Κυριακὴ τῶν Ἁγίων Πάντων
(Ἑβρ. 11,33- 12- 2)
Ἡ τελευταία Κυριακή τῆς περιόδου πού διαρκεῖ τό Πεντηκοστάριο εἶναι ἀφιερωμένη στή μνήμη τῶν «Ἁγίων Πάντων». Ἡ ἑορτή αὐτή εἶναι ἀνήκει στό κύκλο τῶν λεγομένων κινητῶν ἑορτῶν, πού ἔχουν τήν ἐξάρτηση τοῦ ἑορτασμοῦ τους ἀπό τό πότε γιορτάζεται τό Πάσχα, εἶναι λοιπόν ἡ τελευταία σέ σειρά ἑορτασμοῦ αὐτῶν. Ὅμως ἡ ἑορτή αὐτή ἔχει μιά ἀμεσότητα σέσχέση μέ τήν Πεντηκοστή καί τό μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας, μιά καί οἱ ἅγιοι εἶναι οἱ καρπόι τῆς παραγματικότητος πού .εφερα στόν κόσμο ἡ παρουσία τοῦ Παρακλήτου.
Ὁ Νικηφόρος Κάλλιστος Ξανθόπουλος σχολιάζοντας τό Συναξάριο τῆς ἡμέρας αὐτῆς παρατηρεῖ:
«οἱ θειότατοι Πατέρες ἐθέσπισαν τήν ἑορτή αὐτή μετά τήν κάθοδο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος γιά δείξουν, ὅτι ἡ παρουσία τοῦ παναγίου Πνεύματος, διά τῶν ἀποστόλων, ἐπέτυχε νά ἁγιάσει καί νά σοφίσει τό ἀνθρώπινο φύραμα καί νά ἀποκαταστήσει τούς ἀνθρώπους στή θέση τῶν ἀγγέλων διά τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ».
Βέβαια ὅταν καθιερώθηκε ἡ ἑορτή αὐτή δέν εἶχε τόσο εὐρύ περιεχόμενο, ὅσο σέ μετεγενέστερες ἐποχές. Ἦταν ἑορτή, πού ἀφοροῦσε τούς ἁγίους μάρτυρες. Καί γιά τό ὅτι ἡ ἑορτή αὐτή εἶναι πολύ παλαιά φαίνεται ἀπό τό γεγονός, ὅτι ὁ ἱερός Χρυσόστομος (4ος αἰώνας), ἀφιερώνει λόγο του στήν ἑορτή «τῶν πάντων τῶν ἁγίων μαρτύρων».
Ἀκόμη γιά τήν ἱστορία τῆς ἑορτῆς νά σημειωθεῖ, ὅτι ἕνα Τυπικό τοῦ Ι΄ αἰ. τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας, δηλαδή τῆς Ἁγίας τοῦ Θεοῦ Σοφίας, σημειώνει γιά σύναξη καί παννυχίδα στή Μεγάλη Ἐκκλησία, ἀλλά καί στό ναό τῶν ἁγίων Μαρτύρων πού βρίσκονταν κοντά στόν ναό τῶν ἁγίων Ἀποστόλων. Καί ἡ ἑορτή αὐτή ἔφερε τόν τίτλο «τῶν ἁγίων Πάντων», ἀλλά τό συναξάριο πού διάβαζαν τήν προσδιόριζε σάν μνήμη
«τῶν ἁγίων καί καλλινίκων μαρτύρων τῶν ἐν πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ κατά διαφόρους καιρούς μαρτυρησάντων ὑπέρ τοῦ ὀνόματος τοῦ μεγάλου Θεοῦ καί Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ».
Ὁ Νικηφόρος Κάλλιστος Ξανθόπουλος σχολιάζοντας τό Συναξάριο τῆς ἡμέρας αὐτῆς παρατηρεῖ: «οἱ θειότατοι Πατέρες ἐθέσπισαν τήν ἑορτή αὐτή μετά τήν κάθοδο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος γιά δείξουν, ὅτι ἡ παρουσία τοῦ παναγίου Πνεύματος διά τῶν ἀποστόλων ἐπέτυχε νά ἁγιάσει καί νά σοφίσει τό ἀνθρώπινο φύραμα καί νά ἀποκαταστήσει τούς ἀνθρώπους στή θέση τῶν ἀγγέλων διά τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, εἴτε μέ τήν προσφορά τοῦ μαρτυρικοῦ αἵματος, εἴτε μέ τήν ἐνάρετη πολιτεία καί διαγωγή τους. Καί ἔργο ὑπερφυσικό πραγματοποιεῖται. Κατεβαίνει τό Πνεῦμα, ὁ Θεός, καί ἀνεβαίνει ὁ χοῦς, ὁ ἄνθρωπος. Ἀνεβάζει ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ τή σάρκα πού θεώθηκε καί σηκώνει μαζί της καί ἐκείνους πού θέλουν νά πράξουν ἔργα συνδιαλλαγῆς μέ τό Θεό. Οἱ πρίν ἀποξενωμένοι ἀπό τό Θεό, ἑνώνονται μέ τό Θεό καί γίνονται φίλοι Του. Τά ἔθνη προσφέρουν τήν ἀπαρχή τους, τούς ἅγιους Πάντες…». Ὁ ἴδιος ἀκόμη δίνει τήν πληροφορία ὅτι ἡ ἑορτή θεσπίστηκε ἐπί αὐτοκράτορος Λέοντος τοῦ Σοφοῦ.
Βέβαια ὁ βασικός λόγος τῆς τιμῆς ὅλων τῶν ἁγίων εἶναι πάνω ἀπ’ ὅλα νά καταδειχθεῖ τό ἔργο τῆς Ἐκκλησίας, πού μετά τήν Πεντηκοστή ἀπεργάζεται τήν ἁγιότητα ὅλων τῶν ἀνθρώπων. Οἱ ἅγιοι πού ἀναγράφονται στά διάφορα Ἁγιολόγια πού κυκλοφοροῦν εἶναι ἐλάχιστοι μπροστά στό νέφος ἐκείνων τῶν Ἁγίων πού δέν γνωρίζονται λόγῳ διαφόρων λόγων. Παράδειγμα στήν Νικομήδεια τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἔχουμε εἴκοσι χιλιάδες μάρτυρες, πού ἔκαψε σέ μιά ἡμέρα (28 Δεκεμβρίου 302) ὁ διαβόητος αὐτοκράτορας Διοκλητιανός. Ὅλων αὐτῶν ἀγνοοῦνται τά ὀνόματα καί ἁπλά συμπεριλαμβάνονται στήν ἁγιολογική σημείωση: «τῶν ἁγίων δισμυρίων τῶν ἐν Νικομηδείᾳ καέντων». Εἶναι λοιπόν ἀναρίθμητοι οἱ Ἅγιοι ἐκεῖνοι, πού ἔζησαν καί τελειώθηκαν σέ διαφορετικούς χρόνους καί περιοχές, καί στούς ὁποίους «ἐσκήνωσε τό Ἅγιο Πνεῦμα καί τούς καθαγίασε».
Ἡ Ἐκκλησία ὅλους αὐτούς τούς ἀνώνυμους ἁγίους τούς τιμᾶ σέ μιά ἑορτή εὐθύς μετά τήν Κυριακή τῆς Πεντηκοστῆς, πού οἱ ἅγιοι τελικά εἶναι καρποί τοῦ μυστηρίου τῆς Ἐκκλησίας. Καί πρέπει νά γνωρίζουμε, ὅτι στά πρόσωπα τῶν ἁγίων ἡ Ἐκκλησία τιμᾶ τό ἦθός τους, τήν ἀρετή τους, τά ἀτομικά τους ἐπιτεύγματα. Καί αὐτό εἶναι σωστό δέν εἶναι ὅμως ὁλόκληρη ἡ ἀλήθεια. Στά πρόσωπα τῶν ἁγίων ἡ Ἐκκλησία γιορτάζει πρώτιστα τό θρίαμβο τῆς ἀλήθειάς της, πού εἶναι μιά φανέρωση ττοῦ γεγονότος τῆς Πεντηκοστῆς. Καί οἱ ἅγιοι εἶναι οἱ ἀπαρχές τῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας. Εἶναι οἱ εὔχημοι πρῶτοι καρποί μιᾶς φυτείας πού ἁπλώνεται σ’ ὁλόκληρη τῆς γήινη πραγματικότητα μέσα ἀπό τήν ὁποία καταδεικνύεται ὁ στόχος πρός τόν ὁποῖο κατευθύνεται ἡ ζωή μας. Πράγματι οἱ ἅγιοι εἶναι ἡ βεβαιότητα τῆς σωτηρίας μας, ἡ βεβαιότητα τῆς ζωῆς τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ πρός τήν ὁποία πορεύεται ἡ Ἐκκλησία. Γι’ αὐτό καί ἡ μνήμη ὅλων τῶν Ἁγίων μαζί, ὅπως στήν ἑορτή τῶν Ἁγίων Πάντων, ἀλλά καί ξεχωριστά, εἶναι πανήγυρι, θρίαμβος, τιμή.
Ἀγαπητοί ἀδελφοί,
Καί μή μᾶς διαφεύγει ποτέ ὅτι μάρτυρες δέν εἶναι μόνο ὅσοι ἔχυσαν τό αἷμά τους γιά τόν Χριστό, ἀλλά καί ὅσοι ἀγωνίστηκαν, ἀλλά καί ἀγωνίζονται καί μέ καρτερία βαστάζουν μέ καρτερία τό σταυρό τοῦ Χριστοῦ στόν κόσμο αὐτό, ἀνεξάρτητα σέ ποιό χῶρο, ἐποχή, ἀξίωμα.
Ὁ Θεός ἔγινε ἄνθρωπος γιά νά μᾶς δώσει τή δυνατότητα νά ἐπαναποκτήσουμε τήν ἁγιότητα, τήν ἀκεραιότητα τῆς διεσπασμένης μας φύσεως κατά τό λόγο «ἅγιοι γίγνεσθε , ὅτι ἐγώ ἅγιος εἰμι» Α’ Πέτρ. 1, 16) Στήν Θεανθρωπίνη ζωή τοῦ Κυρίου μας, ζωή ἁγιότητος μετέχουν οἱ ἅγιοι, ἔχουμε καί ὅλοι μας αὐτή τή δυνατότητα μέσα ἀπό τή Χάρη του μέ τή μεσιτεία τῆς Κυρίας Θεοτόκου καί πάντων τῶν Ἁγίων.
Κήρυγμα τοῦ πατρὸς Κωνσταντίνου Φιοράκη (πΚΦ) τὸν Ἰούνιο τοῦ 2008 · Ψηφιακὴ ἐπιμέλεια: fiorakis.org, 2026.
