καί πράγματι κάνοντας μιά ἀναγωγή ἀνάμεσα στά δυό αὐτά θαυμαστά σημεῖα βλέπουμε τή σχέση ἀνάμεσα στό χορτασμό τοῦ πλήθους, μέ τόν συνεχή χορτασμό μυριάδων ἀνθρώπων πού κάθε στιγμή σέ κάθε θεία Λειτουργία γεύονται τή “σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου” μέσα ἀπό τό ἁπλό ψωμί καί κρασί καί γίνονται κατά τήν ἔκφραση τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου τοῦ θεοφόρου “σύσσωμοι καί σύναιμοι Χριστοῦ“.

    Μέ τή συνειδητή μας προσέλευση στό εὐχαριστιακό Δεῖπνο χορταίνουμε τήν ὑπαρξιακή μας πεῖνα καί δίψα, γιατί ἤδη γευόμαστε τήν τροφή τῆς ἀθανασίας. Ζοῦμε, κι ἄν πεθάνουμε βιολογικά ἐξακολουθοῦμε νά ζοῦμε γεννημένοι ἤδη στήν ὄντως  ζωή “ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ κἄν ἀποθάνῃ ζήσεται· καί πᾶς ὁ ζῶν καί πιστεύων εἰς ἐμέ οὐ μή ἀποθάνῃ εἰς τόν αἰῶνα” (Ἰωάν. 11, 25- 26). Ζεῖ, δηλαδή, τή ζωή τῆς ὑποσχέσεως τοῦ Ζῶντος Χριστοῦ.

    Ὁ Χριστός σώζει τούς ἀνθρώπους μέσα ἀπό τό εὐχαριστιακό μυστήριο, πού ἀποτελεῖ τήν ἁπτή πραγματικότητα τῆς συνδέσεώς μας μαζί Του, γι’ αὐτό ἀποτελεῖ τό κέντρο τῆς Ἐκκλησίας μας. Ἐκκλησία καί θεία Εὐχαριστία ταυτίζονται.

 Ἀγαπητοί μου ἀδελφοί,

    Ὁ ἄνθρωπος πεινᾶ.  Ὁ Χριστός εἶναι “ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς” (Ἰωάν 6, 48), πού χορταίνει τήν πεῖνα μας. Ὁ Χριστός εἶναι καί παραμένει ἀνεξάντλητος. Εἶναι “ἀείζωος καί ἀκένωτος πηγή“. Χορηγεῖ καί περισσεύει γιά ὅλους καί γιά ὅλα. Καί τή στιγμή αὐτή, ἐδῶ στήν ἀτμόσφαιρα τοῦ μυστηρίου τῆς Εὐχαριστίας προσφέρει τή δυνατότητα κορεσμοῦ τῆς πείνας μας ἀπό τήν παρουσία Του στά εἴδη τοῦ ἄρτου καί τοῦ οἴνου. Μιά καί εἶναι ὁ οὐράνιος ἄρτος πού τρέφει τήν ὑπόστασή μας, καί τήν ἁγιάζει. Ἔτσι γινόμαστε τοῦ Χριστοῦ, ” σύσσωμοι καί σύναιμοί” Του. 

(πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2003)

   Τό εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα τῆς σημερινῆς Κυριακῆς, διηγεῖται τή θεραπεία δυό τυφλῶν, καί ἑνός κωφοῦ ὁ ὁποῖος ἐκτός τῆς σωματικῆς του παθήσεως, ἦταν καί ὑπό τήν ἐπιρροή τοῦ δαίμονα. Ὁ εὐαγγελιστής Ματθαῖος σημειώνει, ὅτι πλησιάζοντας τούς τυφλούς ὁ Χριστός, ἄγγιξε τά κλειστά τους μάτια καί τούς εἶπε: “κατά τήν πίστιν ὑμῶν γενηθήτω ὑμῖν“.

   Τό ἄγγιγμα καί ἡ προσταγή κάνει τούς τυφλούς νά βροῦν τό φῶς τους. Ἐδῶ, ἄς θυμηθοῦμε μιά ἄλλη ἀνάλογη περίπτωση, ὅταν ὁ ρωμαῖος ἑκατόνταρχος ζητοῦσε τή θεραπεία τοῦ δούλου του. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός τοῦ εἶχε πεῖ τότε·  “ὡς ἐπίστευσας γενηθήτω σοι“. Καί στίς δυό αὐτές θαυματουργικές θεραπεῖες, ἡ χορηγία τοῦ θείου ἐλέους εἶναι ἀνάλογη πρός τή δυνατότητα “τοῦ πιστεύω” τοῦ αἰτοῦντος ἀνθρώπου.

    Ἡ ἐκπλήρωση τοῦ κάθε μας αἰτήματος ἔχει τελικά σωτηριολογική προέκταση. Ἡ σωτηρία ὅπως αὐτονόητα νοεῖται, εἶναι ἀποτέλεσμα δυό παραγόντων τοῦ θείου καί τοῦ ἀνθρωπίνου. Τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος ἀπεργάζεται τή σωτηρία, καί τοῦ ἀνθρώπου ὁ ὁποῖος οἰκειοποιεῖται αὐτή μέσα ἀπό τή χορηγουμένη χάρη τοῦ Θεοῦ. Καί ὡς πρός τή χορηγία τῆς χάρης τοῦ Θεοῦ δέν ὑπάρχει ὅριο. Ὁ Θεός θέλει καί ἔχει τήν ἀπεριόριστη δύναμη νά σώσει ὅλους τούς ἀνθρώπους. Ἀλλά πάντοτε σώζονται, ὅσοι θέλουν νά σωθοῦν. Καί ἐδῶ εἶναι τό σημεῖο λεπτό σημεῖο ἀπό τό ὁποῖο δεσμεύεται ἡ βουλή τοῦ Θεοῦ. Τό κρίσιμο αὐτό σημεῖο εἶναι ἡ ἐλευθερία μέ τήν ὁποία ἔχει προικίσει κάθε ἄνθρωπο. Ἡ ἄρνηση μας εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἀναστέλλει στήν προσωπική μας περίπτωση τή σωτηριώδη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ. Βέβαια, παρά τήν ὁποιαδήποτε ἀρνητικότητά μας, ποτέ δέν καταργεῖται ἡ ἐνεργοῦσα χάρη τοῦ Θεοῦ.

    Ἡ ἀπιστία καί ἡ ἄρνησή μας εἶναι ἐκείνη, πού δεσμεύει πρόσκαιρα τήν ἐνέργεια Του, ὁ Ὁποῖος μακροθυμεῖ καί ἀνέχεται τήν προσωπική μας ἐπιλογή.

    Οἱ δυό τυφλοί μέσα στό δρᾶμα τῆς προσωπικῆς τους περιπέτειας ποτέ δέν ἔπαψαν νά ἐλπίζουν τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Καί τώρα μέ κραυγή πού βγαίνει ἀπό τό βάθος τῆς καρδιᾶς τους ζητοῦν τήν ἀρωγή τοῦ Ἰησοῦ, ἀναγνωρίζοντες διαισθητικά τή δαβιδική καταγωγή του: “ἐλέησον ἡμᾶς, Ἰησοῦ, υἱέ Δαβίδ”.

      Νομίζω ἀκόμη, ὅτι πρέπει νά σταθοῦμε λίγο καί στήν λέξη μέ τήν ὁποία ἀπαντᾶ ὁ Χριστός στήν κραυγή τῆς ἀγωνίας τους. Ἡ λέξη “γενηθήτω” πού τούς ἀπευθύνει, ἔχει μιά ἀμεσότητα μέ τό δημιουργικό πρόσταγμα τοῦ Θεοῦ Λόγου στήν ἀρχή τῆς δημιουργίας “πάντων τῶν κτισμάτων“. Ἄν ἀνοίξουμε καί διαβάσουμε τό πρῶτο κεφάλαιο τοῦ βιβλίου τῆς Ἁγίας Γραφῆς, πού εἶναι ἡ Γένεση, στούς πρώτους στίχους διαπιστώνουμε τήν ἴδια γλωσσική ἀλληλουχία καί αὐτό γιατί ὁ Ἴδιος πού ἐνεργοῦσε τότε ἐνεργεῖ καί ἐνεργεῖ τώρα. Τόσο στή δημιουργία, ὅσο καί τήν ἀναδημιουγία κόσμου καί ἀνθρώπου εἶναι παρών ὁ Θεός Λόγος.

    Ἡ πτώση, συνειδητή ἐπιλογή τοῦ ἀνθρώπου, ἔφερε τήν ἀποδιοργάνωση, ὄχι ὅμως καί τήν καταστροφή τοῦ κόσμου καί τοῦ ἀνθρώπου. Τό πτωτικό γεγονός ἀναλαμβάνει καί ἀποκαθιστᾶ μέσα ἀπό τό μυστήριο τῆς ἐνσαρκώσεώς του. Ὁ ἐνσαρκωμένος Υἱός τοῦ Θεοῦ ἀποκαθιστᾶ τό πεσμένο στή φθορά καί τό θάνατο πλαστούργημά Του. Ἔρχεται καί ντύνει τή φθαρτότητά μας μέ τό χιτώνα τῆς ἀφθαρσίας, καί τή θνητότητα πού μᾶς ἔντυσε ἡ ψευδοφαντασίωση τῆς ἰσοθεΐας τοῦ προπάτορα, μέ τή δυνατότητα τῆς ἀθανασίας.

    Στό θαῦμα τῆς θεραπείας τῶν δυό τυφλῶν, ἀλλά καί τοῦ δαιμονιζομένου, ἀλλά καί ὅλων τῶν θαυμάτων τοῦ Χριστοῦ μας φανερώνεται τό μέγεθος τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ γιά τόν ἄνθρωπο. Τά θαύματα δέν γίνονται γιά νά δημιουργήσουν ἐντυπωσιασμό, οὔτε γίνονται γιά νά προκαλέσουν μιά ἀσυνείδητη ὑποταγή τοῦ ἀνθρώπου. Τά θαύματα προϋποθέτουν τήν πίστη, ὥστε μέσα ἀπ’ αὐτά νά μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νά ἀνακαλύπτει τή βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Νά γεύεται τόν καινούργιο κόσμο, πού ἀνατέλλει γιά τόν ἄνθρωπο. Ὅποιος μπορεῖ νά ἀναγνωρίσει τό πρόσωπο καί τό ἔργο τοῦ Χριστοῦ, ἀποκτᾶ νέες δυνατότητες καί προοπτικές. Τά θαύματα τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ δέν σταμάτησαν ποτέ, κι ἄς ὀρθώνεται μπροστά τους ὁ φτηνός ὀρθολογισμός τοῦ ἀνθρώπου.     

    Ὅποιος περιμένει νά δεῖ θαῦμα γιά νά πιστέψει θά μένει πάντοτε σέ μιά τραγική προσμονή, πού θά τόν ἀφήνει ἔξω ἀπό τό χῶρο τῶν υἱῶν τῆς Βασιλείας. Γιοί τῆς Βασιλείας γίνονται,  ὅσοι πιστεύουν καί ζοῦν τή ζωή τῆς Ἐκκλησίας, καί βιώνουν τή μυστηριακή της ζωή. Ἡ ζωή τῶν μυστηρίων εἶναι τό διαρκές θαῦμα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέσα στόν ἱστορικό χρόνο.

    Εἶναι πολύ χαρακτηριστικός ὁ τρόπος μέ τόν ὁποῖο κατακλείεται ἡ σημερινή εὐαγγελική περικοπή τῆς θεραπείας τῶν δυό τυφλῶν, ἀλλά καί τοῦ δαιμονιζομένου κωφοῦ. Ὁ εὐαγγελιστής σημειώνει, ὅτι ἀμέσως μετά ὁ Ἰησοῦς, “περιῆγεν τά πόλεις πάσας καί τάς κώμας διδάσκων… καί θεραπεύων πᾶσαν νόσον“. Τό ἀποκλειστικό ἔργο τοῦ Χριστοῦ ἦταν νά γνωρίσει τή νέα πραγματικότητα πού ἐγκαινιάζει στόν κόσμο ἡ παρουσία του, δηλαδή τό Εὐαγγέλιο τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Παράλληλα ὅμως θεραπεύει καί τίς ἀρρώστειες τοῦ λαοῦ μέ τόν ὁποῖο βρίσκεται σέ καθημερινή σχέση. Γεννᾶται ὅμως εὔλογα τό ἐρώτημα, γιατί θεραπεύει ὁ Χριστός; Ἦρθε γιά νά καταλύσει τόν πόνο; ἤ  νά δείξει μιά δυνατότητα ζωῆς δίχως ἀρρώστειες;

    Νομίζω ἔτσι ἁπλά, ὅτι τό κύριο μέλημα τοῦ Χριστοῦ δέν ἦταν νά προσφέρει σάν κάποιος γιατρός ὁρισμένες θεραπεῖες, ἔστω τόσο ριζικές, παρά τό ὅτι μέ τήν ἐνσάρκωσή του “ἀνέλαβε” ὅλη τήν ἀνθρώπινη φύση μας καί ἔκανε δικό του πόνο, τό δικό μας πόνο καί ἔγινε ὁ “δυνάμενος συμπαθῆσαι ταῖς ἀσθενείαις ἡμῶν, πεπειρασμένον κατά πάντα καθ’ ὁμοιότητα χωρίς ἁμαρτίας” (Ἑβρ. 4, 15). Κύριο μέλημα τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ ὀντολογική θεραπεία τῆς πεσμένης, τῆς ἀρρωστημένης, μας φύσεως, ἀπόρροια τῆς ὁποίας εἶναι καί ἡ ὕπαρξη τοῦ πόνου, τοῦ ὁποιουδήποτε πόνου. Ἔτσι ὅταν θεραπεύει κάποια ἀρρώστεια φανερώνει μιά χαρακτηριστική πλευρά τῆς θείας Του ἀποστολῆς, πού ἦταν ἡ ἄρση τῶν ἁμαρτιῶν μας. Θεραπεύοντας παράλληλα καί τόν πόνο, ὅπου τόν συναντᾶ.

Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,

    Ὁ πόνος τοῦ σώματος ἔχει μιά ἀμεσότητα μέ τόν πόνο τῆς ψυχῆς. Γιατί ἡ ἁμαρτία ὑπάρχει ριζωμένη μέσα στήν διασπασμένη ἀπό τήν ἁμαρτία ὕπαρξη μας. Δέν ἦρθε λοιπόν στόν κόσμο γιά μιά θεωρητική παρουσίαση κάποιας διδασκαλίας. Ἀλλά ἔρχεται νά “ἄρῃ” στήν ἀναμάρτητη θεανδρικότητά του τήν ἁμαρτία τοῦ καθενός μας ἀνταλλάσσοντάς την μέ τή ζωή, φανερώνοντας παράλληλα καί τό μέγεθος τῆς θεϊκῆς ἀγάπης του.

    Ἕνα μόνο ζητεῖ ἀπό μᾶς. Νά δώσουμε μέσα ἀπό τήν πίστη μας, σάν συνειδητή ἐπιλογή, τήν ὕπαρξή μας σέ μιά διαρκῆ συμπόρευση μαζί του, στήν ὁποία γίνεται ὁ Κηρυναῖος τῆς ζωῆς μας καί συμβαστάζει τόν ὁποιονδήποτε σταυρό μας.

 (πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2003)

     Μέσα ἀπό τό σημερινό εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα ἀνακύπτει γιά μιά ἀκόμη φορά τό θέμα πίστεως καί ἀπιστίας πρός τόν Χριστό μας. Φυσικά τό ζήτημα αὐτό ποτέ δέν πρόκειται νά ἐκλείψει, γιατί ἡ πίστη πρός τόν Θεό, καί ἡ σχέση πού προκύπτει μέσα ἀπ’ αὐτήν ὁδηγεῖ τελικά στή σωτηρία. Πίστη χωρίς σωτηριολογικές προεκτάσεις δέν μᾶς χρειάζεται. Αὐτή ἡ πίστη δέν μπορεῖ ποτέ νά εἶναι ἕνας ἐξαναγκασμός, “βουλομένων καί οὐκ ἐξαναγκαζομένων” καί ἡ πίστη, ἀλλά καί ἡ σωτηρία.

    Τό ἱερό κείμενο διηγεῖται γιά τή μεταφορά ἑνός παραλυτικοῦ πρός τό Χριστό καί τή θαυμαστή θεραπεία πού ἐπακολούθησε. ‘Ασφαλῶς ὅλοι αὐτοί πού πῆραν τήν ἀπόφαση τῆς μεταφορᾶς τοῦ ἀρρώστου ἀνθρώπου, εἶχαν πεισθεῖ, πίστεψαν δηλαδή στή θεραπευτική δύναμη τοῦ Χριστοῦ. Μέσα τους ἐνεργοῦσε ἡ πίστη σάν ἐμπιστοσύνη πρός τό Θεανθρώπινο Πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ.

    Τό πρόσωπο αὐτό εἶναι τό μόνο πού  μπορεῖ νά προσφέρει τήν ὑγεία στόν ἄνθρωπο καί ὄχι μόνο ἀλλά καί αὐτή τῆς ψυχῆς. Ἡ ψυχοσωματική ὑγεία φέρνει τή λύτρωση καί κατ’ ἐπέκταση τή σωτηρία σάν ὁλοκλήρωση καί τελείωση τοῦ ἀνθρώπου.

    Τό περιστατικό τῆς θεραπείας τοῦ παραλυτικοῦ τῆς Καπερναούμ τό διηγοῦνται μέ κάποιες μικρές παραλλαγές καί οἱ τρεῖς συνοπτικοί εὐαγγελιστές, Ματθαῖος, Μᾶρκος καί Λουκᾶς. Ὁ Ἰωάννης διηγεῖται κι αὐτός θεραπεία παραλυτικοῦ, ἡ ὁποία ἔγινε  ὄχι στήν Καπερναούμ, ἀλλά στά Ἱεροσόλυμα.

    Ὅταν ἔγινε ἡ θεραπεία δίπλα στό Χριστό βρίσκονταν πολλοί ἄνθρωποι. Ἄλλοι τόν εἶχαν ἀποδεχθεῖ, πίστεψαν δηλαδή στό ἔργο του, ἄλλοι πάλι βρίσκονταν ἐκεῖ ἀπό περιέργεια, ἐνῶ κάποιοι ἄλλοι τόν παρακολουθοῦν ἀπό φθόνο. Εἶναι οἱ Γραμματεῖς καί οἱ Φαρισαῖοι.

    Μπροστά στό Χριστό στεκόμαστε ὅλοι, πιστεύοντες καί μή. Αὐτοί πού πιστεύουν βλέπουν τά θαυμάσιά Του, ὄχι σάν θέαμα, γιατί αἰσθάνονται τή ζωή τους ἕνα διαρκές θαῦμα, πού τό βιώνουν μέσα ἀπό τή μοναδικότητα πού δημιουργεῖ ἡ σχέση τους μέ τόν Χριστό. Εἶναι οἱ ἀναζητητές, πού  ὅταν ἀνακαλύψουν τήν παρουσία Του, νοιώθουν νά τούς συντροφεύει διαρκῶς. Ὅλα αὐτά βέβαια εἶναι θέματα πίστεως, καί τά ὁποῖα μόνο μέσα ἀπό ἐνεργή πίστη συλλαμβάνονται καί ψαύονται.

    Ἡ πίστη δέν εἶναι προΐόν γνώσεως, γιατί τότε ἔπρεπε νά εἶναι πιστοί ὅλοι οἱ σπουδαγμένοι. Ἡ πίστη δέν εἶναι ἕνα σύστημα ἀπό θεωρητικές θέσεις, πού μαθαίνονται ἤ ἔστω ἀποστηθίζονται. Οὔτε πάλι τήν πίστη τή γεννάει μιά τυπική παρουσία μας σέ κάποιες ἀκολουθίες τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ πίστη εἶναι ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ. Ἄν πιστεύεις στό Θεό δέν τό κάνεις ἐπειδή κάποιες θεωρητικές διδασκαλίες στό ὑπαγορεύουν. Ἡ πίστη σέ μιά ἀνώτερη προσωπική ἀρχή γεννιέται μέσα ἀπό τήν ἐμπιστοσύνη στά ἔργα αὐτῆς τῆς πραγματικότητος, στήν ἱστορική της πράξη, στίς παρεμβολές μέσα στήν Ἱστορία. Ὅλα αὐτά ἀποτελοῦν στοιχεῖα τά ὁποῖα κάνουν τόν κάθε ἄνθρωπο νά θέλει νά δημιουργήσει σχέση μέ τήν ὑπερκόσμια καί ὑπέρχρονη αὐτή μοναδικότητα. Ἡ σχέση αὐτή δημιουργεῖται μέ τήν πίστη, πού  μπορεῖ νά εἶναι ἄμεση ἤ ἔμμεση. Πιστεύω σέ κάποιον πού τόν ἔχω συνταντήσει, τόν γνωρίζω, σχετίζομαι μαζί του. Ἀλλά πιστεύω καί σέ κάποιο, πού δέν τόν γνώρισα προσωπικά, ὅταν οἱ μαρτυρίες ἐμπίστων ἀνθρώπων δίνουν ἐγγύηση γιά τήν ὕπαρξή του. Πιστεύουμε σέ κάποιο καλλιτέχνη, πού ποτέ δέν γνωρίσαμε, ὅμως τό ἴδιο του τό ἔργο δίνει τήν μαρτυρία τῆς ὑπάρξεώς του.

    Ἔτσι καί ἡ πίστη πρός τό Θεό. Μπορεῖ νά ἀρχίσει μέ μόνη τήν ἐμπιστοσύνη στή μαρτυρία ἀνθρώπων πού τόν γνώρισαν, συνανεστράφηκαν μαζί του καί ἀξιώθηκαν τή θέα τοῦ Προσώπου του. Στό πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐμπιστευόμαστε τή μαρτυρία τῶν μαθητῶν καί ἀποστόλων του, πού τόν εἶδαν, τόν ἄκουσαν καί ἔδωσαν τή μαρτυρία τῆς παρουσίας του, δίχως νά ἀποβλέπουν σέ ἴδιο ὄφελος. Ἡ ἐμπιστοσύνη στή μαρτυρία τῶν προσώπων μπορεῖ κατόπιν νά προχωρήσει στή σπουδή τῶν ὅσων εἶπε καί δίδαξε, καί τελικά στήν ὅλη παρεμβολή τῆς ἀποκαλύψεώς του μέσα στήν Ἱστορία. Ἡ πίστη αὐτή εἶναι μεταμορφωτική, μεταβάλλεται σέ βεβαιότητα καί ὁδηγούμαστε στό νά παραδώσουμε τό εἶναι μας στήν ἀγάπη του, στό ἄρρητο κάλλος τῆς μορφῆς του. Φτάνουμε στό Θεό μέσα ἀπό ἕνα τρόπο ζωῆς κι ὄχι ἀπό ἕνα τρόπο σκέψεως.

    Στό σημερινό περιστατικό πού διηγεῖται τό Εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα βλέπουμε, ὅτι μιά μερίδα ἀνθρώπων πού προέρχονταν ἀπό τό θρησκευτικό κατεστημένο τῆς ἐποχῆς ἀντιδροῦσε στήν παρουσία τοῦ Χριστοῦ καί ἀμφισβητοῦσε αὐτό πού ὅλοι εἶδαν καί ἄγγιξαν. Πολλές φορές ὁ ἐγωισμός δέν ἀφήνει τόν ἄνθρωπο νά δεῖ τήν πραγματικότητα καί νά πιστέψει. Οἱ Ἰουδαῖοι, λαός τῶν αἰσθήσεων, ζητοῦσαν “σημεῖον“, γιά νά σημειώσει πολύ ἀξιοπρόσεκτα ὁ Χριστός “γενεά πονηρά καί μοιχαλίς σημεῖον ἐπιζητεῖ, καί σημεῖον οὐ δοθήσεται αὐτῇ εἰ μή τό σημεῖον Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου” (Ματθ. 12, 39). Ἡ θεϊκή παρουσία τοῦ Χριστοῦ εἶναι κατοχυρωμένη μέ πολλά σημάδια, πού μέσα ἀπό τήν πίστη σάν ἐμπιστοσύνη σ’ ὅσα βλέπουμε τόν ἀποδεχόμαστε στή ζωή μας. Ταυτόχρονα ἡ ὁμολογία τῆς πίστεως μας εἶναι καί στοιχεῖο βαρειᾶς μας εὐθύνης ἔναντι τῆς παρουσίας τοῦ ἐνανθρωπήσαντος Κυρίου. Ὁ λαός βλέποντας τό θαῦμα τῆς θεραπείας τοῦ παραλυτικοῦ “ἐθαύμασε καί ἐδόξασε τόν Θεόν“. Ἡ ὁμολογία τοῦ γεγονότος εἶναι πράξη,  πού φανερώνει εἰλικρίνεια καί τιμιότητα, σεβασμό πρός τήν ἀλήθεια, ὅπως τήν ἀντιλαμβάνονται οἱ αἰσθήσεις μας. Καί αὐτό  εἶναι μιά σημαντική προϋπόθεση γιά νά δεχθοῦμε τό λόγο τῆς πίστεως. “Ἡ πίστις ἐξ ἀκοῆς, ἡ δέ ἀκοή διά ρήματος Θεοῦ” γράφει ὁ ἀπόστολος Παῦλος στήν πρός Ρωμαίους ἐπιστολή του.

Ἀγαπητοί μου ἀδελφοί,

    Ἡ πίστη γεννιέται μέσα στούς ἀνθρώπους σάν δωρεά τοῦ Θεοῦ στόν ἄνθρωπο. Ὁ ἄνθρωπος παρακινούμενος ἀπ’ αὐτήν προάγεται στήν κατά Θεόν αὔξησή του, μέ τήν προαγωγή του στήν ἀρετή. Χωρίς τήν πίστη στήν ἀλήθεια τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ δέν μποροῦμε νά ξεχωρίσουμε τό καλό ἀπό τό κακό μιά καί παθαίνουμε πόρωση, δηλαδή πνευματική ἀναπηρία. Γι’ αὐτό καί στόν καιρό μας, ἐποχή πνευματικῆς κρίσεως, ἐξαιτίας τῆς ὀλιγοπιστίας μας εἶναι μειωμένη κάθε πνευματική μας ἀντίσταση καί ὁ καθένας βλέπει μέσα ἀπό ὑποκειμενικές ἐκτιμήσεις τό καλό καί τό κακό.

    Ὅ,τι ξέρουμε γιά τή σωτηρία μας καί ὅ,τι ἐλπίζουμε γιά τήν ἀπεραντωσύνη τῆς αἰωνιότητος εἶναι θέματα πίστεως· “διά πίστεως περιπατοῦμεν, οὐ διά εἴδους“.

 (πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2003)

     Ἡ συνάντηση τοῦ Χριστοῦ μέ τούς δαιμονιζομένους ξεδιπλώνει τήν ἐξαθλίωση τῆς “ἀμαυρωθείσης”  εἰκόνας τοῦ Θεοῦ στόν ἄνθρωπο, πού ἑκούσια ἤ ἀκούσια γίνεται ὄργανο τῆς δαιμονικῆς κυριαρχίας.

    Ἡ δαιμονική κυριαρχία εἶναι τό ἀποτέλεσμα τῆς ἐκδιώξεως τοῦ Θεοῦ ἀπό τή ζωή μας. Ὅταν διώχνουμε τό Θεό ἀπ’ τή ζωή μας,  ὁ Σατανᾶς βρίσκει διόδους νά ἐπιβάλλει τήν κυριαρχία του εἴτε μέ τρόπο ἐμφανῆ, εἴτε ἀφανῆ.

    Στό σημερινό εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα μέ τρόπο σαφῆ περιγράφεται αὐτή ἡ κατάσταση.

   Οἱ δυό δαιμονιζόμενοι βρίσκονται ὑπό  τή δαιμονική κυριαρχία. Σύμφωνα μέ τήν περιγραφή τοῦ εὐαγγελικοῦ κειμένου ἡ ὅλη τους ὕπαρξη εἶναι σέ ἐξαθλίωση, βρίσκονται ἀποκομμένοι ἀπό τούς ἄλλους συνανθρώπους τους, ἡ κατοικία τους δέν εἶναι μέ τούς ζωντανούς, ἀλλά μέ τούς πεθαμένους μιά καί ζοῦν στά μνήματα. Ἄν τούς συναντήσουν  τυχαία οἱ συγχωριανοί τους τό βάζουν στά πόδια, μιά καί δέν ἄντεχαν τή “δυσείμονα μορφή” τους.

     Τή φρικτή τους ὕπαρξη ἔρχεται νά ἀποδαιμονοποιήσει ὁ Χριστός. Ἀπαλλαγμένοι ἀπό τό δαίμονα, φέρονται μέ τρόπο ἀνθρώπινο, φυσιολογικό.

    Ἀξίζει ὅμως νά σταθοῦμε καί στήν ἀντίδραση τῶν κατοίκων τοῦ χωριοῦ τῶν Γεργεσηνῶν, μιά καί οἱ δυό δαιμονιζόμενοι ἕλκουν τήν καταγωγή τους ἀπ’ ἐκεῖ, μόλις αὐτοί πληροφορήθηκαν τή θεραπεία, τῶν δυό δαιμονιζομένων συγχωριανῶν τους. Ἀντί νά δεχθοῦν τόν Χριστό, καί νά κάνουν κτῆμα τους τήν παρουσία Του, εὐχαριστώντας Ἐκεῖνον πού λυτρώνει τούς τσαλακωμένους ἀπό τή δαιμονική κυριαρχία συνανθρώπους τους, ζητοῦν τήν ἀπομάκρυνσή του. Δέν σέ χρειαζόμαστε Χριστέ. Μᾶς ἀφήνει ἀδιάφορους καί ἡ παρουσία σου, ἀλλά καί οἱ θεραπεῖες πού προσφέρεις.

    Ὁ λόγος προφανής. Οἱ Γεργεσηνοί δέν θέλουν νά ἀλλάξουν συμπεριφορά καί τρόπο ζωῆς. Ἡ ζωή τους εἶναι τυποποιημένη. Οἱ ρυθμοί της ἔχουν γίνει τό κατεστημένο. Τούς ἔχει γίνει συνήθεια τό τσαλαβούτημα στά λασπόνερα τῶν χοιροστασίων τους. Τή δυσωδία τή θεωροῦν ὠφελιμότερη καί πολυτιμότερη ἀπό τήν εὐωδία τῆς ἀλλαγῆς πού προσφέρει ἡ ἐν Χριστῷ ζωή. Τελικά ἡ ἐξάρτησή τους ἀπό τή δαιμονική ἐξουσία εἶναι ἐμφανής.

    Ὁ ἀποδαιμονισμός τοῦ ἀνθρώπου δέν εἶναι εὔκολη ὑπόθεση, δέν ἐνεργεῖται ποτέ παθητικά, μαγικά. Μ’ ἄλλα λόγια μονομερῶς. Εἶναι ζήτημα θάρρους καί στοιβαρῆς ἀποφάσεως μέσα ἀπό τά ὁποῖα πραγματώνεται ἡ ἀναζωπύρωση τῆς ἐμπιστοσύνης πρός τό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ. Πράγματι ἡ ἐνεργοποίηση μας, μαζί μέ τήν παρουσία καί βοήθεια καί αὐτοπροσφορά τοῦ Χριστοῦ,  συντελοῦν στήν ἀποδέσμευσή μας ἀπό τά σατανικά δόκανα.

    Εἶναι τραγικό πρᾶγμα νά ἐξορίζει ὁ ἄνθρωπος τό Θεό ἀπ’ τή ζωή του. Ὁ ἄνθρωπος, μόνος αὐτός, μέσα στήν ἀπεραντωσύνη τῆς δημιουργίας ἔχει τό προνόμοιο νά συγγενεύει μέ τό Θεό μιά καί εἶναι “κατ’ εἰκόνα καί καθ’ ὁμοίωσή” Του πλασμένος. Χάρη στά χαρίσματά του, λογικό, αὐτεξούσιο, συνείδηση, μπορεῖ νά ψάχνει τήν ὑπαρκτική του καταβολή, τήν πηγή καί τό “τέλος“, σκοπό, τῆς ζωῆς του. Ἤδη ἀπό τήν παραδείσια ζωή του ὀργάνωνε τή ζωή του μέ κέντρο τήν ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ. Ἀλλά καί μεταπτωτικά ποτέ δέν ἔπαψε νά ἀναζητᾶ αὐτήν τήν ἀλήθεια, ἡ ὁποία τελικά  τοῦ προσφέρθηκε μέ τήν ἐν Χριστῷ ἀποκάλυψη. Ἡ κοινωνία μας μέ τήν σαρκωμένη ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ, ἐπιτυγχάνεται μέσα ἀπό τήν Ἐκκλησία. Βέβαια ἡ κοινωνία αὐτή σαρκοποιεῖται στήν “χώραν τῆς καρδίας μας“. Ὅμως γιά πολλούς αὐτό τό κρίσιμο στοιχεῖο μένει ἀνενεργό. Κι αὐτό γιατί ὁ ἄνθρωπος διώχνει τόν Χριστό ἀπ’ τήν καρδιά του, τό κέντρο τῆς ὑπαρξεώς του.

    Ὁ ἐκκοσμικευμένος ἄνθρωπος θέλει νά ἀπουσιάζει ὁ Θεός ἀπό τή ζωή του.

    Διώχνεται ὅμως ὁ Θεός; Ἡ φαινομενική ἀπουσία τοῦ Θεοῦ δημιουργεῖ ἕνα πρόβλημα καί πολλοί ἀστοχοῦν στήν ἑρμηνεία αὐτοῦ τοῦ μεγάλου θέματος. Ἔτσι τολμοῦν νά δέχονται καί νά φληναφοῦν, ὅτι “ὁ Θεός εἶναι νεκρός“, δέν ἔχει καμμιά σχέση μέ τόν ἄνθρωπο τῆς ἐποχῆς μας. Ὅμως ὁ Θεός δέν νεκρώνεται ἐπειδή αὐτό βολεύει κάποιους. Ὁ Θεός δέν φεύγει ἀπό κανένα χῶρο “πληροῖ τά πάντα“. Εἶναι τόσο κοντά στόν ἄνθρωπο, πολύ πιό κοντά ἀπό ὅλα τά νομιζόμενα κοντά ἤ δικά μας.

    Πολλές φορές ἀπό μιά ἐγωιστική διάθεση κινούμενοι λέμε ὅτι δέν χρειαζόμαστε τόν Θεό. Καί στήν περίπτωση αὐτή ὁ Θεός σιωπᾶ. Δέν παραβιάζει τήν ἐγωιστική μας ἐπιλογή. Σέβεται τήν διάθεση μας, πού ἀπορρέει ἀπό τή δωρεά τοῦ αὐτεξουσίου μας καί στέκεται “ἐν σιωπῇ” στό ὅριο τῆς ἀρνήσεώς μας ἀναμένοντας τήν ἐπιστροφή. Αὐτή ἡ σιωπή τοῦ Θεοῦ ἑρμηνεύεται ἀπό τόν οὐτοπικό ἄνθρωπο ἤ σάν ἀνυπαρξία ἤ σάν ἐξορία τοῦ Θεοῦ.

    Δέν χρειάζεται νά μιλήσουμε, ὅπως οἱ Γεργεσηνοί, καί νά ποῦμε στό Θεό, “ὅπως μεταβῇ ἀπό τῶν ὁρίων” τῆς καρδιᾶς καί τῆς ζωῆς μας. Ἡ περιγραφή τοῦ εὐαγγελικοῦ κειμένου εἶναι πολύ παρασταστική καί συνάμα διδακτική. Οἱ Γεργεσηνοί μπορεῖ νά ἀπομάκρυναν τόν Χριστό ἀπό τά ὅριά τους, δέν τόν ἔδιωξαν.  Ἡ ζωή ἔχει ὅρια, ἔχει διαστάσεις. Καί ὁ ἄνθρωπος γνωρίζει τό “πεπερασμένο” του. Ἡ γνώση αὐτή εἶναι καί ἡ τραγικότητά του ὅταν θέλει νά ζεῖ δίχως ἀναφορά μέ τό θεῖο. Ὁ Θεός καί στήν περίπτωση αὐτή κινεῖται μέ διακριτικότητα καί ἀνοίγει δυνατότητες στόν ἄνθρωπο νά ξεπεράσει τό διαστατό καί νά μπεῖ στό ἀδιάστατο τῆς αἰωνιότητος, τῆς Βασιλείας Του. Ἡ χώρα τῆς καρδιᾶς μας γίνεται τό πέρασμα γιά τή χώρα τοῦ Ἀχωρήτου.     Μπορεῖ ὅμως καί νά γίνει κόλαση μας, ὅταν συνειδητά, ὄχι μόνο δέν τόν ἀποδεχόμαστε στή ζωή μας, ἀλλά ζητοῦμε μέ κάθε τρόπο νά ἐξαλείψουμε τήν παρουσία του. Ἔτσι νομίζουμε ὅτι  διώξαμε τό Θεό καί ξεμπερδέψαμε μαζί του, μέ κέρδος τήν ἐλευθερία μας μέσα ἀπό τή διεκδίκηση τῶν ἀτομικῶν μας δικαιωμάτων. Τήν ἴδια στιγμή ἡ ζωή μας χάνει κάθε νόημα καί προσπαθοῦμε μέσα ἀπό φτιαχτούς παραδείσους νά κερδίσουμε λίγες στιγμές πικρῆς χαρᾶς στό κίβδηλο χῶρο τῶν ψευδαισθήσεων.

Ἀγαπητοί μου ἀδελφοί,

    Ὅταν ὁ ἄνθρωπος χάσει τό Θεό χάνει τήν ἴδια του τήν ὕπαρξη. Ὁ Θεός, ἤ καλύτερα μέσα ἀπό τήν παρουσία τοῦ Θεοῦ ἑρμηνεύεται ἡ ἀλήθεια τῆς ὑπάρξεώς μας, ἐμπνέει στό εἶναι μας τήν ἀγάπη γιά τή ζωή, δέχεται τίς πτώσεις μας, τρέφει τήν ταλαίπωρη ὕπαρξή μας μέ τήν ἀθάνατη βρώση καί πόση τοῦ Σώματος καί αἵματός Του. Ἀνοίγει τελικά τά μάτια τῆς ὑπάρξεώς μας γιά νά δοῦμε τήν ἀλήθεια τῶν πραγμάτων τῆς ζωῆς μας καί νά μή “συσχηματιζόμεθα” μέ τήν ὕλη καί τή φθορά.

    Ἄς  μή γινόμαστε ἀβασάνιστα διῶκτες τοῦ Θεοῦ, ὅπως οἱ Γεργεσηνοί, ἀλλά νά τόν παρακαλοῦμε νά μένει “μεθ’ ἡμῶν ὅτι πρός ἑσπέραν ἐστί καί κέκλικεν ἡ ἡμέρα” (Λουκ. 24, 29).

(πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2003)

    Τή σημερινή Κυριακή ἡ Ἐκκλησία μας τιμᾶ τή μνήμη τῶν ἁγίων Πατέρων τῆς Δ’ Οἰκουμενικῆς Συνόδου. Οἱ θεοκίνητες μορφές τους συγκρότησαν στή Χαλκηδόνα, στό Ναό τῆς ἁγίας Εὐφημίας τό 451 μ. Χ., τήν πιό πολυπληθή Σύνοδο. Ἡ μεγαλειώδης αὐτή Σύνοδος διατύπωσε τό χριστολογικό δόγμα. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός διακηρύσσει, ὁ ὅρος πίστεως τῆς Συνόδου εἶναι· “τέλειος κατά τήν θεότητα καί τέλειος κατά τήν ἀνθρωπότητα, ὁμοούσιος μέ τόν Πατέρα κατά τήν θεότητα, ὁμοούσιος μέ ἐμᾶς κατά τήν ἀνθρωπότητα, γνωριζόμενος σέ δύο φύσεις“. Ὁ Χριστός εἶναι ἕνας. Οἱ δυό φύσεις θεία καί ἀνθρώπινη συνιστοῦν ἕνα ἀδιαίρετο πρόσωπο “εἰς ἕν πρόσωπον καί μίαν ὑπόστασιν συντρεχούσης ἑκατέρας τῆς φύσεως“. Σέ αὐτές τίς γραμμές κινεῖται ὁ περίφημος χριστολογικός ὅρος τῆς Δης Οἰκουμενικῆς Συνόδου.

    Τό εὐαγγελικό κείμενο πού διαβάζεται στή σημερινή Κυριακή εἶναι μικρό ἀπόσπασμα ἀπό τήν ” ἐπί τοῦ ὄρους ὁμιλία” τοῦ Κυρίου μας, καί ἀναφέρεται στή σπουδαιότητα τῆς παρουσίας τῶν χριστιανῶν στόν κόσμο. Ἡ Ἐκκλησία, δηλαδή οἱ χριστιανοί στόν κόσμο εἶναι ὅ,τι ἀκριβῶς τό φῶς μέσα στό σκοτάδι.  Ὁ ρόλος τοῦ κάθε πιστοῦ μοιάζει μέ ἐκεῖνο τοῦ φωτοδότη. Τό λυχνάρι μπορεῖ νά μήν εἶναι ἐντυπωσιακό, ὅμως στό σκοτάδι ἡ μικρή φλογίτσα του τό διαλύει καί μποροῦμε νά δοῦμε. Ἀκόμη γιά νά μπορέσουμε νά δοῦμε καλύτερα μέ τήν ἀχνή αὐτή φλογίτσα χρειάζεται νά τήν τοποθετήσουμε κάπου ψηλά, στό λυχνοστάτι ὥστε τό φῶς πού ἐκπέμπει νά διαχέεται σ’ ὁλόκληρο τό χῶρο. Ἔτσι εἶναι καί αὐτοί, πού διαχειρίζονται τό πνευματικό φῶς. Χρειάζεται νά ἔχουν καθαρότητα, δηλαδή φωτεινότητα, ἐπειδή στέκονται ψηλά καί σέ θέση ὑπεύθυνη, γιά νά προσφέρουν  τό φῶς τῆς ἀλήθειας τοῦ Θεοῦ, ὥστε διακρίνοντάς το ἀπό μακρυά ὁ ἄνθρωπος νά πορεύεται πρός τή σωστή πορεία γιά τόν οὐρανό.

    Ἡ Ἐκκλησία  δέν εἶναι μιά γενικότητα, οὔτε μιά ἀοριστία. Εἶναι ἕνα ὀργανωμένο σύνολο, πού ἔχει τή διδασκαλία της, τίς ἀρχές της, τή λειτουργική της δομή. Κινεῖται πάντοτε  μέσα στά πλαίσια πού χάραξε ὁ Κύριος μας καί Ἱδρυτής της, στή συνέχεια οἱ Ἀπόστολοι καί φυσικά οἱ θεῖοι Πατέρες της. Οἱ ἑκάστοτε πνευματικοί πατέρες, πού ἀναλαμβάνουν τή διακονία τῆς εὐθύνης, στηρίζονται στήν Παράδοση τῆς Ἐκκλησίας, προκειμένου νά λειτουργήσουν τό εὐχαριστιακό σῶμα τῶν πιστῶν. Τότε λειτουργεῖ ἡ Ἐκκλησία σάν “κιβωτός σωτηρίας“. Ὅταν ὅμως αὐτό δέν γίνεται, τότε ἔχουμε δυσαρμονία στήν λειτουργία της καί ἐκτροπή ἀπό τά “παραδεδεγμένα“.

    Οἱ χριστιανοί πρέπει νά βρίσκονται σέ ἁρμονική σχέση μέ τό φῶς, πού ἐκπορεύεται μέσα ἀπό τή λειτουργία τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ σώματος, τότε ἀποκτοῦν τήν ἐπίζηλο τιμή νά γίνονται “τέκνα φωτόμορφα τῆς Ἐκκλησίας“, καί λουσμένοι μέσα στό ἄκτιστο φῶς τοῦ Θεοῦ, μποροῦμε ὅλο καί περισσότερο νά φωτοποιούμαστε καί τελικά νά ἀκτινοβολοῦμε αὐτό τό σωτήριο φῶς. Ὁ κάθε χριστιανός “τά λειτουργήματα τοῦ ἁγίου ἔχει“, σηκώνει στούς ὤμους του τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ καί γίνεται τελικά ἀφορμή ἤ δοξολογίας ἤ βλασφημίας τοῦ ἁγίου ὀνόματος Του. Ἰσόβια ἡ στράτευσή μας, πού ἀπαιτεῖ ὅμως καί διαρκή ἐγρήγορση γιά νά ξεπεραστοῦν οἱ μεθοδεῖες πού τό κακό ἐμφανίζει στή διαδρομή μας αὐτή. Γνωρίζουμε πώς στίς κατακόμβες τῆς διωκομένης Ἐκκλησίας ὑπῆρχαν διάφορα σύμβολα μεταξύ αὐτῶν ἦταν καί ὁ λαγός. Μέ αὐτό τό σύμβολο ἤθελαν οἱ πρῶτοι στρατευμένοι χριστιανοί νά δείξουν τήν ἀγωνία καί τήν ἐγρήγορση τοῦ χριστιανοῦ, στοιχεῖα μέ τά ὁποῖα ζεῖ τό μικρό τετράποδο.

    Βέβαια δέν ξέρω ἄν ἐμεῖς, τή στιγμή αὐτή μποροῦμε νά συνειδητοποιήσουμε αὐτή τήν ἐξαιρετικά μεγάλη τιμή πού μᾶς γίνεται νά εἴμαστε δηλαδή φωτοδότες τοῦ ἀκτίστου φωτός τοῦ Θεοῦ, σέ μιά ἐποχή μάλιστα πού ὅλοι ψάχνουμε τό κτιστό, τεχνικό, καί πρόσκαιρο φῶς τῆς γήινης ζωῆς μας. Τό φῶς τοῦ Θεοῦ μόνο αὐτό δίνει στόν ἄνθρωπο τή δυνατότητα νά βαδίζει ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς. Χωρίς τό φῶς τοῦ Θεοῦ βρισκόμαστε στήν κυριαρχία τοῦ θανάτου.

    Λέγεται πώς στήν ἀρχαία Ρώμη οἱ Ἑστιάδες εἶχαν ἐπωμισθεῖ τήν εὐθύνη νά διατηροῦν ἄσβεστη τήν ἱερή φωτιά (ἱερό πῦρ). Ἄν ἀμελοῦσαν τό καθῆκον τους αὐτό τούς ἐπέβαλαν τήν ποινή τοῦ ραβδισμοῦ μέχρι θανάτου. Εὐθύνη ἀσύγκριτα πιό ἱερή καί πιό μεγάλη ἔχουμε ἀναλάβει ἐμεῖς οἱ χριστιανοί νά διατηροῦμε ἄσβεστο τό φῶς τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ στόν κόσμο. Αὐτή τή πραγματικότητα σχολιάζοντας ὁ ἱερός Χρυσόστομος θά σημειώσει· “Ἐγώ μέν ἧψα τό φῶς, τό δέ μεῖναι καιόμενον τῆς ὑμετέρας γενέσθω σπουδῆς, οὐ δι’ ὑμᾶς αὐτούς μόνον, ἀλλά καί διά τούς μέλλοντας τῆς αὐγῆς ἀπολαύειν ταύτης καί πρός τήν ἀλήθειαν χειραγωγεῖσθαι“.

    Τό φῶς τό φυσικό, παρά τήν ὠφελιμότητά του, ἔχει μιά μεγάλη διαφορά ἀπό τό φῶς πού ἐκπέμπει ὁ Χριστός καί πού χορηγεῖ τήν “ὄντως ζωή“. Ὅποιος λούζεται μέσα στό φῶς αὐτό νικᾶ καί τό βιολογικό θάνατο καί γίνεται γιός τῆς Ἀναστάσεως. Ὁ Κύριος μας μέσα ἀπό τήν εὐαγγελική διδαχή του δίνει σαφή τήν παραγγελία νά πορευόμαστε στή ζωή μας “ὡς τέκνα φωτός“. Στήν πνευματική μας ζωή, πού πρέπει νά εἶναι  καθημερινή μέριμνά μας, δέν μποροῦμε νά κάνουμε βηματισμούς χωρίς τό φῶς τοῦ Χριστοῦ. Ἡ πλάνη καί ἡ παραπλάνηση θά εἶναι ἀπό τά πρῶτα ἐπακόλουθα τῆς πνευματικῆς μας σκοτοδίνης. Ἡ πορεία τοῦ ἀνθρωπίνου γένους θά θρηνοῦσε στά πνευματικά της συντρίμμια, ἄν δέν μᾶς χάριζε ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ τόν φωτοδότη Θεάνθρωπο Κύριο. Ἔτσι ὁ χριστιανός εἶναι διπλά εὐλογημένος γιατί ἐνῶ δέχεται ὀ ἴδιος τό φῶς, γίνεται ταυτόχρονα “φῶς τοῖς ἐν σκότει πορευομένοις“. Συγκλονιστικά παραδείγματα οἱ ἅγιοι Πατέρες. Λάμπουν στούς αἰῶνες καί φωτίζουν ὅλους τούς πιστούς ὅλων τῶν αἰώνων.

Ἀγαπητοί ἀδελφοί,

    Μέσα ἀπό τή μελέτη τῆς ὀρθοδόξου θεολογίας, ὅπως αὐτή διατυπώθηκε ἀπό τή θεόπνευστη διδασκαλία τῶν ἁγίων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας μποροῦμε καί σήμερα παρά τά τεχνολογικά ἐπιτεύγματα τῆς ἐποχῆς μας νά ξαναδοῦμε τίς σωστές διαστάσεις τοῦ ἀνθρώπου πού πολλές φορές χάνεται μέσα στά πολυποίκιλα ὑπαρξιακά του ἀδιέξοδα. Νά δοῦμε μέσα ἀπό τή διδαχή τους τόν Θεάνθρωπο νά ἑρμηνεύει τόν ἄνθρωπο. Οἱ μορφές τους φωτεινές ἀπ’ τό φῶς τοῦ Χριστοῦ γίνονται ὁδηγοί μας. Καί ὅλοι μας χρειαζόμαστε πνευματικούς Πατέρες πού θά γίνονται οἱ ὁδηγοί μας στόν πνευματικό μετασχηματισμό τῆς φρικτῆς ἐποχῆς μας.

(πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2003)

    Τό σημερινό Εὐαγγελικό κείμενο δέν εἶναι θεολογικό, καί ἄρα δέν χρειάζεται μεγάλη θεολογική κατάρτιση γιά νά προσεγγίσει ὁ χριστιανός τίς ἀλήθειες πού περιέχει. Χρειάζεται ὅμως διάθεση καρδιᾶς γιά νά δεχθοῦμε τίς πρακτικές πού ἐκπέμπει. Ἄν μᾶς φαίνεται δυσνόητο αὐτό συμβαίνει γιατί μᾶς εἶναι ἀσυμπάθητες οἱ διαπιστώσεις του. Κι αὐτό γιατί στόν ἄνθρωπο κάποιες πραγματικότητες πού πρέπει νά τόν ὁδηγοῦν στήν ἐξαγωγή σωστῶν συμπερασμάτων καί κανόνων βίου δέν εἶναι εὔκολο νά γίνουν ἀποδεκτές καί αὐτό γιατί δυστυχῶς ὅλοι σχεδόν ἔχουμε  συνηθίσει νά ζοῦμε ἐγωκεντρικά, νοησιαρχικά. Ἔχει εἰπωθεῖ καί αὐτό εἶναι ἀλήθεια, ὅ,τι γιά τό νοῦ εἶναι ἡ γνώση, εἶναι καί ἡ ἀγάπη γιά τήν καρδιά. Ἡ ἀγάπη ἔχει τό κλειδί, πού ἀνοίγει τή γνώση. Ὁ νοῦς  δέν ἀντιλαμβάνεται, ἄν δέν ἀγαπήσει πρῶτα ἡ καρδιά.

    Γράφονται ὅλα αὐτά γιά ἐπισημανθεῖ τό πόσο δύσκολο πρᾶγμα εἶναι ἡ καρδιά τοῦ σημερινοῦ ἀνθρώπου, ἀκόμη καί λεγομένου πιστοῦ, γιά νά ἐμβαθύνει στό πνεῦμα τοῦ σημερινοῦ εὐαγγελικοῦ ἀναγνώσματος. Ὁ ἄνθρωπος τῆς ἐποχῆς μας ἔχει ἀνατραφεῖ μέσα σέ συνθῆκες, πού ὁμιλοῦν μόνο γιά οἰκονομικά συμφέροντα, γιά ἐπενδύσεις, γιά “ἔχοντες καί κατέχοντες“. Τίς σχέσεις αὐτές μέχρι καί τίς πιό μικρές λεπτομέρειες τίς διέπουν νόμοι ρυθμιστικοί τῶν πολυπλόκων οἰκονομικῶν συναλλαγῶν. Ἔτσι στήν καρδιά τοῦ ἀνθρώπου ἀφήνεται πολύ λίγος χῶρος νά τοῦ μιλήσει ὁ Χριστός γιά ὀλιγάρκεια, γιά λιτότητα ζωῆς, γιά πίστη καί ἐμπιστοσύνη στό θέλημα τοῦ Θεοῦ. Εἶναι ἐν προκειμένῳ πολύ χαρακτηριστικά, τά ὅσα σημειώνονται ἀπό τόν ἱερό Χρυσόστομο, καί τά ὁποῖα δείχνουν τήν ἀλήθεια αὐτή·  “ὅσα γάρ ἄν τις σοι διαλέγηται, τῆς διανοίας προσηλωμένης τοῖς χρήμασιν, οὐδέν ἀκοῦσαι δυνήσῃ τῶν σοι προσηκόντων“. Ἀπ’ αὐτά φαίνεται πόσο δύσκολο εἶναι ὁ ἄνθρωπος τῆς ἐποχῆς μας, τοῦ ὁποίου μέριμνα εἶναι μόνο τά οἰκονομικά του, νά ἀντιληφθεῖ τήν βεβαιότητα, τῶν ὅσων ἐπισημειώνει ὁ λόγος τοῦ Εὐαγγελίου γιά τήν πρόνοια τοῦ Θεοῦ πρός ὅλα τά δημιουργήματά του, καί φυσικά γιά τόν ἄνθρωπο.

    Τό ἱερό κείμενο τοῦ σημερινοῦ εὐαγγελικοῦ ἀναγνώσματος στήν ἀρχή κάνει λόγο γιά τόν ὀφθαλμό καί σημειώνει, ὅτι ἀποτελεῖ τό ὁδηγητικό λυχνάρι, πού κατευθύνει τό σωστό βηματισμό μας στή διάρκεια τῆς πορείας μας στά σκοτεινά. Ἄν ὁ ἄνθρωπος ἔχει ὑγιεινή αἴσθηση τῆς ὁράσεώς του, μπορεῖ νά κινεῖται σωστά. Ἄν ὄχι, δέν γνωρίζει, πού πηγαίνει. Μέ αὐτό θέλει νά πεῖ ὁ Κύριος καί Διδάσκαλος μας, ὅτι τό μάτι μας ἔχει ἀξία ἀνάλογα μέ τή σωστή λειτουργία καί καθαρότητά του. Κάτι ἀνάλογο συμβαίνει καί γιά τό πνευματικό μας αἰσθητήριο, τόν πνευματικό μας ὀφθαλμό, τόν ὁποῖο ἑρμηνεύοντας οἱ Πατέρες θά τόν ταυτίσουν μέ τό σωστό λογισμό, τόν “αὐτοκράτορα λογισμό“, πού μορφοποιεῖ τήν πνευματική μας ὑπόσταση.

    Τά ὅσα παραθέτονται στή συνέχεια ἀπό τό ἱερό κείμενο, φαίνονται σάν νά μήν ἔχουν κάποια συνάφεια μέ τά ὅσα σημειώθηκαν πιό πάνω. Κι ὅμως ἄν δοῦμε τά πράγματα λίγο βαθύτερα, διαπιστώνουμε, ὅτι τά περί “ὀφθαλμοῦ“, σάν αἰσθητηρίου ὀργάνου μέσου τοῦ ὁποίου ὁ ἄνθρωπος ἐπικοινωνεῖ μέ τόν ἔξω κόσμο καί τοῦ λογισμοῦ σάν ἐσωτερικῆς φωτιστικῆς πηγῆς,  ἀποτελοῦν μιά σταθερή βάση γιά τά ὅσα διατυπώνονται περί βιοτικῆς μέριμνας καί ὑποδούλωση στόν μαμωνᾶ. Μεταξύ ἐξωτερικοῦ ματιοῦ καί πνευματικοῦ αἰσθητηρίου ὑπάρχει μιά ἀντιστοιχία. Δέν φωτίζει μονάχα τό σῶμα ὁ ὀφθαλμός, ἀλλά καί τό λογισμό καί μέσα ἀπό τό λογισμό τή ψυχοσωματική μας ὀντότητα. Ὅταν πάλι σκοτίζεται ὁ λογισμός,  μολύνεται καί κηλιδώνεται ἡ ψυχή. Προσδιοριστικά ὁ Κύριος ἐπισημειώνει τίς κακές ὑπηρεσίες, πού προσφέρει κάθε στιγμή ὁ ὀφθαλμός σάν στοιχεῖο βουλιμίας. Ὅσα βλέπει τό μάτι θέλει ὁ ἄνθρωπος νά τά ἀπολαύσει καί τελικά μπορεῖ νά ὁδηγήσει σέ ἄφρονες καταστάσεις.  Σ’ αὐτό τό πλαίσιο πρέπει νά δοῦμε τό λόγο τοῦ ἱεροῦ κειμένου·  “εἰ ὁ ὀφθαλμός σου ὁ δεξιός σκανδαλίζει σε, ἔξελε αὐτόν καί βάλε ἀπό σοῦ…“. Τό παράδειγμα τοῦ σώφρονος Ἰωσήφ, τοῦ λεγομένου καί Παγκάλου, εἶναι τό χαρακτηριστικό ὑπόδειγμα. Ὁ σώφρων Ἰωσήφ δέν ἐνέδωσε στήν πρόκληση τῶν αἰσθήσεων, δέν ἔγινε ὑποχείριος τῶν ἀκολάστων ὀρέξεων τῆς προσκαίρου ἡδονῆς, πού θέλησε νά τοῦ προσφέρει ἡ γυναίκα τοῦ Πετεφρῆ. Προτίμησε ὁ σώφρων τή θυσιαστική ἀκεραιότητα μέ ὅλες τίς γνωστές συνέπειες, γιά νά ἐπακολουθήσει τελικά ἡ ἐπιβράβευση ἀπό τόν Θεό.

    Ἀπό τίς αἰσθήσεις, “ὡς διά θυρίδων” παραβιάζει ὁ ἐχθρός τῆς σωτηρίας μας, πρῶτα τό νοῦ καί τελικά γίνεται κυρίαρχος τῆς καρδιᾶς, ἔτσι τά λόγια τοῦ Εὐαγγελίου σήμερα γιά ὀφθαλμό καί ὅραση σέ σχέση μέ τή λατρεία τοῦ χρήματος, τήν πλεονεκτική διάθεση, τήν ἐξάντλησή μας στίς βιοτικές μέριμνες, φανερώνουν τελικά ὄχι μονάχα ὀλιγοπιστία, ἀλλά ἔλλειψη ἐμπιστοσύνης στόν Θεό, πού σταδιακά μᾶς ἀπομακρύνουν ἀπ’ αὐτόν. Ἡ ὄψη μᾶς ἕλκει, τά ὁρώμενα μᾶς γοητεύουν, τά φαινόμενα μᾶς ἐξαπατοῦν. Ἡ ψυχή βλέπει, καθώς ὁ νοῦς ὁρᾶ. Ὁ Εὐαγγελιστής Ἰωάννης  θά σημειώσει,  ὅταν ἐξαντλοῦνται ὅλες μας οἱ δραστηριότητες στά τοῦ κόσμου, “ ἐπιθυμία τῆς σαρκός, ἐπιθυμία τῶν ὀφθαλμῶν καί ἀλαζονεία τοῦ βίου” (Α’ Ἰωάν. 2, 16), τότε δημιουργεῖται ἀναπότρεπτα στήν καρδιά ὁ σκοτασμός καί δέν μπορεῖ νά διακρίνει τήν πρόνοια τοῦ Θεοῦ ὅπως αὐτή ἁπλώνεται σ’ ὁλόκληρη τή δημιουργία.

    Ἡ μέριμνα εἶναι μιά κατάσταση πού ἐνυπάρχει στό βάθος κάθε ζωντανοῦ ὀργανισμοῦ ἀπό τό μικρό πουλάκι μέχρι τόν πιό πάμπλουτο ἄνθρωπο. Ἡ μέριμνα δέν εἶναι ἁπλά ἡ φιλεργία, ἡ ἐπιμέλεια, ἡ τάξη, ἡ οἰκονομία καί ὅσα ἄλλα ἐξασφαλίζουν “προκοπήν βίου“. Ὅμως ὅταν ἡ μέριμνα καταντᾶ ταραχή, φόβος, ἀγωνία, τότε ὀρθώνονται τείχη ἀνάμεσα στήν ἀνθρώπινη κοινωνία καί τό Θεό καί κάνουν ἐφιαλτική τήν ἐπιβίωση τοῦ ἀνθρώπου καί ξεφτίζουν στόν ἄνθρωπο τήν πίστη στήν πρόνοια τοῦ Θεοῦ.

Ἀγαπητοί ἀδελφοί,

    Ἡ πίστη, ὅτι ὁ Θεός δημιούργησε τόν κόσμο καί ἔπλασε τόν ἄνθρωπο, ἀλλά καί τόν συντηρεῖ καί τόν διακυβερνᾶ ἀποτελοῦν ἀλήθειες πού διδάσκονται ἀπό τήν πίστη μας. Ὅσα συμβαίνουν στό φυσικό κόσμο καί ὅσα γίνονται στό ἱστορικό γίγνεσθαι οὔτε κατά τύχη, οὔτε κατά φυσική ἀναγκαιότητα γίνονται. Σήμερα τουλάχιστο ἡ ἀπόλυτη βεβαιότητα κάποιων ἐκπροσώπων τῶν θετικῶν ἐπιστημῶν ἔχει καταρριφθεῖ καί ἐπιστήμονες κύρους ἔχουν καταδείξει τή σχετικότητα τῶν προτάσεων γύρω ἀπό τήν τυχαία ὕπαρξη τοῦ κόσμου καί τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ θεία βουλή διέπει τά πάντα, ἀλλά πάντοτε ὑπάρχει χῶρος μπροστά στήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ γιά νά ἐκδηλωθεῖ μέ ἐλευθερία ἡ βούληση καί ἡ δράση τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ ἄνθρωπος εἶναι συνεργός στό ἔργο τῆς δημιουργίας. Ὅταν ἡ μέριμνα συμπορεύεται μέ τήν πίστη στό Θεό καί τήν πρόνοια του γίνεται εὐλογία, βίος ἀγαθός καί ζωή αἰώνιος.

(πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2003)

    Οἱ Ἅγιοι εἶναι οἱ ἀπαρχές τῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας μας. Στά πρόσωπά τους γιορτάζεται ὁ θρίαμβος τῆς ἀλήθειας πού ἡ ἴδια ἐνσαρκώνει. Οἱ ἅγιοι εἶναι ἡ βεβαιότητα τῆς σωτηρίας μας, οἱ ὁδοδεῖκτες πρός τή Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, πρός τήν ὁποία πορεύεται ἡ Ἐκκλησία. Γι’ αὐτό ἡ μνήμη τῶν ἁγίων, ὅλων τῶν ἁγίων, εἶναι μιά πανήγυρη, ἕνας θρίαμβος, μιά τιμή.

    Τή φανέρωση τῆς ἀλήθειας αὐτῆς ἄς τήν δοῦμε πῶς ἐνσαρκώνεται στά πρόσωπα τῶν δυό πρωτοκορυφαίων Ἀποστόλων, τῶν ὁποίων τή μνήμη σήμερα γιορτάζει ἡ Ἐκκλησία μας. Ἄς δοῦμε δηλαδή, κάποιες ὄψεις τῆς ἀλήθειας τῆς Ἐκκλησίας ὅπως αὐτή φανερώνεται στά πρόσωπα τῶν ἁγίων Ἀποστόλων Πέτρου καί Παύλου.

    Γιά τόν Ἀπόστολο Πέτρο, μᾶς μιλεῖ τό σημερινό εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα: “σύ εἶ Πέτρος καί ἐπί ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οἰκοδομήσω μου τήν Ἐκκλησίαν” (στίχ. 18). Ἀλλά ποιά εἶναι αὐτή ἡ πέτρα, ἡ ἀρραγής καί στέρεα πέτρα πού πάνω σ’ αὐτή θά οἰκοδομοῦσε ὁ Κύριος μας τήν Ἐκκλησία; Ἦταν ἕνας ἁπλός ψαρᾶς, πού ὅταν γιά πρώτη φορά μπῆκε στή βάρκα του ὁ Χριστός καί ἔγινε ἡ θαυμαστή ἐκείνη ἁλιεία, ἔκπληκτος ἀναφωνεῖ τό : “ἔξελθε ἀπ’ ἐμοῦ, ὅτι ἀνήρ ἁμαρτωλός εἰμι Κύριε“. Εἶναι ὁ ἴδιος πού θά θελήσει νά ἀποτρέψει τόν Κύριο μας, ὅταν αὐτός μίλησε γιά τόν ἐπικείμενο σταυρικό θάνατό Του: “ἵλεώς σοι, Κύριε· οὐ μή ἔσται σοι τοῦτο“.  Στό λόγο αὐτό ὁ Πέτρος θά δεχθεῖ τήν αὐστηρή ἐπίπληξη: “ὕπαγε ὀπίσω μου σατανᾶ· σκάνδαλόν μου εἶ· ὅτι οὐ φρονεῖς τά τοῦ Θεοῦ, ἀλλά τά τῶν ἀνθρώπων“. Ὁ ἴδιος αὐτός θά παρουσιασθεῖ  τήν ὥρα τοῦ Μυστικοῦ  Δείπνου, ἕτοιμος γιά θυσία· “εἰς φυλακήν καί εἰς θάνατον“. Ὅμως ὁ Χριστός γνωρίζει καλά τήν ἄρνηση καί τόν προειδοποιεῖ: ” Πέτρε, οὐ  φωνήσει σήμερον ἀλέκτωρ πρίν ἤ τρίς ἀπαρνήσῃ μή εἰδέναι με“.

    Μετά τήν Ἀνάσταση ἔρχεται ἡ φανέρωση τῆς ἀλήθειας, πού ἐνσαρκώνεται  στό πρόσωπο τοῦ Πέτρου, πῶς δηλαδή νά εἶναι κάποιος ἀδύνατος καί ταπεινός ἄνθρωπος καί ταυτόχρονα ἡ πέτρα καί τό θεμέλιο τῆς Ἐκκλησίας; Αὐτή ἡ φανέρωση θά τή δοῦμε νά γίνεται στήν παραλία τῆς λίμνης τῆς Τιβεριάδος, ὅταν ὁ Χριστός θά τόν ρωτήσει τρεῖς φορές· “Σίμων Ἰωνᾶ φιλεῖς με; Σίμων Ἰωνᾶ ἀγαπᾶς με;”. Καί ὁ Πέτρος μέ λαχτάρα καί τρυφερότητα θά ἀπαντήσει· “Ναί Κύριε, σύ οἶδας ὅτι φιλῶ σε“. Αὐτή ἡ ἀπάντηση μᾶς ἀφήνει νά δοῦμε, μέσα ἀπό μιά χαραμάδα τή συγκλονιστική ἀλήθεια· ὅτι ἀκόμη καί ἡ ἀνθρώπινη ἀδυναμία, ἀκόμη καί ἡ ἄρνηση, μπορεῖ νά ξεπερασθεῖ, νά ὑπερβαθεῖ, ὅταν μέσα στήν καρδιά μας ἀρχίζει νά λειτουργεῖ ἡ ἀγάπη γιά τόν Χριστό· “Ναί Κύριε, σύ οἶδας ὅτι φιλῶ σε“.

    Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μιά ἀντιστοιχία ἀνάμεσα σ’ αὐτή τήν τριπλῆ ἄρνηση καί τριπλῆ βεβαίωση τῆς ἀγάπης τοῦ Πέτρου, μ’ ἐκεῖνο τό τριπλό αἴτημα τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, πού ἀναφέρεται στό σημερινό ἀποστολικό ἀνάγνωσμα· “ἐδόθη μοι σκόλοψ τῇ σαρκί, ἄγγελος σατάν  ἵνα με κολαφίζῃ ἵνα μή ὑπεραίρωμαι. ὑπέρ τούτου τρίς τόν Κύριον παρεκάλεσα ἵνα ἀποστῇ ἀπ’ εμοῦ καί εἴρηκέ μοι· ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις μου· ἡ γάρ δύναμις μου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται“. Τρεῖς φορές ὁ Παῦλος ζητεῖ τήν ἀπαλλαγή του, ἀπ’ αὐτή τήν ἔσχατη ἀδυναμία καί ἀσθένεια τῆς σαρκός του. Τρεῖς φορές δέχεται τήν ἀπάντηση, εἶναι ἀρκετή ἡ χάρη πού σοῦ ἔχει δοθεῖ, μιά καί ἡ  δύναμη τοῦ Θεοῦ “τελειοῦται ἐν ἀσθενείᾳ“.

    Ὁλόκληρη ἡ ζωή τοῦ Παύλου πλέκεται μέσα σ’ αὐτή τήν ὁλοκλήρωση τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ, μέσα στά ὅρια τῆς ἀνθρώπινης ἀποτυχίας καί ἀδυναμίας. Στό πραγματικά συγκλονιστικό σημερινό ἀποστολικό ἀνάγνωσμα βλέπουμε ὅλη τήν ἔκταση τῶν ταλαιπωριῶν, τῶν κινδύνων, τῆς ἀπορρίψεως πού ἔκανε ὁ κόσμος στόν Παῦλο, ἀλλά ταυτόχρονα μέσα ἀπ’ αὐτήν τήν ἱστορία, πού ἐμφανίζεται σάν μιά περιγραφή ἀποτυχίας, φυλακές, βασανισμοί, νά θριαμβεύει, νά ἀποκαλύπτεται, πανίσχυρη ἡ δύναμη τοῦ Θεοῦ.

    Τό θαῦμα τῆς ἀλήθειας πού ἐκφράζει ἡ Ἐκκλησία εἶναι μιά ἀντινομία ἀφοῦ στόν κάθε ἄνθρωπο συνυπάρχουν ἁμαρτία καί ἁγιότητα. Ἐπειδή ὅμως εἴμαστε ἀδύναμοι ἄνθρωποι ζητοῦμε πολλές φορές ἐξωτερικά αὐτή τήν ἄρση τοῦ ἀντινομικοῦ πού κουβαλοῦμε μέ τήν ὕπαρξή μας στό Σῶμα τῆς Ἐκκλησίας. Ζητοῦμε δηλαδή νά γίνει ἡ Ἐκκλησία δύναμη ἐξωτερική, ἀντικειμενική, ἐντυπωσιακή, θέλουμε νά δοῦμε τή Βασιλεία τοῦ Θεοῦ “μετά παρατηρήσεως“. Θέλουμε νά μετρήσουμε ἀντικειμενικά τή δόξα καί τή δύναμη, τήν ἠθική ποιότητα καί ἀξία τῆς Ἐκκλησίας καί μᾶς εἶναι ἀδύνατο νά καταπιοῦμε ἀπό τό σκάνδαλο τῆς ἀδυναμίας, πού ὑπάρχει μέσα στήν Ἐκκλησία,  σ’ ὅλους ἐμᾶς. Ἀρνούμαστε νά δοῦμε τήν ἀποτυχία πού εἶναι μέσα μας, κι ἄν δέν τήν ἀρνούμαστε, ἀρνούμαστε νά δοῦμε τό θαῦμα, πώς δηλαδή μπορεῖ νά συνυπάρχει ἡ ἀδυναμία μέ τό θρίαμβο τῆς Χάρης τοῦ Θεοῦ.

    Τό συγκλονιστικό μήνυμα τοῦ Εὐαγγελίου εἶναι ἡ μεταμόρφωση τῆς ἁμαρτίας τοῦ ἀνθρώπου σέ δυνατότητα σωτηρίας, ἡ ὁποία δέν εἶναι μιά προσπάθεια ἀτομική γιά νά βελτιωθοῦμε, ἔτσι γιά νάρθει ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ. Αὐτά εἶναι λογικά σχήματα. Τό μυστήριο τῆς σωτηρίας εἶναι μόνο φῶς, πού τό ἀντιλαμβανόμαστε κοντά μας, μόνο ὅταν ἀντιληφθοῦμε ταπεινά, τίμια καί εἰλικρινά τήν πτώση καί χρεωκοπία καί ἀδυναμία μας. Καί τότε μποροῦμε νά στραφοῦμε γυμνοί ἀπό τά δῆθεν κατορθώματά μας,  καί νά ἀναζητήσουμε μέ ἁπλότητα τήν κοινωνία μέ τό φῶς τοῦ Θεοῦ. Στό σημεῖο αὐτό διδακτική εἶναι ἡ σχετική παραβολή στήν ὁποία ἐπισημειώνεται φαρισαϊκή αὐτάρκεια καί ἡ τελωνική χρεωκοπία. Ὅταν ἐμπιστευόμαστε τίς δικές μας προσπάθειες, τήν ἀτομική μας ἀξιομισθία, ὑποκαθιστοῦμε τή χάρη τοῦ Θεοῦ, τόν διώχνουμε ἀπό κοντά μας.

Ἀγαπητοί Ἀδελφοί,

    Μόνο ἄν προχωρήσουμε, ὁ καθένας προσωπικά, μέ ταπεινή συνείδηση τῆς ἀδυναμίας πού προσελκύει τή χάρη τοῦ Θεοῦ, σ’ αὐτήν τή διερεύνηση τῶν δυνατοτήτων πού ἐνσαρκώνει μέσα στήν Ἐκκλησία ἡ ἀποτυχία καί ἁμαρτία μας, μόνο τότε μποροῦμε νά ἀξιωθοῦμε νά βλέπουμε τά μή ὁρώμενα καί νά ἐλπίζουμε τά μή ἔχοντα ὑπόσταση ἀκόμη, νά τά βλέπουμε νά τά ἐγγίζουμε, νά πορευόμαστε πρός τήν ἀπόκτησή τους. Νά βλέπουμε τή δύναμη τῆς Ἐκκλησίας, ἐκεῖ πού ὅλοι οἱ ἄλλοι θά σκανδαλίζονται καί θά περιφρονοῦν. Νά βλέπουμε τό θρίαμβο τῆς χάρης τοῦ Θεοῦ, ἐκεῖ πού ἐξωτερικά καί ἀντικειμενικά δέν ὑπάρχει παρά μόνο ἀποτυχία.

    Καί τότε καί στά πρόσωπά μας θά συνεχίζεται ἡ πορεία τῆς Ἐκκλησίας, πού ἀρχίζει ἀπό τούς πρωτοκορυφαίους Ἀποστόλους, τοῦ διώκτη καί τοῦ ἀρνητῆ πού τελικά ἔγιναν στῦλοι καί ἑδραιώματα τῆς Ἐκκλησίας, ὅλους τούς μάρτυρες καί ὁμολογητές, τούς ὁσίους καί ἀναχωρητές πού βεβαίωσαν, καί βεβαιώνουν στά πρόσωπά τους, ὅτι ἡ δύναμη τοῦ Θεοῦ “ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται“.

(Άγιοι Πέτρος και Παύλος Πρωτοκορυφαίοι Απόστολοι)

(πΚΦ )

(επιστροφή στις Αποστολικές Περικοπές του 2003)